«Τι πιο σχιζοφρενικό από μια κινητοποίηση που ξεκινώντας ως αντίδραση στην κρατική αστυνόμευση από κύκλους αντιεξουσιαστών καταλήγει σε συλλα-λητήρια που απαιτούν περισσότερη κρατική παρέμβαση στην παιδεία, την οικονομία ή αλλού;»

«Η ΕΛΛΑΔΑ ΠΕΡΝΑΕΙ ΚΡΙΣΗ ΕΦΗΒΕΙΑΣ»

Δύο Έλληνες καθηγητές μιλούν για τα κοινωνικά αίτια της κρίσης

ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΙΑ ΠΕΛΩΝΗ   | ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 20/12/2008 07:00 |
 «Η Ελλάδα περνάει κρίση εφηβείας»
«Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι η αστυνομική καταστολή (δεν υπάρχει αστυνόμευση χωρίς καταστολή ούτε κράτος δικαίου δίχως αστυνόμευση), αλλά η απουσία στοιχειώδους επαγγελματισμού που οδηγεί την Αστυνομία σε σπασμωδικές ενέργειες με περιστασιακές εξάρσεις ανεξέλεγκτης βίας, ιδίως κατά των πιο αδύναμων»

Προβληματικές βρίσκουν τις αναλύσεις για τα κοινωνικά αίτια της αναταραχής στην Ελλάδα δύο Έλληνες πολιτικοί επιστήμονες του εξωτερικού. Κρίση υπάρχει, αλλά χωρίς την πολιτική κουλτούρα που «μας ταλανίζει σε μόνιμη βάση εδώ και πάνω από 30 χρόνια, δεν θα έπαιρνε τη μορφή που πήρε», λέει ο Στάθης Καλύβας, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Γέιλ.

Για σύμπτωμα της κρίσης στον ευρύτερο τομέα των δημοσίων υπηρεσιών κάνει λόγο ο συνάδελφός του από το Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ Δημήτρης Παπαδημητρίου, τονίζοντας ότι «οι κανόνες λειτουργίας του κράτους ερμηνεύονται κατά το δοκούν από τους κρατικούς υπαλλήλους, συμπεριλαμβανομένων των αστυνομικών».


«Οι πνευματικοί άνθρωποι έγιναν δημόσιοι υπάλληλοι»

Σύμπτωμα μιας ευρύτερης κρίσης σε όλους τους τομείς των δημοσίων υπηρεσιών είναι οι ταραχές, κατά τον Δημήτρη Παπαδημητρίου. «Και η Αστυνομία ως τέτοια πρέπει να θεωρείται, όπου χρόνια τώρα το ήθος της συντεταγμένης υπηρεσίας προς το κοινό αγαθό έχει υποχωρήσει δραματικά. Αυτό έχει οδηγήσει σε μια “άτυπη” ιδιωτικοποίηση του κράτους, οι κανόνες λειτουργίας του οποίου ερμηνεύονται κατά το δοκούν (σε ατομικό επίπεδο) από κρατικούς υπαλλήλους. Από αυτή την άποψη, η αυθαιρεσία των δύο αστυνομικών στα Εξάρχεια δεν διαφέρει και τόσο πολύ από τις χιλιάδες αυθαιρεσίες που βλέπει κανείς σε άλλες δημόσιες υπηρεσίες (από τα σχολεία και τα πανεπιστήμια μέχρι τις εφορίες και την πολεοδομία). Απλώς, στην περίπτωση των Εξαρχείων, τα αποτελέσματα της αυθαιρεσίας αυτής ήταν πολύ πιο δραματικά και δημόσια». Στο κίνημα αντίδρασης, λέει ο αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ, δεν πρωτοστατούν αυτοί που βρίσκονται στον πάτο του βαρελιού, γι΄ αυτό και θεωρεί προβληματικούς τους παραλληλισμούς με τα γεγονότα στη Γαλλία το 2005. Όπως σημειώνει, «δεν θέλω να βάλω ταμπέλες στους ΄΄αναρχικούς των Εξαρχείων”. Δεν τους ξέρω. Ούτε είμαι βέβαιος ότι καταλαβαίνω τι πρεσβεύουν. Σέβομαι όμως το δικαίωμα όλων να αντιδρούν. Όπως και θεωρώ αυτονόητο πως όλοι πρέπει να αντιμετωπίζουν τις συνέπειες των νόμων, όταν αυτοί παραβιάζονται. Το παράδειγμα των Εξαρχείων τα τελευταία 30 χρόνια δεν επιβεβαιώνει αυτό το αυτονόητο».

