Yποκριτικό κυνήγι μαγισσών

Το κυνήγι των – προεκλογικών – εντυπώσεων εξελίχθηκε σε κυνήγι μαγισσών με

θύμα ένα έργο τέχνης. Τον πίνακα του Τιερί Ντε Κορντιέ, που αποκαθηλώθηκε χθες

κεκλεισμένων των θυρών, καθώς θεωρήθηκε ότι «προσέβαλλε τα χρηστά ήθη». Το

έργο του Βέλγου καλλιτέχνη, που απεικονίζει έναν σταυρό και ανδρικό γεννητικό

όργανο, «ανακαλύφθηκε» από εκείνους που προσβλήθηκαν ύστερα από 45 ημέρες

λειτουργίας της διεθνούς εικαστικής έκθεσης «Outlook».

Οι πόρτες του «Εργοστασίου» της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών (ενός από τους

τρεις χώρους που φιλοξενεί το «Outlook») παρέμειναν χθες κλειστές. Επισήμως

διότι έπρεπε να γίνουν «προγραμματισμένες εργασίες στη στέγη», αλλά και διότι

«γύρω στις 12 η Ασφάλεια δέχτηκε τηλεφώνημα – που αποδείχθηκε φάρσα – για

τοποθέτηση βόμβας». Κάτι που έδωσε την ευκαιρία στους διοργανωτές να

απομακρύνουν την επίμαχη ελαιογραφία (μία από τις έξι που φέρουν τον γενικό

τίτλο «Πότισέ με») μακριά από τα βλέμματα των επισκεπτών.

Πρωί πρωί χθες και μετά το «σκάνδαλο» που είχε ξεσπάσει στα κανάλια το

προηγούμενο βράδυ με πρωταγωνιστές τον υποψήφιο βουλευτή του ΛΑΟΣ Μάνο

Μεϊμαράκη, αλλά και τον βουλευτή της Νέας Δημοκρατίας Μιλτιάδη Έβερτ, οι

οποίοι δήλωναν «προσβεβλημένοι από τον πίνακα», το υπουργείο Πολιτισμού

προσανατολιζόταν να περιορίσει σε ειδικό χώρο το έργο με ειδική σήμανση πως

«το έργο μπορεί να σοκάρει».

Λίγες ώρες αργότερα, όμως, ο υπουργός Πολιτισμού Ευάγγελος Βενιζέλος

ανακοίνωνε την απόσυρση του έργου και την τοποθέτηση στη θέση του ανακοίνωσης

που θα εξηγεί τους λόγους.

«Υπάρχει μία θρησκευτική μανία, που θα μπορούσε να οδηγήσει και σε καταστροφές

έργων, αν λάβει κανείς υπόψη του τις απειλές που δεχτήκαμε», έλεγε χθες στα

«NEA» ο καλλιτεχνικός διευθυντής του «Outlook» Χρήστος Ιωακειμίδης, που

συμφώνησε για την αποκαθήλωση με το Δ.Σ. του Οργανισμού Προβολής Ελληνικού

Πολιτισμού (φορέα υλοποίησης της Πολιτιστικής Ολυμπιάδας, που οργανώνει τη

διεθνή έκθεση). «Δεν πρόκειται ούτε για λογοκρισία, ούτε για αυτολογοκρισία,

όταν πρόκειται να προστατευθεί και το ίδιο το έργο και η έκθεση».

Ο καλλιτέχνης Τιερί ντε Κορντιέ, με τον οποίο επικοινώνησε ο κ.

Ιωακειμίδης, εξέφρασε την έκπληξή του αλλά δεν έφερε αντίρρηση στην απόσυρση

του έργου του, καθώς όπως είπε δεν θέλει να δημιουργήσει πρόβλημα.

«H ένταση, η έκταση και το είδος της συζήτησης που αναπτύχθηκε έθετε σε

κίνδυνο τον βασικό σκοπό της έκθεσης, που ήταν η επαφή του ευρύτερου κοινού με

την τέχνη», δικαιολόγησε την απόφαση αποκαθήλωσης ο πρόεδρος του Δ.Σ. του ΟΠΕΠ

Ευγένιος Γιαννακόπουλος. Ως προς την αρχική σκέψη για περιορισμό του έργου

θεώρησε πως «θα οδηγούσε σε γκετοποίηση και σε διαρκή παράταση του

προβλήματος».

«Το έργο προσβάλλει τα ιδεώδη και τις πνευματικές αξίες του κόσμου μας. H

χυδαιότητα δεν παράγει πολιτισμό», σχολίαζε ο εκπρόσωπος Τύπου της Νέας

Δημοκρατίας Θεόδωρος Ρουσόπουλος, ενώ εκ μέρους του Συνασπισμού τέθηκε το

ερώτημα αν «υπάρχουν όρια εντός των οποίων οφείλει να κινείται ένα έργο τέχνης

και ο δημιουργός». Την ίδια ώρα ο εκπρόσωπος της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου

Μητροπολίτης Θεσσαλιώτιδος Θεόκλητος χαρακτήριζε τον πίνακα «υβριστικό για το

πρόσωπο του Χριστού, τον Σταυρό και την Εκκλησία».

«Ούτε καν το είχα προσέξει», είπε χθες ο κριτικός τέχνης Χάρης Καμπουρίδης.

«Γιατί δεν ενόχλησε ο σταυρός από περιττώματα των Gilbert and George, που

εκτέθηκε πριν από δύο χρόνια στον ίδιο χώρο;».

