Φως στα εφιαλτικά κυκλώματα της τοκογλυφίας

Τα τοκογλυφικά δάνεια για τη ρουλέτα και τον ιππόδρομο ξεπερνούν τα 150

δισ. δρχ. τον χρόνο, λένε στελέχη των καζίνο. Ένα ποσόν που αποτελεί, όμως,

μέρος μόνο από τον πραγματικό τζίρο των τοκογλύφων στην Ελλάδα. Γιατί το

φαινόμενο «ανθεί» και στον χώρο του εμπορίου, του Χρηματιστηρίου, της

βιοτεχνίας και της κτηματαγοράς.

Οι τοκογλύφοι, για να δικαιολογηθούν, ισχυρίζονται ότι οι ρίζες της

τοκογλυφίας είναι βαθιές σε όλες τις χώρες και ότι η τοκογλυφία αντιγράφει το

τραπεζικό σύστημα και ζει στη σκιά του. «Είμαστε το απέναντι μαγαζί», λένε.

«Απλώς είμαστε ταχύτεροι και δεν μας αρέσει να χάνουμε τα λεφτά μας».

Όμως, τα θύματα χάνουν λεφτά, υπόληψη, οικογένεια, ακόμη και τη ζωή τους.

Δεν είναι μόνον οι παίκτες, αλλά και οι χρεωμένοι βιοτέχνες ή ακόμη και οι

ανύποπτοι ­ ενίοτε ­ έμποροι, που η υπογραφή τους βρίσκεται ξαφνικά

πλαστογραφημένη σε μία επιταγή. Και τότε… «αρχίζουν να τρέχουν».

ΥΠΑΡΧΟΥΝ διάφορες κατηγορίες τοκογλύφων. Είναι οι μικροί, που δανείζονται από

τον «χονδρέμπορο τοκογλύφο». Μετά δανείζουν τα θύματα, κυρίως τους παίκτες, με

ακριβότερο επιτόκιο. Αυτοί δανείζουν σε μετρητά. Παίρνουν χρήματα με 1,5%-2,5%

και δανείζουν τον τζογαδόρο, με ποσοστό μέχρι και 5%-6% την ημέρα, για

μικροποσά έως και 500.000 δραχμές.

Αλλά αυτοί είναι πιο πολύ «λιανέμποροι». Οι άλλοι, οι μεγάλοι λειτουργούν

αλλιώς. Έχουν τον… «κροκόδειλο». Η ονομασία προέρχεται από μία δερμάτινη

θήκη, με πολλές υποδοχές, στην οποία τοποθετούσαν παλιά στις τράπεζες τις

συναλλαγματικές. Για τον τοκογλύφο, ο «κροκόδειλος», είναι μία τσάντα, με

πολλές θήκες. Εκεί βάζει τις μεταχρονολογημένες επιταγές, ανάλογα με την

ημερομηνία που λήγουν. Ο «χονδρέμπορος τοκογλύφος», δουλεύει «με στυλ κροκοδειλέ».

ΤΑ ΘΥΜΑΤΑ ΦΟΒΟΥΝΤΑΙ

Αυτήν την περίοδο το υπουργείο Δικαιοσύνης αναζητεί τον καλύτερο τρόπο για να

περιορίσει τη δράση των τοκογλύφων.

Το νομοσχέδιο που επεξεργάζεται, προβλέπει να διώκεται το αδίκημα

αυτεπαγγέλτως και όχι κατ’ έγκληση, όπως ισχύει σήμερα.

Για τους «κατά συρροή» τοκογλύφους, το αδίκημα θα έχει κακουργηματικό

χαρακτήρα και δεν θα θεωρείται πλημμέλημα όπως τώρα, που αντιμετωπίζεται με

ανώτερη ποινή φυλάκισης τα 5 χρόνια.

Σύμφωνα με νομικό σύμβουλο Τραπέζης, για να μπορέσει σήμερα να κινηθεί η

διαδικασία κατά του τοκογλύφου, πρέπει το θύμα να τον καταγγείλει.

Όμως συνήθως τα θύματα φοβούνται και δεν καταγγέλλουν.

Αλλά κι αν το κάνουν, η τοκογλυφία δύσκολα αποδεικνύεται.

«Τον τοκογλύφο τον βρίσκεις, αλλά όχι και τα στοιχεία για να δέσεις την

υπόθεση», λένε οι αστυνομικοί.

ΑΝΙΣΧΥΡΟ ΟΠΛΟΣΤΑΣΙΟ

Αλλά πώς να βρεις στοιχεία; «Ο οργανωμένος τοκογλύφος δεν φαίνεται πουθενά»,

λέει δικηγόρος, ο οποίος χρησιμοποιήθηκε από τοκογλύφους.

