Στριφογυρίζω μια σημαιούλα μες στο κρύο

Γεννήθηκα δεκαπέντε χρόνια μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας από τους Γερμανούς. Ενα τίποτα δηλαδή, όσα χρόνια, περίπου, έχουν περάσει από την αρχή της οικονομικής κρίσης έως σήμερα. Μεγάλωσα με διηγήσεις από εκείνα τα χρόνια. Ενθαρρυντικές ιστορίες ηρωισμού και φοβιστικές ιστορίες εξαθλίωσης. Και με την απειλή της πείνας που θα ερχόταν ως τιμωρία για τις παιδικές σκανταλιές μου. Ιδιαίτερα όταν δεν έτρωγα το φαγητό μου. «Θα γίνει Κατοχή και δεν θα έχεις να φας τίποτα» μου έλεγε η μάνα μου και με θυμάμαι να κουταλιάζω ανόρεχτα σούπα μαζί με τα δάκρυά μου που έπεφταν μέσα – πάντα δάκρυζα από φόβο όταν γινόταν αναφορά στην Κατοχή. Και να αναρωτιέμαι πώς είναι δυνατόν να εξαρτάται από τον ουρανίσκο μου η διασφάλιση της παγκόσμιας ειρήνης. Σήμερα αυτό μπορεί να το έλεγαν παιδική κακοποίηση. Ή, έστω, κάκιστη παιδαγωγική μέθοδο αφού καλλιεργεί τον φόβο. Εμένα ωστόσο μου άφησε κάτι θετικό. Μία αίσθηση συμμετοχής ακόμη και σε γεγονότα που δεν έζησα. Και την ανάγκη συμφιλίωσης με την Ιστορία μας. Υστερα μεγάλωσα.

Κι ήρθαν και με βρήκαν οι «Ασθενείς και οδοιπόροι» του Θεοτοκά, η «Κόλαση των παιδιών» της Νάκου, οι «Ωρες πολέμου» του Βενέζη, το «Μακρύ ποτάμι» του Μπεράτη και άλλα. Λογοτεχνικές ιστορίες που προστέθηκαν στις αφηγηματικές διηγήσεις και στις κινηματογραφικές σκηνές που με στοίχειωναν (παρά το eye liner και τις ψεύτικες βλεφαρίδες της Λάσκαρη και της Καρέζη). Και μετά, εκείνος ο στίχος από το τραγούδι του Σαββόπουλου «Στριφογυρίζω μια σημαιούλα μεσ’ στο κρύο» – κι ας αναφέρεται στα μετακατοχικά χρόνια. Από την πρώτη φορά που τον άκουσα ήταν σαν να είδα τον εαυτό μου. Την αμηχανία ενός παιδιού απέναντι στο ιστορικό τραύμα. Κι ας μην ξέρει ακόμη ότι λέγεται έτσι.

Μετά, μεγάλωσα κι άλλο. Θέλαμε πια ιδεολογικά «εργαλεία» για να ερμηνεύσουμε την Ιστορία και τις ιστορίες του αλβανικού πολέμου και της Κατοχής, τα Δεκεμβριανά και τον Εμφύλιο. Νύχτες ολόκληρες συζητούσαμε για το αν το «Οχι» το είπε ο Μεταξας ή ο ελληνικός λαός, γιατί εμείς γιορτάζουμε την έναρξη του πολέμου και όχι το τέλος του όπως ολόκληρη η Ευρώπη, τι θα γινόταν αν δεν είχε συμβεί αυτό και τι αν είχε συμβεί το άλλο. Εφτανε όμως μια διήγηση, μια προσωπική αναφορά από ανθρώπους που πια είναι ολοένα και λιγότεροι, μια περιγραφή αβάσταχτης πείνας και μια φράση που μου είχε πει η Νάνα Μούσχουρη, μια γυναίκα χορτασμένη από επιτυχία και χρήματα, ότι «τα παιδιά του πολέμου και της Κατοχής όπως εγώ, μένουν σε όλη τους τη ζωή παιδιά του πολέμου και της Κατοχής» για να με γυρίσουν στο «Στριφογυρίζω μια σημαιούλα μεσ’ στο κρύο».

Τη στριφογυρίζω μέχρι σήμερα που τα χέρια μου είναι πιο μεγάλα και η σημαιούλα φαίνεται πιο μικρή.

Και τώρα που οι φόβοι και τα φαντάσματα έχουν καταλαγιάσει μένει μόνο η φωνή της Εκάβης από το «Τρίτο Στεφάνι» του Ταχτσή την ημέρα της κήρυξης του πολέμου. «Και τι έγινε που έχουμε πόλεμο; Ο πρώτος θα ‘ναι; Το πολύ πολύ να πεθάνουμε». Αντε μωρέ, χρόνια μας πολλά.