Ο εισαγγελέας Αρείου Πάγου Δημήτρης Λινός, ύστερα από τη μηνυτήρια

αναφορά που δέχτηκε από τον πρόεδρο του ΛΑΟΣ Γιώργο Καρατζαφέρη για τον

πίνακα, παρήγγειλε στον προϊστάμενο της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Αθήνας Δημ.

Παπαγγελόπουλο τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης για το αν «η εν λόγω

εικαστική δημιουργία και η δημόσια έκθεσή της προσέβαλλε τα χρηστά ήθη και το

θρησκευτικό αίσθημα».

«Αποκαθήλωση» δίχως σύνορα

H «αποκαθήλωση» έργων τέχνης δεν είναι καινούργια ιστορία. Στη δεκαετία του

’60 θύελλα είχε ξεσηκώσει ένα γυμνό του Γιάννη Τσαρούχη σε γκαλερί της Αθήνας,

το οποίο και απέσυραν. Όμως, το φαινόμενο φαίνεται να ανθεί την τελευταία

δεκαετία εκτός ελληνικών συνόρων.

Μεγάλη συζήτηση προκλήθηκε το 1989 με το έργο του Αντρές Σεράνο «Piss

Christ», που απεικόνιζε έναν Εσταυρωμένο μέσα σε ουροδοχείο. Το θέμα έφτασε

μέχρι τη Γερουσία, όπου οι Ρεπουμπλικανοί ζήτησαν να επανεξεταστούν οι

εικαστικές επιχορηγήσεις. Έξι χρόνια αργότερα, ο Ρόμπερτ Σέρερ αναγκάστηκε να

αποσύρει τους γυμνούς πίνακές του από το Μουσείο της Κομητείας Μπάρνγουελ στη

Νότια Καρολίνα. Θύμα «αυστηρών ηθικών αρχών» έπεσε και ο Ογκίστ Ροντέν, όταν

το 1996 τέσσερα γλυπτά του – ανάμεσά τους και το διάσημο «Φιλί» – «αποχώρησαν»

από έκθεση σε Πανεπιστήμιο της Γιούτα. Μόλις πέρυσι, δε, το υπουργείο

Δικαιοσύνης των Ηνωμένων Πολιτειών αποφάσισε να «ντύσει» τα δύο γυμνά

αγάλματα, που βρίσκονται στην κεντρική αίθουσα από το 1930!

Αντιδράσεις καλλιτεχνών για «τριτοκοσμικά φαινόμενα»

Αλέκος Φασιανός

«H τέχνη πρέπει να διδάσκει και όχι να προσβάλλει το κοινό. H συγκεκριμένη

κίνηση δεν είναι αναχρονιστική, καθώς ανάλογα γεγονότα έχουν συμβεί και στο

εξωτερικό. Το θέμα είναι πως πρέπει να προσέχει κανείς όταν οργανώνει τέτοιες

εκθέσεις. Και σε τελική ανάλυση άλλο είναι το ζήτημα για μένα. Έπρεπε να γίνει

αυτή η έκθεση, που έχει ως σκοπό να μας επιβάλει μια τέχνη που λέγεται

μοντέρνα, αλλά δεν είναι πλέον γιατί δεν μας προσφέρει τίποτα ή μήπως έπρεπε

αυτά τα χρήματα να διατεθούν για την προβολή των Ελλήνων καλλιτεχνών στο

εξωτερικό;».

Άγγελος Παπαδημητρίου

«H τέχνη έδωσε αγώνες και αγώνες για να ανεξαρτητοποιηθεί από την Εκκλησία και

το κράτος. Δυστυχώς όμως, στις ημέρες μας επιστρέφει ικέτης στα πόδια του

κράτους για να επιβιώσει νομίζοντας ότι δεν θα τα καταφέρει από μόνη της. Να

τώρα που πληρώνει τις συνέπειες. Το κράτος υπό την πίεση της Εκκλησίας (που

κάνει επίδειξη δυνάμεως) αναγκάζεται να λογοκρίνει. Μέχρι να επιτευχθεί το

πολυπόθητο διαζύγιο Κράτους και Εκκλησίας καλό θα ήταν η τέχνη να βρίσκεται

μακριά και από τους δύο… Και τότε βλέπουμε».

Αλέξανδρος Ψυχούλης

«Συμβαίνουν τραγικά πράγματα. Δεν πρόκειται για μεμονωμένα περιστατικά αλλά

για μια σειρά πραγμάτων, που μας οδηγούν στο συμπέρασμα πως το δικαίωμα

ελεύθερης έκφρασης δεν είναι κατοχυρωμένο. Ξαφνικά, πράγματα που θεωρούσαμε

δεδομένα διαπιστώνουμε πως πρέπει να τα κατακτήσουμε από την αρχή. Πίστευα πως

τέτοιες στιγμές δεν θα τις ζούσε η γενιά μας. Δεν πήγαμε όμως ούτε ένα βήμα

μπροστά. Λυπάμαι που μια μερίδα Ελλήνων είναι τόσο στενόμυαλοι».

Τάσος Παυλόπουλος

«Είμαι άθεος. Δεν με αφορά το θέμα, ούτε με θίγει. Επίσης πιστεύω ότι δεν

πρέπει να παρεμβαίνουν στην ελεύθερη διατύπωση του ίδιου του καλλιτέχνη. Δεν

κρίνω το έργο αν είναι καλό ή κακό. Διαφήμιση του κάνουν. Αυτά που συμβαίνουν

εδώ όμως είναι τριτοκοσμικά. Από τη μια το υπουργείο Πολιτισμού δίνει

εκατομμύρια θέλοντας να φανεί ότι είμαστε Ευρωπαίοι κι από την άλλη λειτουργεί

σαν να είναι τριτοκοσμικό κράτος και αποσύρει το έργο».