«Το πολύ πολύ, να είναι η τελευταία υπογραφή στην επιταγή, αν δεν ανήκει σε

κάποιον έμπιστο άνθρωπό του».

Πρόσωπο που αυτοχαρακτηρίζεται ως «μικρός τοκογλύφος», λέει: «Δεν μπορούν να

αποδείξουν τίποτα.

Αφού υπογράφουν ιδιωτικά συμφωνητικά και δηλώνουν μόνοι τους ότι δανείστηκαν

με το νόμιμο επιτόκιο. Και αφού το επιτόκιο είναι νόμιμο… πάει τέλειωσε».

Απ’ όλα αυτά προκύπτει ότι το νομικό οπλοστάσιο κατά της τοκογλυφίας δεν είναι

αρκετά ισχυρό, παρ’ όλο που θεωρείται ήδη από τα 20 σοβαρότερα αδικήματα

«δημιουργίας βρώμικου χρήματος».

Σύμφωνα μάλιστα με τον νόμο 8331/1995, τον οποίο επικαλείται νομικός σύμβουλος

Τραπέζης, «στο νομοθετικό πλαίσιο για το ξέπλυμα βρώμικου χρήματος αναφέρεται

ότι η τοκογλυφία είναι εγκληματική δραστηριότητα, που επιφέρει ποινές ειρκτής

μέχρι και 10 χρόνια με κατάσχεση και δήμευση της περιουσίας».

Ως τοκογλυφία ορίζεται «το δάνειο που υπερβαίνει το νόμιμο η εξ υπερημερίας

ανώτατο επιτόκιο». Τα θύματα όμως λένε: «Στα χαρτιά το επιτόκιο είναι πάντα το

νόμιμο. Στην πράξη, όμως, μας ρουφάνε το αίμα σαν βδέλλες».

ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ ΟΙ ΤΟΚΟΓΛΥΦΟΙ

Οι πελάτες του τοκογλύφου, όταν δεν είναι χαρτοπαίκτες, είναι κυρίως έμποροι

και βιοτέχνες ή ακόμη και άνθρωποι που πρέπει να υποβληθούν σε κάποια δαπανηρή

θεραπεία, λόγω ασθένειας. Άνθρωποι που έχουν ανάγκη από ρευστό, «αλλά συνήθως

είναι μαυρισμένοι στις Τράπεζες», λέει δικηγόρος που ξέρει το θέμα.

«Μαυρισμένοι σημαίνει ότι δεν έχουν άλλο όριο πίστωσης, ότι χρωστούν ή έχουν

σφραγισμένες επιταγές ή διαμαρτυρημένες συναλλαγματικές», προσθέτει ο ίδιος.

«Ή, τέλος πάντων, δεν μπορούν να δανειστούν νομίμως τα ποσά που χρειάζονται.

Σε αυτήν την περίπτωση καταφεύγουν στον τοκογλύφο. Αλλά ο τοκογλύφος πρώτα θα

τους ελέγξει. Θα ρωτήσει στην πιάτσα και θα μάθει τα πάντα για την οικονομική

και οικογενειακή κατάστασή τους. Πρέπει να διαπιστώσει αν έχουν περιουσία και

πόσο “καυτή” είναι η ανάγκη τους για ρευστό», λέει έμπορος. Και προσθέτει:

«Στην ανάγκη θα καταφύγουν σε φίλο τους τραπεζικό υπάλληλο και θα τον ρωτήσουν

τι γνωρίζει για το πρόσωπο αυτό και την επιχείρησή του. Με κάθε τρόπο θα

μάθουν».

Ο «φίλος» από μία ή περισσότερες Τράπεζες, «είναι απαραίτητος στους

τοκογλύφους για τη συγκέντρωση των πληροφοριών, για μικροδιευκολύνσεις με

“σπάσιμο” επιταγών και γενικά για όλες τις πρακτικές δουλειές του τοκογλύφου»,

λέει δικηγόρος.

«Ο τραπεζικός μπορεί να είναι στο κόλπο, όπως σε περιπτώσεις που καταγγέλθηκαν

και παλιότερα στην επαρχία, ή ανύποπτος υπάλληλος που νομίζει ότι έχει να

κάνει με επιχειρηματία.

Άλλωστε, ο τοκογλύφος πάντα έχει μία επιχείρηση “βιτρίνα”, για να δικαιολογεί

τις δοσοληψίες του με επιταγές», λέει ο ίδιος.

