Το δημοσιευθέν Μανιφέστο της Ομάδας Εργασίας του Ινστιτούτου Αλέξης Τσίπρας φυσικά και δεν θέτει το τέλος σε μια συζήτηση που στην Ευρώπη έχει ανάψει τα τελευταία χρόνια και αφορά τη συνάντηση των δυνάμεων της Σοσιαλδημοκρατίας, της Ριζοσπαστικής Αριστεράς και της Πολιτικής Οικολογίας. Πώς θα μπορούσε άλλωστε να γίνει κάτι τέτοιο με ένα κείμενο, όσο καλό ή κακό και να ήταν αυτό; Αυτό μόνο αποσκοπεί στο να ανοίξει και στα καθ’ ημάς αυτή η συζήτηση. Κι όλα δείχνουν, πως εκτός από τους συνήθεις εμπαθείς ακροκεντρώους νεοδεξιούς, μερικούς πολύ «αριστερούς» και κάποιους άλλους άσχετους με το θέμα, αφού θεωρούν από τη μια τη Σοσιαλδημοκρατία ως κέντρο και από την άλλη την Οικολογία ως αντιαριστερά, τα περισσότερα σχόλια ήταν σε κατεύθυνση κριτικής ενίσχυσης και όχι αποδόμησης του μανιφέστου.
Στη χώρα μας η συζήτηση για την «κυβερνώσα Αριστερά» έχει ταλαιπωρηθεί πολύ. Αυτό συνέβη επειδή εδώ εξελάβαμε το κύριο κομμάτι της ευρωπαϊκής κυβερνώσας Αριστεράς που ήταν η σοσιαλδημοκρατία ως Κέντρο. Ακόμη και το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου αρχικά συμφωνούσε με την κατάταξη της σοσιαλδημοκρατίας στο Κέντρο. Μέχρι σήμερα πολλοί «εκπλήσσονται», όταν διαβάζουν ή ακούν πως η σοσιαλδημοκρατία ανήκει στην οικογένεια της Αριστεράς και όχι του Κέντρου. Ετσι για να μετριαστεί αυτή η προφανής αστοχία έγινε η «παραχώρηση» στην ιδέα που θέλει η σοσιαλδημοκρατία να είναι Κεντροαριστερά. Ούτε Κεντροαριστερά όμως είναι. Ενας όρος που δεν πολυφοριέται στην Ευρώπη, εκτός της Ιταλίας. Εκεί μάλλον για τους ίδιους λόγους με την Ελλάδα. Για να είμαι πιο ακριβής, ο όρος άρχισε να έχει απήχηση, από τη στιγμή που οι σοσιαλδημοκρατικές ηγεσίες αποφάσισαν όντως να «στρίψουν» το τιμόνι σε πιο κεντρώες και ελευθερίστικες (libertarians) κατευθύνσεις των «οικονομικών της προσφοράς».
Σήμερα για να υπάρχει εναλλακτική λύση στην κυριαρχία του ιδιωτικού συμφέροντος και του πλούτου έναντι του δημόσιου συμφέροντος και της εργασίας, χρειάζεται «μια προοδευτική συμπαράταξη στα αριστερά του κέντρου» και όχι μια Αριστερά του Κέντρου. Μα δεν θέλετε τους κεντρώους; Ακούγεται η ένσταση. Αντιθέτως. Τους θέλουμε, αλλά μόνο μια τέτοια Αριστερά μπορεί να τους κερδίσει, αλλιώς αυτοί στρέφονται στη Δεξιά. Παράδειγμα η κυριαρχία Μητσοτάκη για επτά χρόνια.
Η διαφωνία δεν είναι για το φύλο των αγγέλων. Αφορά την ανάγκη σύζευξης του ρεαλισμού της σοσιαλδημοκρατικής διαχείρισης με τον ριζοσπαστισμό της αγωνίας για τη μείωση των ανισοτήτων και την οικολογική κριτική στο σημερινό μοντέλο παραγωγής, λαμβάνοντας πάντα υπόψη τους περιορισμούς που θέτει ο σεβασμός των κανόνων της δημοκρατίας. Γι’ αυτό και στο Μανιφέστο μιλώντας για το «πρωτείο της δημοκρατίας» τονίζουμε πως μόνο οι πολιτικές για την αρνητική ελευθερία δεν αρκούν. Αυτές χρειάζεται να συμπληρώνονται και με πολιτικές για τη θετική ελευθερία. Πολιτικές για το πάντρεμα της ελευθερίας με την ισότητα, δηλαδή.
Φυσικά και δεν καλύφθηκαν όλες οι ερωτήσεις με το Μανιφέστο, πολύ περισσότερο δεν δόθηκαν όλες οι απαντήσεις. Θα ακολουθήσουν τα προγραμματικά κείμενα που διαμορφώνει ο Αλέξης Τσίπρας και το Ινστιτούτο του. Πάντως καλό είναι να επαναλάβω ό,τι τονίστηκε στο Μανιφέστο: όταν «μασκαρεύεται» η διάκριση Αριστερά – Δεξιά, εκεί ανθεί και φουντώνει η Ακρα Δεξιά.
Γιώργος Σιακαντάρης είναι συντονιστής της Ομάδας Εργασίας του Ινστιτούτου Αλέξης Τσίπρας
