Οι ΗΠΑ θα είναι στο στρατόπεδο εκείνων που τάσσονται υπέρ της ένταξης της Τουρκίας στις ευρωπαϊκές αμυντικές προμήθειες στη σχετική συζήτηση που αναμένεται στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, εκτιμά στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο», ο Ιαν Λέσερ, διακεριμένο στέλεχος του German Marshall Fund και σύμβουλος της προέδρου του αμερικανικού οργανισμού. Ο αμερικανός ειδικός, ο οποίος θα βρίσκεται στην Αγκυρα, θεωρεί ότι θα είναι τεράστια απογοήτευση για την Τουρκία εάν δεν ανακοινωθεί κάτι για την επανένταξή της στην αμυντική συνεργασία με τις ΗΠΑ.
Bασικό θέμα στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ θα είναι το πώς οι Ευρωπαίοι θα αντισταθμίσουν την αποχώρηση των στρατιωτικών δυνάμεων των ΗΠΑ. Πώς αναμένετε να εξελιχθεί η συζήτηση;
Οι σύμμαχοι θα αναζητήσουν σαφήνεια ως προς το τι πραγματικά σχεδιάζουν οι ΗΠΑ και πότε, επειδή είναι στην πραγματικότητα ασαφές. Υπάρχει σε εξέλιξη η αναθεώρηση από το υπουργείο Πολέμου, αλλά δεν γνωρίζουμε πραγματικά τι σημαίνει. Επίσης, οι σύμμαχοι βλέπουν μια ευκαιρία να φέρουν τις ΗΠΑ πιο κοντά στις ευρωπαϊκές προτιμήσεις, ώστε να παραμείνουν σημαντικές με κάποιο τρόπο και να μειώσουν ή να καθυστερήσουν τυχόν σημαντικές αλλαγές των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη. Θα υπάρξουν διαφορετικές απόψεις. Για ορισμένους συμμάχους θα αφορούν την παρουσία στρατευμάτων στη Δυτική και Ανατολική Ευρώπη. Για άλλους θα αφορούν την αμερικανική ναυτική και αεροπορική παρουσία γύρω από τη Μεσόγειο.
Λέγεται ότι θα υπάρξουν μέτρα κατά των συμμάχων που υστερούν στις αμυντικές τους δαπάνες και ότι οι ΗΠΑ θα εμβαθύνουν τις σχέσεις τους με συμμάχους που τις αυξάνουν σημαντικά. Τι περιμένετε;
Ο πρόεδρος Τραμπ έχει την τάση να βλέπει τα ζητήματα αυτά διμερώς, να εξετάζει τις εθνικές πολιτικές και την απόδοση, ενώ ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, η Συμμαχία στο σύνολό της έχουν την τάση να παρουσιάζουν την πρόοδο στις αμυντικές επενδύσεις συλλογικά. Η Συμμαχία συνολικά κάνει εντυπωσιακή δουλειά στη βελτίωση των αμυντικών δαπανών, αλλά σαφώς υπάρχουν διαφορές. Το πρόβλημα επιδεινώνεται από την εμπειρία του Ιράν, όπου ορισμένοι σύμμαχοι ήταν πιο επικριτικοί, ορισμένοι ήταν πιο εξυπηρετικοί. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι προσεγγίσεις για τις αμυντικές δαπάνες και την πολιτική για το Ιράν αλληλεπικαλύπτονται, αν σκεφτείτε την Ισπανία.
Τι θέλουν να δουν οι ΗΠΑ από τους Ευρωπαίους στην Αγκυρα, ώστε να δείξουν ότι είναι ευθυγραμμισμένοι σε ευρύτερες προκλήσεις ασφαλείας;
Η ειρωνεία είναι ότι οι ΗΠΑ και η Ευρώπη συμφωνούν σε γενικές γραμμές για το ποιο είναι το πρόβλημα με το Ιράν. Το καθεστώς, οι πυρηνικές φιλοδοξίες, η χρήση αποσταθεροποιητικών πληρεξουσίων, η υποστήριξη της διεθνούς τρομοκρατίας, οι απειλές για την ενεργειακή ασφάλεια κ.λπ. Υπάρχουν, όμως, σαφώς μεγάλες διαφορές ως προς τη χρήση δύναμης και στο κατά πόσον ο πόλεμος ήταν δικαιολογημένος. Οι ΗΠΑ αναζητούν πολιτική στήριξη για τη στρατηγική τους, για τον πόλεμο και τώρα για την επίτευξη σταθεροποίησης της σύγκρουσης και τελικά μιας διευθέτησης. Ο πρόεδρος Τραμπ αναζητά συμμάχους που θα χειροκροτήσουν όσα έχει κάνει. Υπάρχει ένας βαθμός δυσφορίας με αυτό στη Συμμαχία, αλλά δεν είναι ομοιόμορφη.