Φταίνε και οι νέοι. «Τις τελευταίες ημέρες εκτιμάται πως 40.000 μαθητές έχουν συμμετάσχει στις διαδηλώσεις στο κέντρο της Αθήνας. Στη Βρετανία όπoυ εργάζομαι, όταν η κυβέρνηση Βlair κατήργησε τη δωρεάν προπτυχιακή εκπαίδευση και σταμάτησε κρατικές υποτροφίες για δεκάδες χιλιάδες φοιτητές, η διαδήλωση έξω από την Downing Street 10 μετά βίας αριθμούσε δύο χιλιάδες άτομα», θυμίζει. Χαίρεται βέβαια που οι νέοι Έλληνες ακόμα πιστεύουν στη δύναμή τους να αλλάξουν τον κόσμο, προσθέτει όμως πως «μελαγχολώ γιατί η μάχη αυτή δεν δίνεται στο επίπεδο των ιδεών, των σχολείων και των πανεπιστημίων που στοχεύουν στην κριτική γνώση και την καλλιέργεια της αναζήτησης, ούτε των πολιτικών νεολαιών που δεν ονειρεύονται μόνο διορισμό στο Δημόσιο. Για όλα αυτά τα κακώς κείμενα, οι νέοι δεν είναι άμοιροι ευθυνών».

Σημαία η καταστροφή. Όσο για το τι φταίει για τη διαιώνιση αυτών των καταστάσεων, «τα κόμματα και το κράτος σχεδόν έχουν εξαφανίσει την ικανότητα της κοινωνίας των πολιτών να γεννά νέες ιδέες. Με λύπη βλέπω τους όλο και περισσότερους από τους συναδέλφους μου στην Ελλάδα (πολλοί από τους οποίους με γοήτευαν ως δάσκαλοι) να μεταλλάσσονται σε υπουργούς, δημόσιους managers και businessmen. Όταν οι πνευματικοί άνθρωποι σιωπούν, όταν η γνώση παύει να έχει αξία από μόνη της και μετατρέπεται σε όχημα για πλουτισμό και δύναμη, δεν θα έπρεπε να σας ξενίζει γιατί στην Ελλάδα συνθηματολογούμε ακόμα με όρους της δεκαετίας του ΄70 και γιατί η σημαία των διαδηλώσεων είναι η κατα στροφή και όχι η δημιουργία».
«Ζούμε ακόμα στην εποχή του Πολυτεχνείου»

Κακό σίριαλ που δεν λέει να τελειώσει θυμίζει στον Στάθη Καλύβα η ατμόσφαιρα των πρόσφατων γεγονότων, καθώς και ο δημόσιος λόγος που αναπτύχθηκε γύρω από αυτά. «Τα γεγονότα αυτά τα έχουμε ξαναζήσει πολλές φορές στο παρελθόν: το ΄79, το ΄85 ή το διάστημα 1991-92 είναι απλώς οι κορυφώσεις ενός θεάματος που παράγεται σχεδόν κάθε χρόνο με τις καταλήψεις σχολείων και πανεπιστημίων. Ίδια ταινία αλλά διαφορετική αφορμή και ένταση».

