Μεταπολίτευση

Με την επιστροφή της Δημοκρατίας το 1974, η κομμουνιστική Αριστερά που μόλις είχε νομιμοποιηθεί από τον Καραμανλή, παρά το βαρύ ιστορικό της αποτύπωμα στα εμφύλια πάθη, διέθετε μια πρωτοφανή αίγλη. Ιδίως για ανήσυχους νέους, είχε την αίγλη του κατατρεγμένου, αυτό που κατόπιν ο Τσίπρας αποκαλούσε ηθικό πλεονέκτημα. Όσο για τους εκλεκτικούς ιδεολόγους, οι οποίοι είχαν […]

Φαίνεται ότι ο συνταγματισμός που εγκαινιάστηκε στη Μεταπολίτευση με την ψήφιση του Συντάγματος από την Ε’ Αναθεωρητική Βουλή συνοδεύτηκε από μια κουλτούρα που αντιμετώπιζε τον «Καταστατικό Χάρτη της χώρας» περισσότερο ως απλό δίκαιο και λιγότερο ως κείμενο αυξημένης ισχύος, που ρυθμίζει τις σχέσεις ανάμεσα στα όργανα και τις λειτουργίες του κράτους και καθορίζει τις σχέσεις […]

Ο καθηγητής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων μιλάει για τις μεταβολές των ιδεολογικών ρευμάτων από τη Μεταπολίτευση ως σήμερα

Το κομματικό σύστημα της Μεταπολίτευσης υπήρξε για δεκαετίες ένα σύστημα περιορισμένου πολυκομματισμού, με έντονη πολιτική πόλωση, αλλά ταυτόχρονα κεντρομόλο δυναμική. Η Ελλάδα της Μεταπολίτευσης γνώρισε μεγάλα μαζικά κόμματα, τα οποία λειτουργούσαν ως φορείς κοινωνικής εκπροσώπησης και πολιτικής ενσωμάτωσης ευρύτερων κοινωνικών στρωμάτων. Τα κόμματα συγκρούονταν σε επίπεδο ιδεολογικών και πολιτικών αναφορών, ωστόσο σε επίπεδο κομβικών δημόσιων […]

Ο Νίκος Μουζέλης ανήκει σε μια σπάνια κατηγορία διανοουμένων. Σε εκείνους που επιχείρησαν ταυτόχρονα τρία πράγματα: να παράγουν κοινωνική θεωρία διεθνούς εμβέλειας, να ερμηνεύσουν ιστορικά την ελληνική κοινωνία και συγχρόνως να παρέμβουν πολιτικά στο παρόν. Αυτές οι τρεις διαστάσεις – η κοινωνική θεωρία, η ερμηνεία της ελληνικής ιστορίας και η πολιτική παρέμβαση – συγκροτούν ένα […]

Ποτέ στη Μεταπολίτευση δεν βρέθηκε η χώρα σε τέτοια θεσμική και (ίσως αυτό να είναι ακόμη χειρότερο) ηθική κατάπτωση, με την εκδήλωση τόσο προκλητικού κυνισμού εκ μέρους των ασκούντων την εξουσία και με τέτοια μοιρολατρική απάθεια των πολιτών. Η βαθμιαία επικράτηση της άποψης ότι η τήρηση των συνταγματικών δικαιωμάτων και ελευθεριών δεν είναι τόσο σημαντική […]

Στην αριστουργηματική – και συχνά παραγνωρισμένη καθώς είναι ανάμεσα στον μνημειώδη «Θίασο» και τον επίσης μνημειώδη «Μεγαλέξανδρο» – ταινία του Θόδωρου Αγγελόπουλου «Κυνηγοί» το βασικό αφηγηματικό εύρημα είναι η εύρεση στα χιόνια του πτώματος ενός αντάρτη του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, που παραδόξως έχει διατηρηθεί άθικτο («το αίμα δείχνει φρέσκο» είναι μια επαναλαμβανόμενη διαπίστωση), που λειτουργεί […]

