Σηματοδότης του κενού στα αριστερά

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 12/06/2010 07:00 |
Ο Αλέκος Αλαβάνος προσέρχεται σε πρόσφατη εκδήλωση του Μετώπου Αλληλεγγύης και Ανατροπής στο Ναύπλιο. Το επόμενο ματς στον ΣΥΡΙΖΑ θα παιχτεί μεταξύ του πρώην προέδρου του ΣΥΝ και του διαδόχου του

Η διάσπαση του Συνασπισμού ήταν η καθυστερημένη φυσική κατάληξη μιας παρατεταμένης αφύσικης συνύπαρξης δύο διαφορετικών πολιτικών νοοτροπιών κάτω από την ίδια στέγη. Η μετάλλαξη του Συνασπισμού και του ΣΥΡΙΖΑ σε έναν μετακομμουνιστικό χώρο «διαμαρτυρίας» χωρίς όρια στον αριστερισμό, εσχάτως μάλιστα ούτε και στη βία, οδήγησε στην έξοδο την τάση των Ανανεωτικών.

Το επόμενο ματς θα παιχτεί στην έδρα του ΣΥΡΙΖΑ μεταξύ των κ.κ. Τσίπρα και Αλαβάνου. Η έκβαση του συγκεκριμένου αγώνα δεν είναι ακόμα σαφής, αλλά η εξέλιξη του πρωταθλήματος είναι. Το παρελθόν προδιαγράφει την πολιτική «εικόνα» του ΣΥΝ/ΣΥΡΙΖΑ στο προσεχές μέλλον. Ενα κόμμα που θα μετεωρίζεται μεταξύ της παλαιοκομμουνιστικής δογματικής κουλτούρας και του κινηματικού «νεοαναρχισμού». Οπως εξάλλου συμβαίνει στα μικρά κόμματα που δεν «αναμειγνύονται» σε ζητήματα διακυβέρνησης της χώρας, οι μάχες μηχανισμών θα υπεριδεολογικοποιούνται, οι μικροί ναρκισσισμοί των τάσεων και των ηγετών θα φουσκώνουν, με αποτέλεσμα τις περιοδικές εκρήξεις και διασπάσεις. Κανέναν δεν θα εκπλήξει μια τέτοια εξέλιξη στον ΣΥΝ/ΣΥΡΙΖΑ.

Κόμμα έκτακτης ανάγκης
Αντιθέτως, η εξέλιξη της τάσης των Ανανεωτικών είναι λιγότερο προβλέψιμη και ως εκ τούτου πιο ενδιαφέρουσα. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, θα συγκροτήσουν νέο κόμμα κάνοντας άνοιγμα και στους Οικολόγους Πράσινους, με την ελπίδα ότι οι τελευταίοι θα καταλάβουν πως η εθνική κρίση, καλώς ή κακώς, υποβαθμίζει τις οικολογικές αγωνίες των πολιτών. Στελέχη της Ανανεωτικής Αριστεράς υποστήριξαν ότι επειδή το ΠΑΣΟΚ έχει κινηθεί πολύ στα δεξιά υιοθετώντας νεοφιλελεύθερες πολιτικές και ο ΣΥΝ/ΣΥΡΙΖΑ πολύ στα αριστερά οπισθοδρομώντας σε μια «νεοκομμουνιστική» εκδοχή, υπάρχει πολιτικό κενό για το νέο κόμμα. Η επιχειρηματολογία είναι λανθασμένη. Πρώτον, γιατί αν το κενό όντως υπήρχε, θα ήταν τόσο μεγάλο ώστε ένα μικρό κόμμα απλώς θα έπεφτε στο πολιτικό βάραθρο, χωρίς να πείθει ότι μπορεί να το καλύψει. Δεύτερον, το ΠΑΣΟΚ δεν διεκπεραιώνει μια νεοφιλελεύθερη πολιτική αλλά μια πολιτική ειδικών συνθηκών, μια πολιτική εθνικής αναγκαιότητας, από την οποία εξαρτάται η τύχη της Ελλάδας για δυο - τρεις γενιές. Αυτή η πραγματικότητα δεν περιγράφεται ούτε χαρακτηρίζεται πλέον με τρέχοντες όρους ΑριστεράςΔεξιάς, αλλά με όρους έκτακτης εθνικής ανάγκης. Η κοινωνία το καταλαβαίνει καλύτερα από τα κόμματα, αφού ο κ. Σαμαράς παρότι γνωρίζει καλά την αναγκαιότητα αφήνει μόνο του το ΠΑΣΟΚ να τη διεκπεραιώσει ελπίζοντας να εισπράξει τη φθορά, ενώ το ΚΚΕ και ο κ. Αλαβάνος (αν καταλάβαμε καλά) θέλουν να δώσουν ένα χεράκι βοήθειας να χρεοκοπήσει η χώρα ώστε να «συνειδητοποιηθούν πολιτικά» οι εργαζόμενοι. Επιπλέον, το μισό ΠΑΣΟΚ δεν φαίνεται να έχει επίγνωση της κατάστασης, εξ ου και η απελπιστική ανεπάρκεια πλήθους υπουργών. Στην πραγματικότητα, τα παγιωμένα παραδοσιακά κόμματα εξακολουθούν να λειτουργούν με βάση τα στερεότυπά τους, τη ρουτίνα τους και τα μικροσυμφέροντά τους. Σε αυτή τη βάση της συνέχειας και της ρουτίνας, δεν υπάρχει ουσιώδες πολιτικό κενό, τα παγιωμένα κόμματα καλύπτουν όλο το πολιτικό φάσμα και πλεονεκτούν λόγω των ιστορικών δεσμών με τους εκλογείς τους.