Τι φταίει όμως; «Κάθε φορά αναρωτιόμαστε, κάνουμε λόγο για τις αδικίες και τους κλειστούς ορίζοντες των νέων με τον ίδιο συνθηματολογικό λυρισμό και την ίδια συναισθηματική φόρτιση, αλλά πάντοτε χωρίς ίχνος ορθολογικής σκέψης. Θεωρώ τις αναλύσεις περί των κοινωνικών αιτίων των ταραχών βαθύτατα προβληματικές. Προσοχή, δεν λέω πως δεν υπάρχει κρίση, ισχυρίζομαι όμως πως δίχως τη συγκεκριμένη πολιτική κουλτούρα που μας ταλανίζει σε μόνιμη βάση εδώ και πάνω από 30 χρόνια, η κρίση αυτή δεν θα έπαιρνε τη μορφή που πήρε», απαντά. «Κόλλησε στο 1970».
Ο Έλληνας καθηγητής στο Γέιλ πιστεύει πως η Ελλάδα έχει κολλήσει στη δεκαετία του ΄70. Από το 1974 και μετά, «κυριολεκτικά έχει μεταμορφωθεί το Σύμπαν. Η επαναστατική ρητορική και η αντίστοιχη γυμναστική, η καταδίκη του αστυνομικού κράτους, όλα αυτά βρωμάνε ανυπόφορα ναφθαλίνη. Ζούμε ακόμα στον αστερισμό της κατάληψης του Πολυτεχνείου το ΄73. Οι σχετικές συζητήσεις περιορίζονται σε αγωνιστικά κλισέ, ενώ γλυκερές σχολικές εκθέσεις μαθητών για το “μέλλον που μας πνίγει” προβάλλονται ως βαθυστόχαστα φιλοσοφικά προστάγματα που επιβάλλεται να ακολουθήσει η κοινωνία». Δύο παραδείγματα, προσθέτει, αναδεικνύουν τη «βαθιά ανορθολογικότητα» της πολιτικής μας κουλτούρας. Πρώτον, «αποδίδουμε σταθερά όλες τις ευθύνες στην Αστυνομία, την οποία μεμφόμαστε και όταν γίνεται κατασταλτική και όταν αποσύρεται ανοίγοντας την πόρτα στο χάος, όπως έγινε πρόσφατα. Το πραγματικό πρόβλημα, όμως, δεν είναι η αστυνομική καταστολή (δεν υπάρχει αστυνόμευση χωρίς καταστολή ούτε κράτος δικαίου δίχως αστυνόμευση) αλλά η απουσία στοιχειώδους επαγγελματισμού, που οδηγεί την Αστυνομία σε σπασμωδικές ενέργειες με περιστασιακές εξάρσεις ανεξέλεγκτης βίας ιδίως κατά των πιο αδύναμων». Και δεύτερον, «τι πιο σχιζοφρενικό από μια κινητοποίηση που ξεκινώντας ως αντίδραση στην κρατική αστυνόμευση από κύκλους αντιεξουσιαστών καταλήγει με μαθηματική ακρίβεια σε συλλαλητήρια που απαιτούν περισσότερη κρατική παρέμβαση στην παιδεία, την οικονομία ή αλλού; Επιθυμούμε δικαιώματα, δίχως όμως τις υποχρεώσεις που αναλογούν. Η Ελλάδα περνάει μια παρατεταμένη κρίση εφηβείας».

Μοντέλο αντίδρασης.
Όσον αφορά τους λόγους για τους οποίους κάθε φορά η αντίδραση συνδέεται με τον χώρο της παιδείας, «από το 1979 και μετά, οι απόπειρες εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης παράγουν ένα μοντέλο αντίδρασης με κέντρο τις καταλήψεις, το οποίο επαναλαμβάνεται με θλιβερή κανονικότητα. Οι γενιές αλλάζουν, αλλά το μοντέλο παραμένει το ίδιο καθώς η κάθε γενιά κοινωνικοποιείται μέσα σε αυτό», τονίζει. Πιστεύει ότι εκεί προάγεται μια πολιτική κουλτούρα, «που ανέχεται ή και δικαιολογεί τη βία, την παραβατικότητα, την καταστροφή της δημόσιας περιουσίας (που είναι κοινωνική περιουσία)». Σε αυτό το κλίμα, «έχει διαπαιδαγωγηθεί πλέον μια ολόκληρη γενιά νεολαίας, η οποία αν δεν συμμετέχει η ίδια σε πράξεις βίας, τουλάχιστον παρουσιάζει υψηλό βαθμό ανοχής (μερικά τμήματά της και συμπάθειας) προς οποιονδήποτε δηλώσει αντιεξουσιαστής, αγωνιστής και επαναστάτης. Αυτό επιτρέπει τη διαιώνιση του τέλματος, το οποίο με τη σειρά του αναπαράγει το έδαφος όπου ανθεί αυτή η κουλτούρα».

