ΚΑΒΑΛΑ
ΤΟ ΕΘΙΜΟ
των αναστενάρηδων αναβίωσε και πάλι χθες στην Αγία Ελένη Σερρών και στη
Μαυρολεύκη Δράμας. Πρόκειται για ένα παλιό έθιμο των προσφύγων, που ήρθαν το
1922 από την Ανατολική Θράκη.
Το πανηγύρι άρχισε όταν οι αναστενάρηδες,
γυναίκες και άνδρες, στολισμένοι με τα γιορτινά τους, βγήκαν με τις εικόνες
των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης από τα «κονάκια».
Οι εικόνες ήσαν
στολισμένες με τριαντάφυλλα και τις κρατούσαν οι «εικονοφόροι». Κατόπιν, με
τους ήχους της γκάιντας και του ταμπουρά, άρχισαν έναν αργό χορό, ενώ έβγαζαν
δύσληπτες φωνές.
Ο χορός διάρκεσε αρκετές ώρες, με αποτέλεσμα οι
αναστενάρηδες και αναστενάρισσες να υποπέσουν σε έκσταση. Προηγήθηκε
λειτουργία στα «κονάκια» των αρχιπυροβατών και μετά όλοι και όλες μαζί οι
αναστενάρηδες βγήκαν και αγίασαν τα νερά. Στη συνέχεια θυσίασαν ένα μεγάλο
ζώο. Η σφαγή του ζώου έγινε μπροστά στο πλήθος. Επακολούθησαν αργός χορός και
λιτάνευση της εικόνας των Αγίων.
Στην κεντρική πλατεία των χωριών Αγίας
Ελένης και Μαυρολεύκης, κάτοικοι άναψαν μεγάλες φωτιές. Όταν σχηματίσθηκε
θράκα, οι αναστενάρηδες ειδοποιήθηκαν και άφησαν το «κονάκι» και με τη σειρά ο
ένας πίσω από τον άλλο, άρχισαν να εισέρχονται στη θράκα, κρατώντας τις
εικόνες των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης. Αφού χόρεψαν πάνω στα αναμμένα
κάρβουνα για αρκετό χρονικό διάστημα, σε κάποια στιγμή εγκατέλειψαν τη θράκα
και αφού βγήκαν από τον χώρο της πυράς επέστρεψαν και πάλι στο «κονάκι».
Τα πέλματά τους ήσαν ακριβώς όπως όταν μπήκαν στη φωτιά να χορέψουν. Δηλαδή
άθικτα, χωρίς το παραμικρό έγκαυμα. Το φαινόμενο αυτό είναι όπως λένε οι
ειδικοί μελετητές αποτέλεσμα της βαθιάς θρησκευτικής πίστης των
αναστενάρηδων.
Την αναβίωση του εθίμου της πυροβασίας παρακολούθησαν πολλά
άτομα από διάφορα μέρη της χώρας.
Κατά τους ιστορικούς και τους ερευνητές,
ο χαρακτήρας του εθίμου αυτού είναι αποτρεπτικός και καθαρτικός. Στην παλιά
πατρίδα τους, το Κωστί της Ανατολικής Θράκης, το έκαναν οι αναστενάρηδες για
φύλαξη από το «κακό πράμα». Για να μην μπορεί να προχωρήσει και να τους
βλάψει.
Το «κακό πράμα» ήταν είτε «χασταλίκ» δηλαδή ασθένεια, και όλοι
γνωρίζουν ότι την άνοιξη εμφανίζονται πολλές αρρώστιες είτε «βασιλικό
πράμα», δηλαδή ο τουρκικός στρατός του 1920-22.
Κατά τη διάρκεια αναβίωσης
του εθίμου είχαν ληφθεί μέτρα προστασίας των πυροβατών από την Αστυνομία.
Το έθιμο έληξε με ευχές για υγεία και αναβίωσή του την ερχόμενη χρονιά, μέρα
της γιορτής των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης.