Χώρος υπάρχει και θα υπάρξει μόνο αν εμφανιστούν κόμματα «ασυνέχειας», κόμματα που θα εκφράσουν τις συνθήκες έκτακτης εθνικής ανάγκης, θα αυτοεκτεθούν στις ανατροπές των στερεότυπων που η εθνική κρίση έχει προκαλέσει ήδη, θα μεταδώσουν τη δυναμική της νέας κατάστασης. Αν υπάρχει μια πρόσφατη ιστορική παραλληλία, είναι ασφαλώς εκείνη της Μεταπολίτευσης όταν το αντίστοιχο διακύβευμα ήταν η οικοδόμηση των νέων δημοκρατικών θεσμών σε συνθήκες αστάθειας και απροσδιοριστίας.

Το παράδοξο
Το κλίμα όμως τώρα είναι ιδιαίτερα δυσμενές για την εμφάνιση νέων κομμάτων, δεδομένης της δυσπιστίας των πολιτών. Οποιο κόμμα και αν εμφανιστεί σήμερα στο πολιτικό σκηνικό, θα πρέπει, εκτός από κόμμα που ενστερνίζεται τις συνθήκες έκτακτης εθνικής ανάγκης, να είναι ταυτόχρονα και ένα παράδοξο είδος «μη κόμματος», δηλαδή θα πρέπει να απεμπολήσει τα γνώριμα χαρακτηριστικά με τα οποία οι πολίτες έχουν ταυτίσει τα κόμματα, κάνοντάς τους να «βγάζουν σπυράκια» (π.χ., κραυγαλέα προσωπική και μικροκομματική ιδιοτέλεια που πλασάρεται με έναν υποκριτικά ανιδιοτελή λόγο). Ενα κόμμα «έκτακτης ανάγκης» μπορεί ακόμα να αποδεχθεί την ενδεχόμενη προσωρινότητά του, καθιστώντας την στοιχείο της «εικόνας» του και πλεονέκτημα για την απελευθέρωση του λόγου του. Πιθανόν αυτό να αποδειχθεί πιο πειστικό από το να εμφανιστεί π.χ. άλλο ένα μικρό κόμμα της Αριστεράς, το οποίο θα θεωρεί τον εαυτό του πυρήνα μιας μελλοντικής μεγάλης στρατιάς προς τον σοσιαλισμό ή όπου αλλού.

