Υπάρχουν γήπεδα που δεν είναι τίποτα περισσότερο από τσιμέντο, σίδερο, πλαστικό, προβολείς και γραμμές χαραγμένες στο χορτάρι. Και υπάρχουν γήπεδα που κουβαλούν μνήμη, συναίσθημα και ζωή. Η Λεωφόρος ανήκει ξεκάθαρα στη δεύτερη κατηγορία.
Το «Απόστολος Νικολαΐδης» είναι ένα κομμάτι της αθλητικής και αστικής μνήμης της Αθήνας. Εκεί ο Παναθηναϊκός μεγάλωσε, πόνεσε, θριάμβευσε, λύγισε και ξανασηκώθηκε. Είναι η πιο ιστορική ποδοσφαιρική έδρα της χώρας. Και τέτοιοι χώροι πρέπει να αντιμετωπίζονται με σεβασμό.
Η μελέτη που παρουσιάστηκε σε… τηλεοπτική εκπομπή (ούτε καν από τον Ερασιτέχνη, ούτε καν σε Γενική Συνέλευση ή έστω σε μια συνέντευξη Τύπου) για την επόμενη ημέρα της Λεωφόρου άνοιξε μεγάλη συζήτηση. Όχι μόνο για όσα προβλέπει, αλλά κυρίως για τον τρόπο με τον οποίο οραματίζεται το μέλλον ενός γηπέδου που κουβαλά περισσότερο βάρος από όσο μπορεί να χωρέσει σε ένα αρχιτεκτονικό σχέδιο.
Η ιδέα της διατήρησης επιλεγμένων τμημάτων, με πέταλα που μοιάζουν να «επιβιώνουν» μέσα σε ένα νέο αστικό – και πιο πράσινο – τοπίο, είναι ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Στην πράξη, όμως, μοιάζει με δυστοπικό σκηνικό από ταινία επιστημονικής φαντασίας!
Η Θύρα 13 με… δέντρα, η ιστορική εξέδρα ως απομεινάρι μέσα σε ένα πάρκο, τα κομμάτια ενός γηπέδου που κάποτε έβραζε από ζωή να στέκονται σαν κουφάρια ανάμεσα σε διαδρομές περιπάτου και χρήσεις αναψυχής. Δεν είναι ακριβώς φόρος τιμής. Είναι περισσότερο μια εικόνα μεταποκαλυπτική, όπου ο πολιτισμός έχει χαθεί και η φύση καταπίνει ό,τι απέμεινε.
Μόνο που εδώ δεν μιλάμε για σκηνικό στο Χόλιγουντ. Μιλάμε για τη Λεωφόρο.
Και η Λεωφόρος δεν χρειάζεται να γίνει μνημειακό λείψανο για να θυμίζει ότι υπήρξε. Χρειάζεται να αντιμετωπιστεί με το σεβασμό που της αναλογεί. Αν υπήρχε πραγματική βούληση – ή αν υπάρχει ακόμη – θα μπορούσε να ανοίξει μια ουσιαστική συζήτηση για το πώς μπορεί να διατηρηθεί το ιστορικότερο γήπεδο της Ελλάδας. Όχι ως φάντασμα του εαυτού του. Όχι ως αστικό ντεκόρ με πράσινες πινελιές. Αλλά ως ζωντανός χώρος μνήμης, αθλητισμού, πολιτισμού και Παναθηναϊκής ταυτότητας.
Η εύκολη απάντηση είναι πως τα πράγματα έχουν δρομολογηθεί. Πως η Διπλή Ανάπλαση προβλέπει συγκεκριμένα δεδομένα. Πως η πόλη χρειάζεται πράσινο. Όλα αυτά έχουν βάση. Όμως οι πόλεις δεν χτίζονται μόνο με τετραγωνικά πρασίνου. Χρειάζονται και τα τοπόσημά τους. Κάποια σημεία αναφοράς που εξηγούν στις επόμενες γενιές τι προηγήθηκε. Και στην Αθήνα, μετά το Παναθηναϊκό Στάδιο, μονάχα η Λεωφόρος κουβαλά τέτοια αθλητική και πολιτιστική ιστορία στις… πλάτες της.
Δεν είναι παράλογο να αναζητείται μια νέα χρήση. Παράλογο είναι να εμφανίζεται ως προοδευτική ιδέα μια εικόνα που κάνει τη Θύρα 13 να δείχνει σαν πέτρινη ανάμνηση. Παράλογο είναι να μιλάμε για σεβασμό στη μνήμη, χωρίς να έχει προηγηθεί καθαρή και θεσμική συζήτηση με τον κόσμο του Παναθηναϊκού και με τα μέλη του Ερασιτέχνη.
Γιατί εδώ υπάρχει και ένα ακόμη ζήτημα. Ποιος αποφασίζει για τη Λεωφόρο; Ποιος έχει την ευθύνη να ανοίξει τη συζήτηση; Ποιος ενημέρωσε τα μέλη του συλλόγου; Ποιος ρώτησε τον κόσμο που βλέπει σε αυτό το γήπεδο όχι απλώς μια έδρα, αλλά ένα κομμάτι της ζωής του;
Η Λεωφόρος ανήκει στην ιστορία του Παναθηναϊκού. Και η ιστορία αυτή δεν ταιριάζει με δέντρα στο πέταλο και αρχιτεκτονικές εικόνες που προκαλούν περισσότερη αμηχανία παρά συγκίνηση.
Αν υπάρχει βούληση, λύσεις μπορούν να βρεθούν. Ίσως όχι εύκολες. Ίσως να απαιτούν πολιτική τόλμη και θεσμική ευελιξία. Αλλά μπορούν να αναζητηθούν. Το ερώτημα είναι αν πράγματι θέλει κανείς να τις αναζητήσει ή αν η Λεωφόρος έχει ήδη καταδικαστεί να γίνει μια ανάμνηση.
Το ιστορικότερο γήπεδο στην Ελλάδα αξίζει καλύτερη μοίρα από το να μετατραπεί σε αρχιτεκτονικό απομεινάρι μιας πόλης που ξέχασε τι σημαίνουν οι τόποι της. Γιατί η Λεωφόρος δεν είναι ερείπιο. Και αν υπάρχει βούληση, μπορεί ακόμη να αναπνεύσει.
