«Η Ελλάδα, δυστυχώς, δεν έχει ιδιαίτερη σχέση με την Ευρώπη και τη Δημοκρατία. Και δεν είναι μόνο ζήτημα κράτους, που έχει τη βασική ευθύνη, αλλά καθένας από μας θέλει να γίνει ταυτόχρονα χωροφύλακας και δικαστής. Πρέπει επιτέλους να γίνουμε πιο δημοκρατικοί και πιο πολιτισμένοι Ευρωπαίοι. Κανονικοί άνθρωποι...», δήλωσε χτες στα «ΝΕΑ» ο διεθνούς φήμης σκηνοθέτης Κώστας Γαβράς για την προκλητική λογοκρισία κατ΄ εντολήν της Ιεράς Συνόδου σε ενημερωτικό φιλμάκι του στο Νέο Μουσείο Ακρόπολης, η οποία έχει προκαλέσει θύελλα αντιδράσεων και έχει κάνει το γύρο του κόσμου μέσω διεθνών ειδησεογραφικών πρακτορείων (Reuters, Αssociated Ρress).

Το φιλμάκι, που προβάλλεται στον προθάλαμο της γυάλινης αίθουσας με τα γλυπτά του Παρθενώνα, περικόπηκε βάναυσα από το υπουργείο Πολιτισμού ύστερα από πιεστικό «διάβημα» της Εκκλησίας, επειδή εμφανίζονταν να σφυροκοπούν τα μάρμαρα του αρχαίου ναού μαύρες φιγούρες, οι οποίες κατά την Ιερά Σύνοδο παρέπεμπαν σε ορθόδοξους ιερείς. Και αυτό παρ΄ ότι είναι παγκοίνως γνωστό πως εκατοντάδες ναοί χτίστηκαν πάνω στα διαλυμένα κατάλοιπα αρχαίων ναών και με τα αρχιτεκτονικά μέλη τους ή κομμάτια αρχαίων αγαλμάτων.

«Είναι απαράδεκτο να υποκύπτει η Πολιτεία στις πιέσεις εκπροσώπων της Εκκλησίας και να παρεμβαίνει σε ένα φιλμ που αναφέρεται σε ιστορικά γεγονότα», ήταν η πρώτη αντίδραση του Κώστα Γαβρά. «Η Εκκλησία πάντοτε αρνείται την πραγματικότητα, για να σώσει το δόγμα της. Νόμιζα ότι η Ελλάδα είχε ξεφύγει από όλες αυτές τις μικρότητες».

«Το Μουσείο Ακρόπολης, για ενημέρωση των επισκεπτών του, δημιούργησε ένα video 13 λεπτών», ανέφερε από την πλευρά του σε δήλωσή του, το Σάββατο, ο πρόεδρος του Οργανισμού Ανέγερσης Νέου Μουσείου Ακρόπολης Δημήτρης Παντερμαλής. «Στην απαρίθμηση των περιπετειών του Παρθενώνα από την αρχαιότητα έως τα νεώτερα χρόνια, για την απόδοση των καταστροφών η ομάδα εργασίας δανείστηκε ένα απόσπασμα ενός λεπτού και 40 δευτερολέπτων από ένα ντοκιμαντέρ του Κώστα Γαβρά. Ορισμένοι εξέλαβαν τις μικρές μορφές (σε κινούμενα σχέδια) που αναρριχώνται σε κλίμακες ως ρασοφόρους και όχι ως ανθρώπους της εποχής. Προς αποφυγήν κάθε παρεξήγησης και δεδομένου ότι η μεν περίοδος καταστροφής είναι πέραν κάθε αμφιβολίας, αλλά οι συνθήκες άγνωστες, κρίθηκε σκόπιμο να παραμείνει η αναφορά στο γεγονός ως είχε και να εκπέσει ένα πλάνο 12 δευτερολέπτων, το οποίο έτσι και αλλιώς δεν έχει σχέση με την ουσία και ασφαλώς δεν αποτελεί κανενός είδους λογοκρισία».

«Λυπάμαι πολύ τον φουκαρά τον διευθυντή του μουσείου, γιατί προσπαθεί να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα», απαντούσε μιλώντας στα «ΝΕΑ» ο Κώστας Γαβράς. «Προφανώς εξετέλεσε άνωθεν υπουργικές εντολές. Θα μπορούσε, όπως θα γινόταν σε κάθε δημοκρατική χώρα, να με πάρει τηλέφωνο και να το κουβεντιάσουμε. Δεν είναι η πρώτη φορά που γίνεται αυτό. Έχει γίνει πάρα πολλές φορές στο παρελθόν. Τα αγάλματα που έφτιαχναν στην αρχαία Ελλάδα τα έκανε καθένας όπως ήθελε και κανείς δεν του έλεγε τίποτα. Εδώ διάφορα Ιερατεία κάνουν ό,τι θέλουν».


«Δεν σέβεται την ιστορική αλήθεια»

Στην απόφαση του υπουργείου Πολιτισμού για περικοπή του φιλμ αντέδρασε έντονα και το ΠΑΣΟΚ, που τη χαρακτήρισε «πολιτικά απαράδεκτη». «Η απόφαση δεν σέβεται την ιστορική αλήθεια και προσβάλλει το καλλιτεχνικό έργο», ανέφερε σε ανακοίνωσή της η πολιτική εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ για θέματα Πολιτισμού, Μαρία Δαμανάκη.


Ιστορίες εκκλησιαστικής λογοκρισίας

1925: Η Εκκλησία απαιτεί από το υπουργείο Παιδείας την απομάκρυνση καθηγητών της Μαρασλείου Ακαδημίας ως «διαστροφείς της ελληνικής γλώσσας».

1954: Η Ιερά Σύνοδος ζητεί αφορισμό του Νίκου Καζαντζάκη για τον «Τελευταίο πειρασμό» και τον «Καπετάν Μιχάλη».

1991: Ο Μητροπολίτης Φλωρίνης σταματά τα γυρίσματα της ταινίας του Θόδωρου Αγγελόπουλου «Το μετέωρο βήμα του πελαργού», γιατί «πλήττει τα χρηστά ήθη». 1995: Καθοδηγούμενοι από τη Μητρόπολη Θεσσαλονίκης βιαιοπραγούν σε συναυλία στη Ροτόντα, διεκδικώντας χρήση της ως ναού.

2000: Με μήνυση «χριστιανικού σωματείου», το Πλημμελειοδικείο Θεσσαλονίκης κρίνει ως «κακόβουλη βλασφημία» το περιεχόμενο του «Μ εις την ν» του Μίμη Ανδρουλάκη και το απαγορεύει προσωρινά.

2003: Με εισαγγελική παραγγελία αποσύρεται ως «βλάσφημο», το κόμικ «Ζωή του Ιησού» του Αυστριακού Γκέρχαρντ Χάντερερ (πρόσφατα δικαιώθηκε).

Αποκαθηλώνεται ως «βλάσφημο» έργο του Βέλγου Τιερί Ντε Κορντιέ στη διεθνή εικαστική έκθεση Οutlook.

2004: Με αίτημα μητροπολίτη εξορίζεται ο «Πλούτος» του Αριστοφάνη (με τον Λάκη Λαζόπουλο) και οι «Επτά επί Θήβας» (με τον Γιώργο Κιμούλη) από υπαίθριο θεατράκι δίπλα σε ναό, στις Σέρρες.