Οι πολιτικές συντεταγμένες ενός ενδεχόμενου νέου φορέα Ανανεωτικής Αριστεράς συνάγονται από τα προηγούμενα. Οχι χρεοκοπία της Ελλάδας. Ανανέωση, διαφάνεια και αποτελεσματικότητα του πολιτικού συστήματος. Μετασχηματισμός του ελληνικού οικονομικοκοινωνικού μοντέλου κατά την παρούσα κρίση και μέσω αυτής. Αριστερός ευρωπαϊσμός με αιχμή την εμβάθυνση της οικονομικής διακυβέρνησης ώστε να ανατραπούν οι γενικευμένες εθνικές πολιτικές λιτότητας και να γίνει εφικτή η συντονισμένη αναπτυξιακή πολιτική σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Πρόκειται ασφαλώς για ένα πολιτικό πλαίσιο εξαιρετικά άβολο για ένα αριστερό κόμμα, καθώς αντιφάσκει με τα στερεότυπα που επικράτησαν στην Αριστερά κατά την ύστερη Μεταπολίτευση. Ουσιαστικά, σημαίνει: Να αποδεχθεί την αναγκαιότητα των σκληρών μέτρων για την αποφυγή της χρεοκοπίας (με αντίβαρο έστω μια «λελογισμένη δημαγωγία»). Να εξαντλήσει όλα τα περιθώρια μεταρρυθμίσεων που υπάρχουν στο Πρόγραμμα Σταθεροποίησης και Ανάπτυξης προτάσσοντας τα συμφέροντα και τις ανάγκες των πιο επισφαλών κοινωνικών ομάδων και ιδίως των νέων γενεών, που κινδυνεύουν όχι μόνο από τον «νεοφιλελευθερισμό» αλλά και από την ισχύ των εξασφαλισμένων ανώτερων- μεσαίων στρωμάτων, χάρη στην οποία ισχύ μετακυλίουν τις παθογένειες του οικονομικοκοινωνικού μοντέλου στην υπόλοιπη κοινωνία. Να αξιοποιήσει τις αναζητήσεις της σύγχρονης Αριστεράς για την επιβολή νέων θεσμών ρύθμισης της οικονομίας και της κοινωνίας που θα αντιστοιχούν στις νέες συνθήκες του παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού και της προωθημένης εξατομίκευσης.

Αυτοκριτική
Το δεύτερο παράδοξο είναι ότι ένα τόσο δύσκολο και άβολο «πρόγραμμα» γίνεται πειστικότερο αν περιλάβει μια αυτοκριτική της Αριστεράς για το μερτικό των ευθυνών της στη χρεοκοπία της χώρας. Στην πραγματικότητα, δεν θα πρόκειται για αυτοκριτική αλλά για νέα αυτογνωσία. Πώς και γιατί η «Αριστερά της θυσίας» εξελίχθηκε στην οικονομίστικη Αριστερά των επιδομάτων, της επιβράβευσης της παραβατικότητας και της κατάχρησης του δημόσιου χώρου; Πώς εξελίχθηκε στην «αγωνιστική» αιχμή του ατομισμού και του συντεχνιασμού που κατέκλυσε την Ελλάδα της ύστερης Μεταπολίτευσης οδηγώντας την στον δημοσιονομικό εκτροχιασμό και τη χρεοκοπία; Γιατί είναι αριστερή πολιτική απασχόλησης να αγωνίζεσαι να νομιμοποιήσεις τους συμβασιούχους του Δημοσίου που διόρισε το ΠΑΣΟΚ και θέλει να απολύσει η Ν.Δ. και ύστερα τους συμβασιούχους της Ν.Δ. που θέλει να απολύσει το ΠΑΣΟΚ; Δεν υπάρχει μια αριστερή πρόταση παραγωγικότερης απασχόλησης για τις νέες γενιές; Στην ουσία, όλα αυτά δεν συνιστούν μόνο μια στενή εθνική αυτοκριτική της Αριστεράς. Εντάσσονται στο πλαίσιο μιας ευρύτερης συζήτησης που αναρωτιέται για την αθέλητη συμβολή του αριστερού οικονομισμού στην εμπέδωση της μετανεωτερικής ναρκισσιστικής καταναλωτικής κουλτούρας η οποία δεσπόζει στις σύγχρονες δημοκρατίες.

