Ο θάνατος είναι πάντα σκληρό πράγμα. Τρομερό, ιδίως για όσους χάνουν τη ζωή τους απροσδόκητα – κι ακόμα πιο τρομερό για όσους πεθαίνουν για ζητήματα που κατά βάθος δεν τους αφορούν. Όπως, π.χ., η Βάγια Νέστορα, η οποία έπεσε θύμα των αγνώστων που έβαλαν φωτιά με γκαζάκια στην πολυκατοικία όπου έμενε μαζί με τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειάς της.
Διαβάζω, μέρες μετά και ενώ οι εμπρηστές δεν έχουν ακόμα βρεθεί, τα υπολείμματα μιας συζήτησης που έχει ατονήσει, σαν να είναι ενοχλητική. Διατυπώνεται όμως με ιδιαίτερη έμφαση η άποψη ότι η κυβέρνηση θεωρεί χρήσιμη την ακροαριστερή βία, επειδή έτσι επιτίθεται στην Αριστερά, και ιδίως στον Τσίπρα, που στο παρελθόν κολάκευε την αριστερή τρομοκρατία. Γι’ αυτό, λέει η άποψη αυτή, η κυβέρνηση διστάζει να απονομιμοποιήσει την αριστερή βία, επειδή από καιρού εις καιρόν τη συμφέρει να την επικαλείται.
Η θέση αυτή είναι προκατειλημμένη. Η αριστερή βία είναι συστατικό της ιδεολογίας όσων την επικαλούνται. Από το ΚΚΕ που γιορτάζει το εμφύλιο μίσος μέχρι τον αναρχικό χώρο που καίει με γκαζάκια ή μολότοφ τους υπηρέτες του συστήματος. Από τις διάφορες κινήσεις στα πανεπιστήμια που πλακώνουν στο ξύλο συμφοιτητές τους με τους οποίους διαφωνούν ή καθηγητές τους που επιδιώκουν να εφαρμόσουν τη νομιμότητα μέχρι τους αντισημίτες και καλά «φρι Παλεστάιν» που ψάχνουν Εβραίους στα λιμάνια και τις πλατείες. Η κυβέρνηση, με αστυνομικά μέτρα, δεν μπορεί να την απονομιμοποιήσει, επειδή αμέσως όλος ο συγγενής ιδεολογικός χώρος των εραστών της βίας εξεγείρεται κατηγορώντας αυταρχικές μεθοδεύσεις και πολιτικές διώξεις – και απειλώντας με βίαιη κλιμάκωση.
Σε αυτό το πλαίσιο, η κυβέρνηση, δηλαδή το κράτος, παρεμβαίνει ουσιαστικά μόνο σε πολύ ακραία συμβάντα – εσχάτως, όταν έσκασε η βόμβα στα χέρια του κατασκευαστή της τρομοκράτη στους Αμπελόκηπους, στην περίπτωση της εμπρηστικής επίθεσης στη Θεσσαλονίκη λόγω του θανάτου της Βάγιας Νέστορα και κατά του Ρουβίκωνα που βγήκε περιπολία για Εβραίους επειδή όλη αυτή η επιχείρηση θύμιζε τη Χρυσή Αυγή. Κατά τα άλλα, όσο η βία δεν εκτρέπεται, είναι αποδεκτή από την Αριστερά – στο κάτω κάτω, όπως έλεγε ένας παλιός συριζαίος, όσοι την ασκούν έχουν ένα ιδεώδες υπέρ του ανθρώπου. Αν άλλωστε δεν ήταν αποδεκτή, δεν θα έβγαιναν στις συγκεντρώσεις κρατώντας σημαίες – στειλιάρια.
Η ιδέα της σύγκρουσης είναι μονίμως στο μυαλό των ανθρώπων αυτών των χώρων. Διαβάζω τη δήλωση του συζύγου της Βάγιας Νέστορα. Καμία μνησικακία. Καμία πρόσκληση για εκδίκηση. Τίποτα πέραν του νόμου: «Εγώ απλώς τους εύχομαι [των βομβιστών] να μην πάθουν οι δικές τους οικογένειες κάτι το αντίστοιχο. Να τους έχει καλά ο Θεός, να τους προσέχει αλλά να τους προσέχει από την καλή πλευρά κι όχι σ’ αυτό που κάνουν».
Είναι μια δήλωση στον αντίποδα της μνησικακίας της Αριστεράς, που συγκρούεται «με το σύστημα», με τους εκπροσώπους του, με τους πολιτικούς του, με τους αστυνόμους τους, με την παιδεία του. Μια δήλωση πολιτισμού. Δήλωση συγχώρεσης, έκκληση μετάνοιας, κατανόησης του άλλου που δεν τους μοιάζει αλλά δεν είναι εχθρός τους.
Δήλωση στον αντίποδα του λόγου της Αριστεράς, που τους νεκρούς της από πολιτικές συγκρούσεις τους παρουσιάζει με το φωτοστέφανο του μάρτυρα, ζητώντας εκδίκηση και φανατίζοντας το κοινό της να συμμετάσχουν στην αέναη σύγκρουση. Χάθηκαν κι οι λίγες δυνάμεις της δημοκρατικής Αριστεράς που αντιτάσσονταν, έχοντας την αυτοσυνειδησία να παραδεχτούν ότι ο πόλεμος τελείωσε.
Πατριώτη, κινδυνεύουμε;
Ο επικολυρικός τόνος με τον οποίο τα ελληνικά ΜΜΕ, κατά κόρον, παρουσιάζουν τη σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Αγκυρα και, ιδίως, την υποδοχή του αμερικανού προέδρου Τραμπ από τον τούρκο πρόεδρο Ερντογάν ενέχει, ούτως ή άλλως, ένα στοιχείο υπερβολής. Προφανώς, η Τουρκία είχε ετοιμάσει ένα τελετουργικό υποδοχής που να κολακεύει ένα πρόσωπο όπως ο Τραμπ που είναι επιρρεπές στις κολακείες. Μπορεί όμως το τελετουργικό αυτό να σημαίνει αλλαγή της πολιτικής των ΗΠΑ ως προς το ζήτημα των εξοπλισμών της Τουρκίας; Από μόνο του όχι. Είναι όμως δεδομένο ότι προς αυτή την κατεύθυνση κινείται η τουρκική ηγεσία, που διεκδικεί να ανατρέψει το σημερινό στάτους των εξοπλισμών υπέρ της Ελλάδας. Θα τα καταφέρει; Το πιθανότερο, ο Τραμπ να ανταποκριθεί στις εκκλήσεις της Τουρκίας και να προσπαθήσει, όπως έχει γραφτεί, να απελευ θερώσει την πώληση F-35. Αλλά και πάλι, είναι μια πιθανότητα που θα έχει αντιστάσεις – κυρίως τα αμερικανικά λόμπι υπέρ του Ισραήλ αλλά και την πρόσβαση της Ελλάδας στο Κογκρέσο, που αναμένεται μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ περισσότερο ανασταλτικό των επιλογών της διοίκησης Τραμπ. Κατά τα άλλα, όπου ακούς πολύ πατριωτική ανησυχία, κλείνε τ’ αφτιά σου. Ο στόχος πάντα είναι το εσωτερικό μέτωπο.
ΥΓ: Ο Νίκος Ανδρουλάκης, μαθαίνω, θα πάει στη κηδεία της Βάγιας Νέστορα. Επειτα από καιρό, μια επιλογή με σοβαρό συμβολισμό.
