Ο Oσκαρ Ουάιλντ, οι γυναίκες του Ομήρου και η Σπάρτη

Ο Οσκαρ Ουάιλντ γράφει το πρώτο πεζό του, με τίτλο «Οι γυναίκες του Ομήρου», το 1876. Την περίοδο εκείνη σπουδάζει Κλασική Φιλολογία στο Magdalen College της Οξφόρδης και κάποια στιγμή, ύστερα από μια κουραστική εξεταστική περίοδο, κάνει διακοπές στο θερινό εξοχικό της οικογένειάς του στην Κονεμάρα, στα φιόρδ της Ιρλανδίας. Εκεί επιλέγει να γράψει κριτική για το «Studies of the Greek poets» του δοκιμιογράφου και ιστορικού John Addington Symonds (1840-1893). Πρόκειται για το βιβλίο που «καθιέρωσε εν πολλοίς την οπτική που είχαν οι βρετανοί αισθητιστές/ντεκαντέντ για την αρχαία Ελλάδα», όπως επισημαίνει ο Ηλίας Κολοκούρης στην εισαγωγή του «Γυναίκες του Ομήρου – Ελληνισμός», το οποίο μετέφρασε για τις εκδόσεις Καστανιώτη. Τα δύο κείμενα παρουσιάζονται για πρώτη φορά στα ελληνικά σε μια δίγλωσση έκδοση και πηγάζουν από την κλασική γραμματεία και τα σχόλια, τα οποία ο Ουάιλντ μελέτησε για το πτυχίο του.

Στις «Γυναίκες του Ομήρου» αναπλάθει ουσιαστικά τη θεματική του Symonds. Οι μορφές που τον απασχολούν εδώ είναι η Ελένη, η Πηνελόπη, η Κίρκη και η Καλυψώ, η Ναυσικά, άλλες γυναίκες της «Οδύσσειας» (όπως η Ευρύκλεια, τροφός του Οδυσσέα), η Βρισηίδα και η Ανδρομάχη. «Η Πηνελόπη μετά την Ελένη είναι σαν τη σελήνη που ανατέλλει χλωμή μέσ’ από την πορφυρή μεγαλοπρέπεια του ήλιου, όπως ο σπίνος που τραγουδάει μετά το αηδόνι. Ή σαν τον γάλανθο που ανθίζει όταν το τριαντάφυλλο έχει μαραθεί. Εμφανίζεται μπροστά μας μια ωχρή, θλιμμένη γυναίκα. Η λάμψη των ματιών της θολώνει από τα δάκρυα. Η ομορφιά της ξεθωριάζει από τον θρήνο για τον απόντα κύριό της». Και παρακάτω για τη Ναυσικά: Οταν ερχόμαστε πρόσωπο με πρόσωπο μαζί της, ύστερα από την πανούργα Κίρκη και τη γητεύτρα Καλυψώ, «είναι σαν να αφήνουμε πίσω μας μια ζεστή αίθουσα ωδείου για τον φρέσκο ανοιξιάτικο αέρα ή σαν να φεύγουμε από ένα τεχνητά φωτισμένο γεμάτο κόσμο δωμάτιο για το απαλό αεράκι και τα αργυρόχροα μεγαλεία της νύχτας».

ΓΙΑ ΤΗ ΣΠΑΡΤΗ. Στον «Ελληνισμό» (1877) η λατρεία του για το κάλλος φαίνεται να υποχωρεί μπροστά στην προσπάθειά του να εξετάσει την αντανάκλαση της ιμπεριαλιστικής Βρετανίας μέσω της αρχαίας Αθήνας και της αρχαίας Σπάρτης. Αυτό που κυρίως τον συγκινεί είναι η «μεγαλειώδης ενότητα πνεύματος, η οποία εμψύχωνε όλους αυτούς τους διαφορετικούς λαούς και πόλεις». Ειδικά για τη Σπάρτη επισημαίνει την παρερμηνεία της εποχής του ότι επρόκειτο για μια κλειστή «φιλοσοφική κοινότητα η οποία αγωνίζεται να διατηρήσει την απλότητα των ηρωικών χρόνων». Σημειώνει όμως ταυτόχρονα: «Θα ήταν εσφαλμένο να τους θεωρήσουμε έναν απολίτιστο λαό χωρίς αισθητική ή καλαισθησία… Διαβάζοντας κανείς τον Αλκμάνα οφείλει να αναγνωρίσει και πλευρές υψηλού πολιτισμού».

Στο Παράρτημα ο αναγνώστης θα βρει τα τρία ποιήματα που ο Ουάιλντ έγραψε κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του στην Ελλάδα το 1877, οπότε βρέθηκε στο Κατάκολο – με την ομάδα των φοιτητών του καθηγητή Mahaffy -, στην Κέρκυρα, στο Αργος, στην Αθήνα και στη Σπάρτη: «Εντυπώσεις ταξιδιού», «Η αληθής γνώση», «Το θέατρο στο Αργος». Ενδιαφέρον επίσης έχει η συμπερίληψη του αλληγορικού παραμυθιού «Το τριαντάφυλλον και το αηδόνι» του Ουάιλντ μεταφρασμένο από τον σύγχρονό του αισθητιστή Περικλή Γιαννόπουλο.