Μεγάλα ζητήματα, δυσανάλογα για μικρές κομματικές δυνάμεις. Ισως όμως η ενδεχόμενη εμφάνιση ενός νέου φορέα της Ανανεωτικής Αριστεράς να έχει περισσότερο χρησιμότητα ως σηματοδότης ενός κενού σύγχρονης Αριστεράς, παρά στην πλήρωσή του. Ιδίως στην Ελλάδα, που όλοι ακολουθούμε το γνωστό καλαμπούρι του Γούντι Αλεν: «Εχω μια καλή απάντηση, έχει κανείς μια καλή ερώτηση;».

Η «Αριστερά της θυσίας» εξελίχθηκε στην οικονομίστικη Αριστερά των επιδομάτων, της επιβράβευσης της παραβατικότητας και της κατάχρησης του δημόσιου χώρου
Ο Γιάννης Βούλγαρης είναι καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου

12
σταύρος
13/06/2010 14:36
κανένα άρθρο για τα γιουχαρίσματα ανα την Ελλάδα θα γράψετε ???, ή δε τα ξέρετε ?!?! ...... ή απλά πιστεύετε οτι ... ... "μπόρα είναι θα περάσει" ... "θα ξεχαστεί" ... "όσοι το έμαθαν, το έμαθαν" ...... και άλλα που λέτε μεταξύ σας για να μη πανικοβάλλεστε ?!?!? ............ οσο περνάει ο καιρός και συνεχίζονται τα φαιδρά, τόσο περισσότερα θα γίνονται ...... ακόμα κάνετε ότι δε το καταλαβαίνετε ???
Μιχάλης Πανοπυργίτης
13/06/2010 13:50
Προς όλους τους αρχηγούς της "αριστεράς": Αγαπητοί, πάλαι ποτέ, σύντροφοι, μήπως θα πρέπει να μαζευτείτε όλοι μαζύ σ'' ένα αρραγές και ενιαίο μέτωπο με τον τίτλο: ΥΠΑΚΠΚ; (Υπερβολικά πολύ αντικομουνιστικό κόμμα, Περισσού ή Κουμουνδούρου, αδιάφορο)
Αντωνης Συμεωνακης
13/06/2010 13:00
να που βρεθηκε καποιος που ξερει να χρησιμοποιει το μυαλο του και εχει το θαρος να λεει την αληθεια Αντωνης Συμεωνακης Αδελαιδα
π & φ
13/06/2010 01:54
κι''ομως ο Αλεξης ειναι ο μονος που ασκει ευστοχη αντιπολιτευση στο ξεπουλημα της Χωρας απο τον Γιωργο. Ισως ενοχλει πολλους οτι ο Τσιπρας δεν ειναι διατεθειμενος να αποτελεση την βακτηρια του ΠΑΣΟΚ στην διαιωνιση της Εξουσιας. Ας την αναζητησουν στους 4 αποσκιρτησαντες και στον συντροφο Αλαβανο.
Ορφανο του Μαρξ και Ανορθογραφο
13/06/2010 01:12
"το ΠΑΣΟΚ δεν διεκπεραιώνει μια νεοφιλελεύθερη πολιτική αλλά μια πολιτική ειδικών συνθηκών, μια πολιτική εθνικής αναγκαιότητας, από την οποία εξαρτάται η τύχη της Ελλάδας για δυο - τρεις γενιές".

ο Θαπατερο στην Ισπανια περνει τα ιδια μετρα!
αυτος τι πολιτικη διεκπερωνει κ.καθηγητα;
σοσια-λιστικη η σοσια-ληστικη;;
βαγγελης
13/06/2010 00:32
συγχαρητηρια για το αρθρο και την αναλυτικη σας σκεψη. οσον αφορα το θεμα περι χωρου για καποιο πολιτικο κομμα που θα τον καλυψει υπο τις προυποθεσεις που θετετε, απλως ριξτε μια ματια στα παραπανω σχολια. ειναι φανερο πως οι αλαβανοι, οι γιωργακηδες, οι κωστακηδες οι ακηδες και οι βουλγαρακηδες μας αξιζουν 100%. καλον υπνο λοιπον...
sotiris
12/06/2010 23:38
Πολύ καλό άρθρο επιτέλους και μια ανάλυση της πραγματικότητας.


