Το 1763 ένας άγγλος ριζοσπάστης βουλευτής, o Τζον Γουίκς δημοσίευσε το 45o τεύχος της εφημερίδας του, καταγγέλλοντας τον βασιλέα Γεώργιο Γ΄. Συνελήφθη με συνοπτικές διαδικασίες, και το Κοινοβούλιο τον απέβαλε από τις τάξεις του. Αργότερα, επανεξελέγη επανειλημμένα, σε ένδειξη διαμαρτυρίας έναντι του Στέμματος. Ο Γουίκς έγινε, με άλλα λόγια, σύμβολο του λαού έναντι των θεσμών της χώρας. Μία παρόμοια ιστορία, τηρουμένων των αναλογίων, έχει αρχίσει να εκτυλίσσεται αυτές τις ημέρες στο Λονδίνο.
Την περασμένη εβδομάδα οι Times αποκάλυψαν πως ο Νάιτζελ Φάρατζ, αρχηγός του Reform UK είχε λάβει δωρεές σε είδος από έναν καταδικασμένο αριστοκράτη, τον Μπεν Κότρελ. Η θέση του Φάρατζ ήταν ήδη επιβαρυμένη, καθώς εδώ και εβδομάδες ήταν γνωστό πως είχε λάβει ένα προσωπικό «δώρο» 5 εκατομμυρίων λιρών από έναν πολυεκατομμυριούχο βρετανό επιχειρηματία που ζει στην Ταϊλάνδη. Ο Φάρατζ δήλωσε πως αυτό το δώρο ήταν για να καλύψει την προσωπική του ασφάλεια και πως δεν δόθηκε με συγκεκριμένες προϋποθέσεις ή ανταλλάγματα. Ολα αυτά οδήγησαν την περασμένη εβδομάδα το Κοινοβούλιο στην έναρξη διερεύνησης των οικονομικών συναλλαγών του Φάρατζ πριν εκλεγεί βουλευτής, σε μία προσπάθεια εξακρίβωσης αν ο νόμος έχει παρακαμφθεί.
Σε απάντηση αυτής της εντεινόμενης πίεσης, ο Φάρατζ ανακοίνωσε την Τρίτη πως παραιτείται από τη βουλευτική του έδρα, προκαλώντας επαναληπτικές εκλογές ώστε να διεκδικήσει εκ νέου την επανεκλογή του στην περιφέρεια του Κλάκτον, μία παραθαλάσσια, πάλαι ποτέ ακμάζουσα αλλά εδώ και δεκαετίες φτωχή πόλη στη νοτιοανατολική ακτή του Εσεξ. Οπως το έθεσε ο ίδιος: «Μία αναμέτρηση μεταξύ του κατεστημένου και του λαού».
Η ρητορική και η συμπεριφορά του Φάρατζ έρχονται σε αντιπαράθεση με τις εδραιωμένες κοινοβουλευτικές πρακτικές της χώρας, η οποία για αιώνες θεωρούταν πρότυπο τήρησης κανόνων και διαδικασιών, όπου υπουργοί θα παραιτούνταν για ένα απλό πρόστιμο παράνομου παρκαρίσματος. Φαίνεται πως όλο αυτό το decorum ανήκει στο παρελθόν και πως το επεισόδιο αυτής της εβδομάδας είναι ένα ακόμη στην «αμερικανοποίηση» της βρετανικής πολιτικής.
Τι μας διδάσκει η Ιστορία για τη μετεωρική πολιτική άνοδο και πτώση νέων κομμάτων στη Βρετανία; Ενα κρύο πρωινό του Ιανουαρίου του 1981, στο ανατολικό Λονδίνο, ο πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ρόι Τζένκινς, «ο καλύτερος πρωθυπουργός που δεν είχε ποτέ η Βρετανία», μαζί με τρεις άλλους βετεράνους Εργατικούς πολιτικούς, ανακοίνωσε την ίδρυση ενός νέου κόμματος. Λίγους μήνες αργότερα, το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα είχε δημοσκοπικά εκτοξευθεί στο 40%, ενίοτε και στο 50%. Στις εκλογές του 1983, έλαβε 25% και ήρθε τρίτο. Πέντε χρόνια αργότερα, το 1988, το κόμμα είχε κλείσει τα κεντρικά του γραφεία. Sic transit gloria mundi στον δικομματισμό.
Η επερχόμενη εκλογική αναμέτρηση θα είναι το κριτήριο για την επιτυχία ή την πρόωρη αποτυχία του Φάρατζ στην προσπάθειά του να γίνει πρωθυπουργός, όπως κάποτε ο Ρόι Τζένκινς. Η συγκυρία μόνο τυχαία δεν είναι καθώς η επαναληπτική εκλογή θα λάβει χώρα πιθανότατα τον Αύγουστο, ελάχιστες εβδομάδες μετά τη διαφαινόμενη ανάληψη της πρωθυπουργίας από τον Εργατικό Αντι Μπέρναμ. Ο Φάρατζ παίζει, φυσικά, σε φιλικό γήπεδο, σε μία «δεξιά» εκλογική περιφέρεια. Το 2024 εξελέγη με ποσοστό 46%, με τον συντηρητικό υποψήφιο στο 27% και τους υποψηφίους των αριστερών κομμάτων να αθροίζουν μεταξύ τους περί το 15%. Θα προκύψει κάποια συμμαχία μεταξύ των αντι-Φάρατζ κομμάτων, α λα γαλλικό Λαϊκό Μέτωπο; Δύσκολο. Ισως ορισμένα κόμματα να απέχουν εξ ολοκλήρου.
Η πιθανή επανεκλογή του Φάρατζ δεν αναιρεί τα ενδεχόμενα νομικά του προβλήματα, καθώς το Κοινοβούλιο δύναται σε κάθε περίπτωση να τον καταδικάσει το φθινόπωρο για παραβάσεις του εκλογικού νόμου και να τον αποβάλει από τις τάξεις του. Θα γίνει ο Φάρατζ ο νέος θριαμβεύων Τζον Γουίκς; Ή αυτός και το κόμμα του θα ακολουθήσουν την τύχη των Σοσιαλδημοκρατών; Οψόμεθα. Αυτό που είναι σίγουρο, πλέον, είναι ο στίχος του ποιητή για «το κέντρο δεν κρατεί» και «την εποχή των τεράτων».
Ο Ιωάννης Χουντής ντε Φάμπρι είναι ιστορικός των ιδεών, συγγραφέας και σύμβουλος στη Βουλή των Λόρδων