Υπάρχουν βιβλία, που λειτουργούν σαν καθρέφτες μιας ολόκληρης εποχής. Κι η «Ιθάκη» του Αλέξη Τσίπρα ανήκει σε αυτή την κατηγορία. Μπορεί να ιδωθεί ως το αποτύπωμα μιας γενιάς στη συλλογική μας μνήμη. Για όσους δεν είναι μυημένοι στην κοινωνιολογική συζήτηση περί γενιών, ο Αλέξης Τσίπρας, γεννημένος το 1974, κατατάσσεται στη Γενιά Χ, δηλαδή σε αυτούς, […]

Από τους 12 πρώην πρωθυπουργούς της Μεταπολίτευσης, μόνο τρεις έχουν γράψει απομνημονεύματα. Οι «Ωρες ευθύνης» του Γεωργίου Ράλλη, πρώτες χρονολογικά (Ευρωεκδοτική, 1983), είναι μια γλαφυρή και ανθρώπινη καταγραφή – σχεδόν χρονογράφημα – της πρωθυπουργίας του. Η «Πολιτική για μια δημιουργική Ελλάδα» του Κώστα Σημίτη (Πόλις, 2005) δίνει έμφαση στην πολιτική παρακαταθήκη οκταετίας 1996-2003, τις αρχές […]

Πριν από δισεκατομμύρια χρόνια το Σύμπαν έζησε, λένε, ένα «κοσμικό μεσημέρι». Ηταν η εποχή που η γέννηση νέων αστεριών έφθασε στο αποκορύφωμά της. Η κίνηση στα «μαιευτήρια των άστρων» αραίωσε κατόπιν. Μα κάθε τόσο, τα μεγάλα διαστημικά τηλεσκόπια καταγράφουν σε κάποια γωνιά του Σύμπαντος αυξημένη δραστηριότητα. Κάπου, τα άστρα γεννιούνται και πεθαίνουν πιο γρήγορα απ’ […]

Πώς και γιατί τα κόμματα αναζητούν τη στήριξη (και την ψήφο) των «νοικοκυραίων»

Αν κάποιος παρακολουθούσε, έστω διαβάζοντας εφημερίδα, τις εξελίξεις των τελευταίων εβδομάδων στον κόσμο και κατόπιν είχε το ενδιαφέρον (και το κουράγιο) να παρακολουθήσει την προχθεσινή συζήτηση των πολιτικών αρχηγών στη Βουλή, θα έμενε με την απορία. Αν αυτή η συζήτηση είχε γίνει δέκα μήνες νωρίτερα, τι επί της ουσίας διαφορετικό, ως πρόταση πολιτικής, γενικά και […]

Το πλήθος των νομοθετημάτων που αφορούν την εκπαίδευση από τη Μεταπολίτευση δείχνουν την έλλειψη εθνικής στρατηγικής στην παιδεία, χωρίς να αγνοούμε τη δυναμική που έχει ο ευαίσθητος αυτός χώρος, κυρίως σήμερα, στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης και στη φιλοσοφία που αναπτύσσει. Από τις νομοθετικές παρεμβάσεις της Μεταπολίτευσης θα ξεχωρίζαμε τους Νόμους 1268/82 και 1566/85 για […]

Πέρυσι τη γιορτάσαμε με ταρατατζούμ. Με συνέδρια, με φόρουμ, με «στρογγυλά τραπέζια», με διάφορες θεματικές και με πολύ, πολύ βαρετές όμως αναλύσεις. Και να τα βιβλία της Μεταπολίτευσης, και να το θέατρο της Μεταπολίτευσης, και να οι κομματικές ζυμώσεις της Μεταπολίτευσης – είναι που, λόγω σόσιαλ μίντια, γίναμε όλοι αναλυτές. Πέρυσι όμως ήταν η ολοστρόγγυλη […]

Η συμπλήρωση 51 ετών από την κατάρρευση της δικτατορίας και την αποκατάσταση της δημοκρατίας συνήθως παρουσιάζεται ως ένδειξη σταθερότητας των θεσμών και τέλος των πολιτικών περιπετειών που σφράγισαν μεγάλο μέρος της ελληνικής ιστορίας του 20ού αιώνα. Αλλωστε, το βάρος της συζήτησης έχει μετατοπιστεί από την ισχυροποίηση της δημοκρατίας στην αντιμετώπιση της υποτιθέμενης αρνητικής κληρονομιάς της […]