Θα τολμήσω να πάω ακόμα πιο πέρα και να πω ότι ίσως όπως στην μεταπολίτευση είδαμε το τέλος της ακροδεξιάς ως ρυθμιστή των πολιτικών πραγμάτων (αν και αυτή έχει αρχίσει να επανεμφανίζεται αλλά αυτό είναι άλλη ιστορία) με την κρίση βλέπουμε και το τέλος της ακροαριστεράς και μάλλον το πέρασμα σε ένα νέο πιο ορθολογιστικό πολιτικό περιβάλλον.

Φυσικά ο δρόμος είναι μακρύς και οι οπισθοδρομικές δυνάμεις κάνουν σκληρό πόλεμο ακόμα.

Ίδωμεν.
Αλεκος Παναγουλης
12/06/2010 23:08
Την επικοινωνιακή διαχείριση του μνημονίου είχε αναλάβει η εταιρεία CIVITAS, οργανώνοντας συναντήσεις της τρόικας με δημοσιογράφους O ρόλος των διαφόρων διαφημιστικών εταιρειών, που αναλαμβάνουν με το αζημίωτο την προώθηση των βάρβαρων μέτρων κυβέρνησης - τρόικας (ΕΕ, ΔΝΤ, ΕΚΤ), αναδείχθηκε χτες στην Εξεταστική Επιτροπή της Βουλής που διερευνά το σκάνδαλο Ζήμενς, μέσα από την κατάθεση του Γ. Φλέσσα, επικεφαλής της εταιρείας επικοινωνίας CIVITAS. Κατά την κατάθεσή του στην Εξεταστική, είπε ότι συνεργάστηκε με μια ευρωπαϊκή εταιρεία για λογαριασμό του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου προκειμένου να προπαγανδίσει στη χώρα μας τα βάρβαρα οικονομικά μέτρα που συναποφάσισε η κυβέρνηση με την τρόικα.
Αλεκος Παναγουλης
12/06/2010 12:58
Η με το κεφαλαιο η με τους εργατες, κυριε. Με το ν αλλαξει ο Μανωλιος και να βαλει τα ρουχα του αλλιως ειναι κολπα μιας χουφτας κλεπτοκαπιταλιστων για να κρατησουν το συστημα στη ξωη.
Κωνσταντινος Νισυριος
12/06/2010 12:29
Κύριε καθηγητά... είσαστε άξιος του μισθού σας. Ελπίζω να μην σας τον περικοψουν στο πανεπιστημιο... Σε μια τέτοια περίπτωση σας συνιστώ να αρθρογραφείτε συχνότερα και σε αλλα έντυπα που εκφράζουν περισσότερο την ιδεολογία σας. Είναι σίγουρο ότι θα σας ανταμείβουν πλουσιοπάροχα.
ΓΙΑΝΝΗΣ Κ.
12/06/2010 10:44
Τα κόμματα πρέπει να προσπαθούν να δώσουν απαντήσεις στα ερωτήματα της εποχής.Τα υπάρχοντα αριστερά κόμματα απαντούν άλλα αντ'' άλλων.Είναι απαραίτητο,λοιπόν,ένα σύγχρονο αριστερό κόμμα,που να μην εξαντλεί τη δραστηριότητά του στην γκρίνια και τις καταγγελίες,να μην υπερθεματίζει σε κάθε αίτημα,όσο παράλογο ή αντικοινωνικό κι αν είναι,αλλά να έχει λόγο νηφάλιο,συγκροτημένο και πειστικό.Πιστεύω ότι υπάρχει χώρος για ένα τέτοιο κόμμα.
Σωστος.
12/06/2010 10:35
Σωστο σε αρκετα σημεια το αρθρο,αλλα οχι να ντυνουμε την νεοφιλελευθερη πολιτικη του πασοκ ως "πολιτικη εθνικης αναγκης''...Αλλωστε ΤΙΝΑ is dead!!