Βολεύονται. Αν θέλουμε τα πανεπιστήμια να παράγουν «ημιμαθείς καταληψίες», λέει, δεν πρέπει να ξαφνιαστούμε «όταν αυτοί θα δυσκολευτούν να βρουν δουλειά αργότερα, με μόνη εξαίρεση το Δημόσιο, όπου θα έχουν απεριόριστη δυνατότητα να αναπαράγουν τις συμπεριφορές τους, πάντοτε με τη χρηματοδότηση και εις βάρος της κοινωνίας. Δεν είναι, επομένως, δύσκολο να κατανοήσει κάποιος γιατί αρκετοί βολεύονται με την απουσία πραγματικών μεταρρυθμίσεων και γιατί συντηρείται ο αναχρονιστικός και παθογόνος θεσμός του πανεπιστημιακού ασύλου. Η επανάσταση, με άλλα λόγια, στην υπηρεσία της συντήρησης». Τα πρόσφατα γεγονότα, καταλήγει, δεν αποτελούν αντίδραση στην ισχύουσα πολιτική κουλτούρα, αλλά «την συμπληρώνουν στο έπακρο και την συντηρούν. Η τζάμπα μαγκιά χαρακτηρίζει εξίσου τον αστυνομικό που φόνευσε τον δεκαπεντάχρονο, τους διαδηλωτές που καίνε και καταστρέφουν την Αθήνα, τους δημοσιογράφους που πουλάνε επανάσταση από τα κανάλια, τους πολιτικούς που επιδιώκουν βραχυπρόθεσμα πολιτικά οφέλη και τους εφήβους που ναρκισσεύονται στην τηλεόραση αναμασώντας κοινοτοπίες. Αν δεν απαλλαγούμε από αυτή την κουλτούρα, δεν θα καταφέρουμε να προχωρήσουμε».

7
posidonasm.
21/12/2008 20:03
Κυρια αλεξανρα σκορδακη ποτε δεν θα περιμενα να επιτεθειτε με τοσο μενος εναντιον ελληνων που εχουν ξενιτευθει και στελνουν το ωραιο τους συναλαγμα στην πατριδα για να περναται εσεις καλα ομως αυτοι οι ανθρωποι δεν φταινε για την δικια μας την καταντια παρα μονο ο καθε ενας απο εμας ξεχωριστα.Αναρωτιθηται τι φταιει ακομι και
αν ηρεμισεται θα το βρειτε.ευχαριστω
lucia rikaki
20/12/2008 23:51
apo pou xekianei i alitheia...?


