Ο πρώτος που μίλησε για εξάλειψη του ρουσφετιού ήταν ο Ανδρέας, το 1981. Αλλά αυτά είναι σαν τα λόγια που λέγονται στο σεξ. Δεν σημαίνει και ότι τα εννοείς κατά κυριολεξία. Σχεδόν όλοι οι υποψήφιοι πρωθυπουργοί έχουν ρίξει το ανάθεμά τους στο ρουσφέτι, υποσχόμενοι ένα κράτος λειτουργικό υπό καθεστώς ισονομίας. Ωστόσο στην περίπτωση του Μητσοτάκη υπάρχει μία σημαντική διαφοροποίηση. Η εκλογή του συνέπεσε με το τέλος της κρίσης.
Η χώρα δεν άνοιγε, απλώς, καινούργια σελίδα. Κρατούσε και καινούργιο τετράδιο. Με επιτελικό κράτος, ψηφιακές εφαρμογές και πλατφόρμες που, υποτίθεται, θα κρατούσαν μακριά τα ανθρώπινα χέρια. Ομως η περίπτωση του ΟΠΕΚΕΠΕ μας έδειξε ότι η συναλλακτική σχέση ανάμεσα στον ψηφοφόρο και στον πολιτικό παραμένει όπως ήταν πάντα. Τα στελέχη του κυβερνώντος κόμματος διατηρούν προνομιακή πρόσβαση στα γρανάζια του κρατικού μηχανισμού, ενώ η νομιμότητα συχνά αντιμετωπίζεται ως πρόσχημα που δύναται να παρακαμφθεί. Είναι η ιδιοκτησιακή αντίληψη για το κράτος που λαφυραγωγείται. Κατά συνέπεια, όταν τα στελέχη της κυβερνώσας παράταξης βγουν στο προεκλογικό μπαλκόνι και μιλήσουν για ψηφιακό εκσυγχρονισμό και αποτελεσματικό κράτος, το πιθανότερο είναι να εισπράξουν τα χάχανα του ακροατηρίου τους.
Μεταξύ μας, ο επαγγελματίας πολιτικός δεν θέλει ένα κράτος απολύτως λειτουργικό και αξιόπιστο μέσα σε αυστηρά πλαίσια νομιμότητας. Διότι τότε δεν θα έχει και αντικείμενο συνομιλίας με την εκλογική πελατεία του. Πώς θα ξεπεραστεί αυτό; Σκανδιναβία δεν πρόκειται να γίνουμε ποτέ, για λόγους που όλοι αντιλαμβανόμαστε. Το ζήτημα εκτός από πολιτικό, είναι και βαθιά κοινωνικό ως και εθνογραφικό. Για αυτό και η λύση δεν θα έρθει από πολιτικούς που ευαγγελίζονται διαφάνεια και ισονομία, ενώ, ταυτοχρόνως, τηλεφωνούν στον διοικητή του Οργανισμού. Το πρόβλημα θα αρχίσει να εξαλείφεται όταν οι μηχανές αναλάβουν όλο και μεγαλύτερο κομμάτι της διακυβέρνησης. Δείτε, για παράδειγμα, τι συμβαίνει στη φορολογική διοίκηση όπου είναι πολύ δύσκολο να παρακαμφθεί το πλαίσιο που θέτει ο αλγόριθμος. Ενα κράτος που θα λειτουργεί με αυτοματοποιημένες διαδικασίες, εντελώς απρόσωπες και μηχανικές, θα είναι, εκ των πραγμάτων, πιο αξιόπιστο, δίκαιο και αποτελεσματικό. Αλλά μέχρι να αναλάβουν οι μηχανές, θα μας κυβερνούν οι μηχανισμοί.
Μια ματιά στην κάμερα
Τι θα πει, αλήθεια, ο Πρωθυπουργός στη σημερινή δήλωσή του για τον ΟΠΕΚΕΠΕ; Οτι οι παθογένειες είναι διαχρονικές και οφείλουμε να συγκρουστούμε με το βαθύ κράτος; Θα ήταν λάθος. Πρώτον επειδή τα έχει ξαναπεί. Και δεύτερον, αν επαναλάβει τα περί βαθέος κράτους, θα ξεπλένει τη μομφή από τους βουλευτές του που σήκωσαν το τηλέφωνο.
Επίσης αν υπαινιχθεί πλήρη άγνοια για το όργιο των ρουσφετιών θα είναι σαν να παραδέχεται την ανεπάρκεια του επιτελικού κράτους, επί του οποίου επένδυσε πολιτικά. Λογικά θα πει ότι όσοι συλλαμβάνονται με τη γίδα στην πλάτη θα διώχνονται από το μαντρί. Θα είναι άτεγκτος σε θέματα ηθικής τάξεως. Ομως με τις δικογραφίες να έρχονται, υπάρχει ο κίνδυνος να χαθούν οι σταρ από τα ψηφοδέλτια της επαρχίας. Συνεπώς γιατί να μιλήσει; Αρκεί μια εκφραστική ματιά στην κάμερα.
Οι γονείς και τα παιδιά
Θα πάει σε εκλογές ο Μητσοτάκης ή θα προτάξει την ανάγκη για σταθερότητα σε ταραγμένους καιρούς; Αν δεν επιλέξει τις κάλπες θα θυμίζει κάτι καταστάσεις με ζευγάρια που δεν τα πηγαίνουν καλά, αλλά μένουν μαζί για τα παιδιά. Σε αυτές τις περιπτώσεις οι ψυχολόγοι συστήνουν μία ειλικρινή κουβέντα και, αν δεν υπάρχει λύση στο αδιέξοδο, οι γονείς να τραβήξουν χωριστούς δρόμους. Στην πολιτική διάσταση της ιστορίας, τα πράγματα περιπλέκονται περισσότερο.
Διότι στο τέλος οι γονείς χωρίζουν, αλλά μετά υποχρεώνονται να τα ξαναβρούν και έχουν και έναν τρίτο στο κρεβάτι τους. Ο Πρωθυπουργός, αν επιλέξει να μην πάει σε εκλογές, θα επικαλεστεί τη σταθερότητα. Αν στήσει κάλπες, θα επικαλεστεί τη λαϊκή εντολή. Το ζήτημα δεν είναι ποιο αφήγημα θα επιλεγεί, αλλά αν μπορεί πραγματικά να αλλάξει την ουσία. Γιατί στο τέλος, το πρόβλημα δεν είναι ο χωρισμός. Είναι ότι το ζευγάρι έχει ξεχάσει γιατί ήταν μαζί από την αρχή.
O star της ημέρας
Ο Κώστας Αχ. Καραμανλής δεν θα είναι υποψήφιος στις επόμενες εκλογές. Λογικό. Διότι έχουν μαζευτεί τόσο πολλά ώστε δεν θα εκτίθετο ο ίδιος, αλλά το εκλογικό κοινό των Σερρών που θα τον έστελνε, εκ νέου, στη Βουλή. Και έτσι, για πρώτη φορά στα μεταπολιτευτικά χρονικά θα βρεθούμε ενώπιον του αδιανόητου: στη Βουλή δεν θα υπάρχει Καραμανλής, εκ της οικογενείας. Ισως μόνο η Αννα η Καραμανλή…
