Δεν είναι προοδευτικό να βρίζεις την Αστυνομία

Πολλές φορές στον δημόσιο διάλογο, αλλά δυστυχώς και στην πολιτική αντιπαράθεση, η διαφορά προόδου – συντήρησης γίνεται μέσω της απλουστευμένης αξιοποίησης και της εργαλειοποίησης θεσμών και συμβόλων. Οι περιπτώσεις είναι πολλές και χαρακτηριστικές, από το ζήτημα της θρησκείας μέχρι την υποστήριξη των εργαζομένων. Ισως όμως η πλέον φορτισμένη ιδεοληπτικά περίπτωση πολιτικής εργαλειοποίησης είναι αυτή των Σωμάτων Ασφαλείας γενικότερα και της Αστυνομίας ειδικότερα. Πατώντας πάνω στα δύο πολιτισμικά τραύματα της σύγχρονης ιστορίας μας, του Εμφυλίου και της χούντας, καλλιεργήθηκε συστηματικά ένα στερεότυπο περί αντιδημοκρατικής, συντηρητικής και βίαιης Αστυνομίας. Για τους πολιτικούς σχηματισμούς που επένδυσαν στην ψηφοθηρική αξιοποίηση αυτού του στερεοτύπου, πρόοδος και Αστυνομία ήταν έννοιες ασύμβατες. Δεν είναι τυχαίο πως κορυφαίος υπουργός τότε κυβερνητικού κόμματος είχε δηλώσει εμφατικά από το βήμα του Κοινοβουλίου πως το κόμμα του δεν έχει καμία σχέση με χωροφύλακες (μικρή σημασία έχει πως στις αρχές του 21ου αιώνα δεν υπήρχε Χωροφυλακή).

Σε αυτό το πλαίσιο, την περίφημη περίοδο του Αντιμνημονίου, υπήρξαν επίσημες θέσεις πολιτικών κομμάτων που μιλούσαν για εκδημοκρατισμό της Αστυνομίας, ενώ τα δύο πολιτικά άκρα πλειοδοτούσαν για να το αν τελικά η χώρα χρειάζεται μια αριστερή ή μια δεξιά Αστυνομία. Ολο αυτό το στρεβλό ιδεολόγημα εντάσσεται στη γενικευμένη προσέγγιση περί «δοτών» μνημονιακών κυβερνήσεων και συμπυκνώνεται στο σύνθημα «η χούντα δεν τελείωσε το ’73». Ολο αυτό το τοξικό πολιτισμικά, κοινωνιολογικά και πολιτικά σκηνικό μπορεί να είχε νόημα την πρώτη μεταπολιτευτική περίοδο, όταν η εύθραυστη δημοκρατία αναζητούσε τα πατήματα και τη θωράκισή της. Δεν πρέπει να ξεχνάμε άλλωστε πως αυτή την περίοδο οι τρομοκρατικές επιθέσεις είχαν την υποστήριξη σημαντικής μερίδας των πολιτών.

Οσο όμως και αν κάποιοι αναζητούν ευκαιρίες για νέους γύρους του εμφυλίου πολέμου ή θεωρούν πως η άσκηση πολιτικής που είναι κόντρα σε ορισμένες περιπτώσεις στο απλουστευμένο ως ιερό λαϊκό αίσθημα συνιστά δικτατορία, η Ελλάδα είναι μια σύγχρονη δημοκρατική χώρα. Μια φιλελεύθερη δυτική δημοκρατία μέλος της ΕΕ, του ΟΗΕ και του ΝΑΤΟ. Στις δημοκρατικές χώρες υπάρχει το κοινωνικό συμβόλαιο σύμφωνα με το οποίο οι πολίτες εμπιστεύονται στο κράτος την ευθύνη της προστασίας και της ασφάλειάς τους. Η Ελληνική Αστυνομία έχει αυτή την αποκλειστική ευθύνη.

Μετά τις εκλογές του Ιουλίου η χώρα κάνει μια συστηματική προσπάθεια επιστροφής στην κανονικότητα. Μια από τις βασικές δεσμεύσεις της κυβέρνησης ήταν η επιστροφή του αισθήματος της ασφάλειας και η αντιμετώπιση της εγκληματικότητας και της βίας. Για αυτόν τον λόγο το υπουργείο και η Αστυνομία έχουν προχωρήσει στον σχεδιασμό και στην υλοποίηση πολλών δράσεων. Οι μετρήσεις κοινής γνώμης, που συμπεριλαμβάνουν πλέον συστηματικά και τις δράσεις στον τομέα της ασφάλειας, αναδεικνύουν την υποστήριξη σε πολύ υψηλό ποσοστό αυτών των πρωτοβουλιών. Δεν είναι τυχαίο πως ακόμη και ψηφοφόροι κομμάτων όπως το ΚΚΕ και ο ΣΥΡΙΖΑ βλέπουν θετικά τις επιχειρησιακές πρωτοβουλίες.

Σε μια κανονική χώρα, σε μια σύγχρονη δημοκρατία, δεν είναι προοδευτικό να βρίζεις την Αστυνομία, ούτε και να επιχαίρεις όταν οι αστυνομικοί δέχονται επιθέσεις με τσιμεντόλιθους, μολότοφ και Καλάσνικοφ. Σε μια τέτοια χώρα δεν είναι παράλογο οι πολίτες να νιώθουν ασφάλεια όταν βλέπουν τις περιπολίες της Αστυνομίας και μπορούν πολίτες περιοχών του Κέντρου, που είχαν αφεθεί πλήρως στον φόβο και στην ανασφάλεια, ακόμη και να χειροκροτούν για την επιστροφή του αισθήματος ασφάλειας.

Ο Τριαντάφυλλος Καρατράντος είναι διεθνολόγος µε ειδικότητα στα θέµατα ασφαλείας και καθηγητής στη Σχολή Εθνικής Ασφαλείας