Η «υπαρξιακή απελπισία» του Λειβαδίτη
, Του Κώστα Ρεσβάνη

Η περίπτωση του σπουδαίου ποιητή Τάσου Λειβαδίτη (1922-1988) δεν είναι συνηθισμένη. Κι αυτό αναδεικνύεται από το πολυσέλιδο και ουσιώδες αφιέρωμα που δημοσιεύει «Το Δέντρο». Ήδη το εισαγωγικό σημείωμα μάς προϊδεάζει: «Ο Τάσος Λειβαδίτης θα μπορούσε να πει κανείς χωρίς να αστοχεί, είναι μία “γνωστή/ άγνωστη” περίπτωση: δημοφιλής ως στιχουργός, ως άνθρωπος με αριστερό παρελθόν και οδυνηρές, καταγραμμένες στους ώριμους στίχους του, εμπειρίες από την παλιά του εκείνη στράτευση (...). Το αφιέρωμα επιχειρεί να εξετάσει πλευρές της ποιητικής του Λειβαδίτη μέσα από ποικίλες αναγνώσεις, κάποιες από τις οποίες ίσως για πρώτη φορά αντιμετωπίζουν πρωτότυπα αυτή την πάντα συγκινημένη, δραματικά λυγμική (ποτέ όμως σε τόνους κλαυθυρισμού) φωνή, που διεκδίκησε και πέτυχε να εκφράσει με πειστική αθωότητα μια βαθύτατη υπαρξιακή απελπισία».

Ορισμένοι από τους τριάντα συγγραφείς που μετέχουν στο αφιέρωμα αναλύουν και επανεκτιμούν την ποιητική διαδρομή του τιμωμένου, γνωρίζοντας ότι είναι δύσκολο να τη χαρακτηρίσουν με ένα- δύο επίθετα. Άλλωστε η καθολική παραδοχή για τις δύο- χοντρικά- περιόδους της ποίησης του Λειβαδίτη (πρώιμη- πολιτική, ύστερη- υπαρξιακή) δίνει αφορμές για ενδιαφέρουσες προσεγγίσεις. Ο ίδιος πάντως θα γράψει στο «Εγχειρίδιο ευθανασίας» το 1979:

«Πολλοί αναρωτιούνται γιατί ήμουν κάποτε αλλιώς. Άλλοι αναζητούν να βρουν γιατί είμαι έτσι σήμερα. Ποιος είμαι ή ποιος ήμουν; Αναζητήσεις χωρίς σημασία. Το κέρδος είναι ότι τους ξέφευγα διαρκώς».

Το περιοδικό δημοσιεύει μικρή ανθολόγηση από δύο συλλογές του Λειβαδίτη. Από την πρώτη «Ο τυφλός με τον λύχνο» (1983) αποσπώ το «Εις μνήμην»: «Κάποτε θα πάρουμε ένα γράμμα, θα ΄ναι από μιαν άλλη εποχή, θα το ακουμπήσουμε στο τραπέζι αμήχανοι, θα σκεφτούμε πόσο είμαστε ακόμα ξένοι, οι λέξεις θα ΄χουν γίνει φαντάσματα, στο δρόμο θα βρίσκεις καμιά φορά ένα επισκεπτήριο, αλλά δε θα ΄χουμε μνήμη, τα καφενεία άδεια σαν τοπία του υπερπέραν- και μόνον εγώ, τότε, ο τρελός θα σηκωθώ και θα φωνάξω: “σύντροφοι”, σαν ν΄ απαντάω στην ατέλειωτη αυτή σιωπή... Το ημερολόγιο θα δείχνει Οκτώβριο- με τα μαραμένα φύλλα και τις εξεγέρσεις».

Εύστοχος ο Νικηφόρος Βρεττάκος είχε γράψει για τον Λειβαδίτη ότι «είναι ο ποιητής που θα τον ανακαλύπτουμε διαρκώς».

Το τεύχος συνοδεύεται από CD, όπου ο Δημήτρης Καταλειφός διαβάζει ποιήματα από διάφορες συλλογές του Τάσου Λειβαδίτη.

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛOΣ. Ένας από τους σημαντικότερους συγγραφείς, μεταφραστές και δοκιμιογράφους, ο Μήτσος Αλεξανδρόπουλος, τιμάται από το «Διαβάζω», με αφιέρωμα που επιμελήθηκε η σύζυγός του, νεοελληνίστρια Σόνια Ιλίνσκαγια. «Το έργο του Αλεξανδρόπουλου», σημειώνει ο Αλέξης Ζήρας, «ουσιαστικά είναι λίγο γνωστό, λιγότερο από το έργο πολλών συγγραφέων ήσσονος σημασίας και μας περιμένει να το γνωρίσουμε...».

ΕΚΚΛΗΣΙΑ- ΚΡΑΤΟΣ. Στο και πάλι επίκαιρο θέμα των σχέσεων Εκκλησίας- Κράτους είναι αφιερωμένο το νέο τεύχος της «Σύναξης», της τριμηνιαίας έκδοσης «σπουδής στην Ορθοδοξία». Συγγραφείς που εκκινούν από την πίστη, αλλά μη νομίσετε ότι θ΄ ακούσετε απόψεις σαν κι αυτές που εκπέμπουν οι ρασοφόροι τηλεαστέρες. Οι άνθρωποι εδώ είναι σοβαροί, έχουν ανοιχτό μυαλό και αξίζει να διαβαστούν. ΛΗΣΤΕΣ. Με φιλόδοξα οράματα ξεκινάει το νέο περιοδικό «Βοιωτία», τίτλος που ορίζει και τον χώρο δράσης του. Ο εκδότης και διευθυντής του νέου τριμηνιαίου εντύπου, Δημήτρης Λάμπρου, τονίζει πως στόχος είναι «η προσπάθεια μιας νέας αφήγησης των παλαιών ιστοριών, ο διαφορετικός συλλαβισμός γνωστών εικόνων και η απόπειρα συντριβής της συμβατικότητας...». Ας είναι καλοτάξιδη η «Βοιωτία», που στην παρθενική δημόσια εμφάνισή της μάς προσφέρει δείγμα εξαιρετικής γραφής και έρευνας (Δημήτρης Λάμπρου) για τον περιβόητο Βοιωτό ληστή Χρήστο Νταβέλη. Είκοσι τεσσάρων χρόνων σκοτώθηκε στο Ζεμενό ο Νταβέλης, αλλά πρόλαβε να γίνει θρύλος. Μεταξύ άλλων, να θυμηθούμε τον πίνακα του Θεόφιλου «Ο λήσταρχος Χρήστος Νάτσιας Νταβέλης το 1855», έναν χρόνο προτού σκοτωθεί ο ληστής. Τα ντοκουμέντα εποχής που παραθέτει ο Λάμπρου ξεφεύγουν από τον επεισοδιακό χαρακτήρα του θέματος και ζωντανεύουν την κοινωνική- και όχι μόνο- ζωή των μέσων του 19ου αιώνα της Βοιωτίας.

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ
«ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ»: Δ. Αιγηνίτου 34, Αθήνα 115 28 «ΔΙΑΒΑΖΩ»: Χ. Τρικούπη 38, Αθήνα 106 80, τηλ.: 210-3388.006 «ΣΥΝΑΞΗ»: Θερμοπυλών 39, Βριλήσσια 152 35, τηλ.: 210-8049.396 «ΒΟΙΩΤΙΑ»: Βύρωνος 19, Λιβαδειά 321 00, τηλ.: 22610-29.820