Με το μαχητικό 5ης γενιάς KAAN που αναπτύσσει η Τουρκία, θέλει να επιχειρήσει να επανακαθορίσει τις ισορροπίες ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο, επιχειρώντας να απεξαρτηθεί από τη δυτική αμυντική τεχνολογία. Το φιλόδοξο πρόγραμμα της Τουρκικής Αεροπορικής Βιομηχανίας στοχεύει στην αντικατάσταση των γηρασμένων F-16. Ωστόσο, πίσω από τις εντυπωσιακές δοκιμαστικές πτήσεις, η επιτυχία του εγχειρήματος κρίνεται σε μια λεπτή ισορροπία μεταξύ τεχνολογικών αλμάτων, δομικών αδυναμιών και σοβαρών bottlenecks στην εφοδιαστική του αλυσίδα.
Τα αρχικά πρωτότυπα και η πρώτη παρτίδα παραγωγής των 20 αεροσκαφών (Block 10), η οποία συμβολαιοποιήθηκε με ορίζοντα παράδοσης το 2028-2030, βασίζονται στον αμερικανικό turbofan General Electric F110-GE-129. Η αμερικανική κυβέρνηση προχώρησε στην έγκριση συμφωνίας ύψους $700+ εκατομμυρίων για την προμήθεια αυτών των κινητήρων. Κίνηση που αναδεικνύει το πρώτο μεγάλο τρωτό σημείο: το πρόγραμμα παραμένει «όμηρος» των αμερικανικών αδειών εξαγωγής και των αποφάσεων στο Κογκρέσο. Επιπλέον, ο F110 δεν σχεδιάστηκε για stealth αεροσκάφη, αυξάνοντας το θερμικό και υπέρυθρο ίχνος του μαχητικού.
Η «μάχη» των κινητήρων
Ο μακροπρόθεσμος στόχος είναι ο εγχώριος κινητήρας TEI-TF35000, ο οποίος σχεδιάζεται να αποδίδει 35.000 λίβρες ώθησης για να επιτυγχάνει υπερηχητική πτήση (χωρίς μετάκαυση). Παράλληλα, η Αγκυρα παρουσίασε και τον ακόμη ισχυρότερο κινητήρα Güçhan (42.000 lbf). Ομως, η εγχώρια ανάπτυξη κινητήρων αποτελεί μηχανολογική πρόκληση· οι δοκιμές εδάφους ξεκινούν, αλλά η επιχειρησιακή ωριμότητα και ενσωμάτωση στο αεροσκάφος μετατίθεται για το 2032. Μέχρι τότε, οποιοδήποτε διπλωματικό πάγωμα από τις ΗΠΑ μπορεί να καθηλώσει τη γραμμή παραγωγής, κάτι που θα σημαίνει επί της ουσίας οικονομικό ναυάγιο και ακύρωση του ΚΑΑΝ.
Το πρόβλημα των ραντάρ
Αν οι κινητήρες δίνουν στο KAAN την απαραίτητη ισχύ, το ραντάρ MURAD AESA της Aselsan αποτελεί τον εγκέφαλο του αεροσκάφους. Βασισμένο στην τεχνολογία νιτριδίου του γαλλίου (GaN), προσφέρει τεράστια ισχύ εκπομπής, αυξάνοντας δραματικά την εμβέλεια εντοπισμού σε σχέση με τα παλαιότερα ραντάρ πυριτίου. Το MURAD επιτρέπει στο KAAN να εκτελεί ταυτόχρονη πολυδιάστατη λειτουργία (αέρα – αέρα και αέρα – εδάφους), να παρουσιάζει ακραία αντοχή σε ηλεκτρονικά αντίμετρα και να εκτελεί ηλεκτρονικές επιθέσεις τυφλώνοντας εχθρικά συστήματα. Επιπλέον, εκπέμπει σήματα χαμηλής πιθανότητας υποκλοπής για να σκανάρει τον ουρανό χωρίς να προδίδει τη θέση του.
Εδώ, όμως, εντοπίζεται η δεύτερη μεγάλη αχίλλειος πτέρνα. Τα στοιχεία GaN παράγουν ακραία ποσά θερμότητας. Η Τουρκία αντιμετωπίζει σοβαρές σχεδιαστικές προκλήσεις στην ανάπτυξη επαρκούς συστήματος υδρόψυξης εντός της ατράκτου. Αν το σύστημα αποτύχει ή υπολειτουργήσει, το ραντάρ θα αναγκάζεται να μειώνει την ισχύ του στη διάρκεια της μάχης για να μην καεί, ακυρώνοντας το πλεονέκτημα της μεγάλης εμβέλειας.
Αν και το KAAN πλασάρεται ως μαχητικό 5ης γενιάς, η επίτευξη χαμηλής παρατηρησιμότητας (stealth) παραμένει αμφίβολη αφού οι εξωτερικές επιφάνειες και οι ειδικές βαφές απορρόφησης ραντάρ (RAM) απαιτούν τεχνογνωσία που η Τουρκία τώρα ψηλαφίζει, με αποτέλεσμα τα πρώτα πρωτότυπα να παρουσιάζουν εμφανείς σχεδιαστικές ατέλειες.
Η εφοδιαστική αλυσίδα αποτελεί το πιο ευάλωτο σημείο του προγράμματος αφού παρά τα συνθήματα περί 100% εγχώριας παραγωγής, το KAAN εξαρτάται άμεσα από δυτικούς υποπρομηθευτές για κρίσιμα εξαρτήματα, όπως τα εκτινασσόμενα καθίσματα, τα συστήματα περιβαλλοντικού ελέγχου και σύνθετα υλικά (ανθρακονήματα, τιτάνιο).
Τέλος, το οικονομικό βάρος είναι αστρονομικό αφού χωρίς οικονομίες κλίμακας, το κόστος ανά μονάδα θα εκτοξευθεί και γι’ αυτό η Αγκυρα αναζητά απεγνωσμένα ξένους αγοραστές και χρηματοδότες, ποντάροντας σε Ινδονησία, Πακιστάν και Σαουδική Αραβία.
Η διαδρομή του KAAN είναι γεμάτη νάρκες. Ενώ το ραντάρ MURAD AESA προσφέρει κορυφαίες προδιαγραφές, οι προκλήσεις ψύξης του, η εξάρτηση από τους αμερικανικούς κινητήρες F110 και τα bottlenecks στα ξένα εξαρτήματα αποδεικνύουν ότι η αμυντική αυτονομία δεν επιτυγχάνεται μόνο με διακηρύξεις, αλλά με δοκιμασμένη και ώριμη βιομηχανική υποδομή.
