Σκέψεις με αφορμή την πανδημία

Χωρίς αμφιβολία ζούμε μια υγειονομική κρίση πρωτοφανή για τα παγκόσμια δεδομένα, που πλήττει οριζόντια και χωρίς διακρίσεις κράτη, κοινωνίες, οικονομίες, συστήματα υγείας. Η ανθρωπότητα, παρά τα επιστημονικά επιτεύγματα και την έκρηξη της καινοτομίας στον ιατροτεχνολογικό εξοπλισμό και στα φάρμακα, εμφανίζεται ανίσχυρη και «αθωράκιστη» μπροστά σ’ αυτή την απειλή για τη Δημόσια Υγεία. Αυτό συμβαίνει γιατί η επικέντρωση της δημόσιας συζήτησης για τις προτεραιότητες στην πολιτική υγείας ήταν πάντα η αντιμετώπιση των μειζόνων παραγόντων κινδύνου για την ατομική υγεία, όπως τα καρδιαγγειακά νοσήματα, τα νοσήματα «φθοράς» και ο καρκίνος, και δευτερευόντως τα προβλήματα ψυχικής υγείας. Eτσι ο προσανατολισμός των συστημάτων υγείας και το διεθνές ερευνητικό – επενδυτικό ενδιαφέρον είχε ως στόχο κυρίως την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση αυτών των αναγκών και όχι την προετοιμασία των χωρών και των υπηρεσιών Δημόσιας Υγείας έναντι αναδυόμενων απειλών που αφορούν όλο τον πληθυσμό, όπως οι μεταλλαγμένοι ιοί και οι πανδημίες τύπου Covid-19.

Τώρα φυσικά είναι η ώρα της μάχης. Και αυτό που προέχει είναι ο δραστικός περιορισμός της διασποράς του κορωνοϊού στην κοινότητα, η μείωση των σοβαρών κρουσμάτων που χρειάζονται νοσηλεία, διασωλήνωση και ΜΕΘ και άρα η προστασία του Δημόσιου Συστήματος Υγείας και των ανθρώπων του από το λειτουργικό black out. Για να μειώσουμε στο ελάχιστο δυνατό τις αναμενόμενες απώλειες από την πανδημία, χρειάζεται επιστημονική τεκμηρίωση των αποφάσεων, σχέδιο έκτακτης ανάγκης, καλά πολιτικά και επιχειρησιακά αντανακλαστικά και, κυρίως, έμπρακτη στήριξη με όλους τους διαθέσιμους τρόπους των δημόσιων δομών υγείας. Γιατί, πέραν των περιοριστικών μέτρων που έχουν πολύ μεγάλη σημασία για την ανάσχεση του αυξητικού ρυθμού της πανδημίας, το παιχνίδι θα κριθεί στην ανταπόκριση και ανθεκτικότητα του ΕΣΥ και στο ηθικό του υγειονομικού προσωπικού. Γι’ αυτό τώρα είναι η ώρα της γενναίας επένδυσης επιπλέον πόρων (ανθρώπινων και υλικών) στη δημόσια περίθαλψη. Αλλά και η ώρα της αποδοτικής αξιοποίησης όλων των δομών της (ειδικά της ΠΦΥ), όλου του ιατρικού και επιστημονικού δυναμικού της, η ώρα της ανάπτυξης νέων υπηρεσιών όπως η κατ’ οίκον φροντίδα ανθρώπων με χρόνια νοσήματα και σοβαρές παθήσεις, που χρειάζονται συστηματική ιατρική/νοσηλευτική παρακολούθηση και ρύθμιση και όχι απλώς τηλεφωνικές συστάσεις και οδηγίες.

Ελπίζουμε και ευχόμαστε όλοι να αποφύγουμε τραγωδίες τύπου Ιταλίας ή Ισπανίας. Υπάρχουν κάποιες σχετικά αισιόδοξες ενδείξεις που θα επιβεβαιωθούν ή όχι τις επόμενες 10-15 μέρες. Το πολιτικό κλίμα της συνεννόησης αλλά και της αναγκαίας επισήμανσης των κενών, των ανεπαρκειών και των λαθών που προφανώς υπάρχουν, συμβάλλει στην αποτελεσματικότητα των μέτρων. Αυτό που πρέπει όμως να δεσμευτούμε από σήμερα είναι ότι την κρίση δεν θα την πληρώσουν πάλι οι αδύναμοι, οι φτωχοί, οι πιο ευάλωτοι, ότι θα πάρουμε όλα τα αναγκαία μέτρα κοινωνικής συνοχής και αλληλεγγύης για να μη διευρυνθούν οι ανισότητες, ότι δεν θα επιτρέψουμε να υποχωρήσουν τα κοινωνικά, τα εργασιακά και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Με το ΕΣΥ και την Κοινωνία όρθια, μπορούμε μετά την κρίση να αναστοχαστούμε για τις προτεραιότητες της Πολιτικής, για την αξία των δημόσιων συστημάτων καθολικής κάλυψης υγείας, για την πανθομολογούμενη αποτυχία του νεοφιλελεύθερου μοντέλου της αγοράς και των ιδιωτικοποιήσεων να αντιμετωπίσει τις σύγχρονες προκλήσεις, για την ανάγκη «διεθνούς διακυβέρνησης» και νέου τύπου ρυθμίσεων στον τομέα της Υγείας και του Φαρμάκου.

Ο Ανδρέας Ξανθός είναι βουλευτής και πρώην υπουργός Υγείας