Γιατί το κύκλωμα δουλεύει με επιταγές; «Σιγά μη δώσουν και μετρητά», λέει

έμπορος. «Επιταγή σού δίνουν, η οποία λήγει στην ημερομηνία που εσύ χρειάζεσαι

το ρευστό. Σου λέει: “Πότε θέλεις τα χρήματα; Τέλος Μαρτίου; Μάλιστα.

Πάρε λοιπόν επιταγές άλλων, που λήγουν τότε”. Και βγάζει από τον “κροκόδειλο”

τις επιταγές και βάζεις τις δικές σου μεταχρονολογημένες για ένα δύο μήνες

αργότερα, σε άλλη θήκη».

ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ Η ΕΠΙΤΑΓΗ

Όταν οι «άνθρωποι της πιάτσας» μιλούν για επιταγές, δεν αναφέρονται στις

τραπεζικές επιταγές, «γιατί αυτές είναι πληρωτέες επί τη εμφανίσει και δεν

μεταχρονολογούνται». Για επιταγές από μπλοκ που «σύρονται» στον λογαριασμό του

πελάτη κάνουν λόγο. Και μάλιστα για μικρά ποσά. «Ο τοκογλύφος ζητεί επιταγές

πελατών σου, σε μικρά ποσά. Μπορεί να σου ζητήσει μεγάλη “διασπορά” στο ποσόν,

σε σημείο να χρειάζονται ακόμα και 10 διαφορετικές επιταγές για δάνειο 10

εκατομμυρίων. Ο δανειζόμενος δίνει μεταχρονολογημένες επιταγές ύψους 10

εκατομμυρίων, αλλά παίρνει επιταγές που αντιστοιχούν σε, περίπου, 9,5

εκατομμύρια δρχ.», λέει ο δικηγόρος. Στη συνέχεια σου ζητούν να

οπισθογραφήσεις την επιταγή του πελάτη σου. «Αυτό, βάσει του δικαίου, σημαίνει

ότι είσαι υπόχρεος αν δεν εξοφλήσει την επιταγή ο εκδότης της. Αλλά δεν φθάνει

αυτό. Σου ζητούν και οπισθογράφηση από τρίτους, που θα λειτουργούν με τον

τρόπο αυτό ως εγγυητές του δανείου. Πρέπει και οι ίδιοι να έχουν περιουσιακά

στοιχεία και ταυτόχρονα να μην έχουν υπερβολικά χρέη».

ΑΠΟΔΕΙΚΤΙΚΟ ΕΓΓΡΑΦΟ

Γιατί θέλουν τόσες οπισθογραφήσεις; «Γιατί ο οπισθογράφος έχει ευθύνη εις

ολόκληρο το ποσό», λένε οι δικηγόροι. «Έτσι, οι επιταγές δίνουν και παίρνουν

και είναι χρήμα, αλλά και αποδεικτικό έγγραφο στα χέρια τους», λέει βιοτέχνης,

ο οποίος δηλώνει ότι «κάηκε από τους τοκογλύφους». Δεν είναι όμως μόνον αυτό.

«Ο τοκογλύφος δεν εμφανίζεται πουθενά και αν το δάνειο δεν πληρωθεί, ο

τελευταίος κομιστής κυνηγά το προηγούμενο θύμα. Αυτό γίνεται μόλις σφραγισθεί

από την Τράπεζα η επιταγή», λένε οι δικηγόροι. «Όταν η επιταγή μείνει

ακάλυπτη, ο τελευταίος κομιστής, που κι αυτός είναι πιθανότατα θύμα, πηγαίνει

κατόπιν προτροπής τού τοκογλύφου στην Τράπεζα και τη σφραγίζει. Το σφράγισμα

πρέπει να γίνει εντός 8 ημερών από την ημερομηνία έκδοσης (υποτιθέμενη γιατί

είναι μεταχρονολογημένη), αλλά στην πράξη γίνεται αυθημερόν. Τώρα, ο εκδότης

και οι οπισθογράφοι είναι υπόχρεοι και μπλέκουν».

Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι ο τοκογλύφος «καίει» πάντα τον πελάτη. «Αρκετές

φορές για “καλούς πελάτες” ή για δικούς τους λόγους, “αλλάζουν” την επιταγή με

άλλη. Αφού, δηλαδή, το θύμα δεν εξόφλησε εγκαίρως το χρέος του, τώρα παίρνει

παράταση υπογράφοντας άλλη επιταγή με μεγαλύτερο φυσικά ποσό. Και το χρέος

μεγαλώνει συνεχώς και τον πνίγει».