Οι ΗΠΑ συνειδητοποιούν ότι πέρα από την πρόσβαση στις βάσεις και τις υπερπτήσεις, στην πραγματικότητα δεν υπάρχουν πολλά με τα οποία οι ευρωπαίοι σύμμαχοι μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην προβολή ισχύος στον Περσικό σε ένα περιβάλλον υψηλής έντασης. Σε ένα μετασυγκρουσιακό περιβάλλον, ναι, υπάρχουν χώρες που έχουν σημαντικές δυνατότητες για την απομάκρυνση ναρκών κ.λπ. Πολλοί ευρωπαίοι σύμμαχοι θα είναι πρόθυμοι να βοηθήσουν σε αποστολές θαλάσσιας ασφάλειας εάν τους ζητηθεί. Αλλά δεν θα θέλουν να είναι μόνοι τους.
Τι περιμένετε να συμπεριληφθεί στο ανακοινωθέν της Συνόδου Κορυφής και τι θα την καταστήσει επιτυχή;
Πιθανώς βοηθάει ότι ο πρόεδρος Τραμπ και ο πρόεδρος Ερντογάν έχουν μια καλή σχέση. Το ότι συμμετέχει στη Σύνοδο οφείλεται εν πολλοίς σε αυτή τη σχέση. Ο Τραμπ θα θέλει να βοηθήσει τον Ερντογάν να έχει μια επιτυχημένη Σύνοδο. Στην ατζέντα, στη διαμόρφωση της οποίας οι διοργανωτές των Συνόδων έχουν ισχυρή φωνή, θα βρίσκονται οι αμυντικές δαπάνες και οι στόχοι, η πρόοδος προς τους στόχους, η κατανομή των βαρών, η αμυντική καινοτομία, η αμυντική βιομηχανική συνεργασία. Ενδιαφέρει σημαντικά την Τουρκία, επειδή διαθέτει έναν ισχυρό και αναπτυσσόμενο αμυντικό τομέα και είναι βασικό θέμα σε ολόκληρη τη Συμμαχία. Θα είναι δύσκολο να αποφευχθεί κάποια αναφορά σε δεσμεύσεις για την Ουκρανία, αν και θα είναι δύσκολο να επιτευχθούν με συναινετικό τρόπο.
Οι Σύμμαχοι θα προσπαθήσουν να διευκρινίσουν, ίσως να επεκτείνουν όσα άκουσαν από τον πρόεδρο Τραμπ στη συνάντηση G7 για την ανάγκη στήριξης της Ουκρανίας. Επίσης, το Ιράν και οι επιπτώσεις θα βρίσκονται στο ανακοινωθέν. Η κρίση, η πολιτική απέναντι στο Ιράν, αλλά και η σημασία της αεροπορικής άμυνας και της άμυνας από βαλλιστικούς πυραύλους. Επίσης, ποιος θα είναι ο ρόλος της Ευρώπης, των ευρωπαίων συμμάχων, του ΝΑΤΟ τα επόμενα χρόνια στην εξασφάλιση θαλάσσιων γραμμών επικοινωνίας, της θαλάσσιας ασφάλειας. Θα πρέπει να υπάρχουν διατάξεις για τη συνοδεία πλοίων στον Περσικό για εβδομάδες, μήνες ή χρόνια.
Οι ΗΠΑ είναι αντίθετες με τη μη συμμετοχή μη ευρωπαϊκών συμμάχων, και της Τουρκίας, στα ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα. Ο πρέσβης των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ φαίνεται να αναμένει συζήτηση στη Σύνοδο και μια συμφωνία. Τι πιστεύετε;
Θα συζητηθεί. Είναι σημαντικό ζήτημα για την αμερικανική αμυντική βιομηχανία. Οι ΗΠΑ θα είναι στο στρατόπεδο εκείνων που τάσσονται υπέρ της ένταξης της Τουρκίας στις ευρωπαϊκές αμυντικές προμήθειες. Επίσης, η Τουρκία θα ήθελε ο Τραμπ να έρθει με ένα σημαντικό «δώρο» , ώστε να επιστρέψει στην αμυντική συνεργασία με τις ΗΠΑ.
Πρόκειται για το πρόγραμμα F-35, αλλά και για την τεχνολογία που σχετίζεται με την ανάπτυξη τουρκικών μαχητικών αεροσκαφών. Για τα F-35 το θέμα έχει προχωρήσει και δεν είναι εύκολο να επανενταχθεί η Τουρκία, αλλά σαφώς η Αγκυρα επιδιώκει τερματισμό των κυρώσεων για την αγορά των S-400. Ισως υπάρξει κάποιου είδους επίλυση του ζητήματος στο περιθώριο της Συνόδου.