http://luciarikaki.blogspot.com/2008/12/blog-post_20.html
Γεράσιμος Πόλης
20/12/2008 19:32
Να αγιάσει ο στόμας σας όπως λέμε στην Κεφαλονιά. Έτσι είναι ακριβώς, όσοι βιώνουμε αυτή την πραγματικότητα μπορούμε να τα βεβαιώσουμε. Οι επαναστάτες που πλακώνονται για να αράξουν στο δημόσιο και οι κομματικοί που ενδιαφέρονται για τη χώρα όσο και μόνο όσο οφείλεται το κόμμα τους. Οι δε νέοι που προβάλλονται ούτε που έχουν διανοηθεί τι είναι να μιλάς από μέσα σου, πρωτότυπα και καταγγέλοντας, ας είναι καλά η κομματική καθοδήγηση των συνδικαλιστοκαθηγητών τους. Αν μιλήσουμε για το τι είναι αποκλεισμός και τι είναι κοινωνική αδικία πολλοί από τους "προοδευτικά εξεγερμένους δεν θα έχουν τι να πουν, όπως άλλωστε το κάνουν δεκαετίες τώρα!
miltos spyrou
20/12/2008 19:05
Στην τελευταια παραγραφο δυστυχως ο Καλυβας εχει δικιο.ΟΙ μαθητες πατανε πολυ ευκολα την μπανανοφλουδα των ΜΜΕξημερωσης που λεει κ ο Πανουσης και ενσωματωνονται στο αρρωστημενο αυτο κυκλο χωρις καν να τους περασει απτο μυαλο.Παλια τεχνικη,θυμαμαι και εγω οταν πηγαινα σχολειο και ξεσπουσαμε τα ιδια μας εκαναν. Αλλα οχι και οτι οι πτυχιουχοι δεν βρισκουν δουλεια, η αν την βρουν παιρνουν 700 ευρω, λογω καταληψεων στα σχολεια και τα πανεπιστημια..Μην τρελαθουμε
Αλεξάνδρα Σκορδάκη
20/12/2008 16:21
Συνηθίζεται πολλοί που φεύγουν από την Ελλάδα για να ζήσουν έξω να περιγράφουν τη χώρα μας σαν το τόπο, όπου όλα είναι λάθος. Είναι και αυτό κομμάτι της παλιάς "κουλτούρας". Καμμιά φορά επιστρέφουν για να γίνουν και αυτοί δημόσιοι υπάλληλοι μιας και δεν έχουμε ιδιωτικά πανεπιστήμια, άν και πιστεύω ότι δεν θα επέστρεφαν για να πάνε σε ιδιωτικά. Προτείνω, λοιπόν, να ασχοληθούν με την κριτική των κοινωνιών, στις οποίες ζουν, εφ'' όσον εκεί επέλεξαν να ζήσουν. Άς προβληματιστούν, γιατί μόνο δύο χιλιάδες φοιτητές αντέδρασαν στη Βρετανία. Άς μην είναι τόσο σίγουροι για την ορθότητα των απόψεών τους. Άν πάλι είναι απολύτως ευτυχισμένοι εκεί, ας αφήσουν όλους εμάς που επιλέξαμε την Ελλάδα, να βρούμε το δρόμο μας. Ισως είναι προτιμότερο οι νέοι να πιστεύουν ότι μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο, κι άς επιλέγουν "λανθασμένες" μεθόδους, παρά ούτε να τολμούν να σκεφθούν κάτι τέτοιο και μόνο να επιδιώκουν μια καριέρα. Αυτό γεννά την αληθινή απελπισία, τόσο απόλυτη που καθιστά κάθε προσπάθεια αντίστασης μάταια.
Μηδεν Αγαν
20/12/2008 15:15
Το πανεπιστημιακό άσυλο είναι κάτι ανάλογο με την βουλευτική ασυλία. Όπως όταν ο βουλευτής χρησιμοποιεί την ασυλία όχι ως αμυντικό στοιχείο αλλά ως επιθετικό και μάλιστα ενάντια στο κοινό συμφέρον τότε είναι βέβαιο ότι πρέπει να την χάσει.

Ομοίως θα γίνει και με το πανεπιστημιακό άσυλο. Εφόσον φάνηκαν ανίκανοι να το τιμήσουν, δεν τους αξίζει.
Μιχάλης Λομβαρδέας
20/12/2008 13:29
Πανεπιστημιακό άσυλο = ελευθερία σκέψης και διακίνησης ιδεών

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ:

α)΅Εχει ανακαλυφθεί τρόπος ελέγχου της σκέψης και εγαρμόζεται από το κράτος εκτός Πανεπιστημίου
β) Στην υπόλοιπη χώρα δεν είναι ελεύθερη η διακίνηση ιδεών.

Μιχάλης