Τώρα χωρίζουν οι δρόμοι ΗΠΑ και Ευρώπης

Ανεξαρτήτως της όποιας «πολιτικής χορογραφίας» λάβει η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, ακόμα και αν η Συμμαχία κατάφερνε να εκπέμψει εντελώς διαφορετική εικόνα από εκείνη που επί μήνες προαναγγέλλεται, η ουσία δεν θα αλλάξει: στην πραγματικότητα, δεν πρόκειται για Σύνοδο, μα για ένα ιδιότυπο μνημόσυνο. Μνημόσυνο που δεν θα αφορά τον τύπο, δηλαδή αποχωρήσεις, διαλύσεις ή αντίστοιχα δραματικά κενά περιεχομένου, μα την ουσία. Και μάλιστα πέρα και από το ιδρυθέν το 1949 ΝΑΤΟ, πέντε χρόνια μετά από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Και η ουσία είναι ότι οι δρόμοι των ΗΠΑ και της Ευρώπης τώρα χωρίζουν.

Αν ήταν μυθιστόρημα ή σενάριο, ίσως το πιο κατάλληλο τέλος του δεν θα ήταν όσα συμβαίνουν σήμερα. Εκείνο που θα τα έλεγε όλα και θα έδειχνε, σε όσους θέλουν τουλάχιστον να δουν, το μέγεθος του δράματος για την Ευρώπη, θα ήταν ένα τελευταίο κεφάλαιο όπου όσοι αμερικανοί στρατιώτες είχαν επιζήσει από την απόβαση στη Νορμανδία και από τις μάχες με τους Γερμανούς μέχρι την παράδοσή τους, επιστρέφουν τώρα στην παραλία Ομάχα και μπαίνουν πάλι στα αποβατικά – αυτή τη φορά, για να διασχίσουν τον Ατλαντικό Ωκεανό αντίθετα…

Η απόβαση στη Νορμανδία, η από κάθε άποψη κορυφαία στρατιωτική επιχείρηση στην ιστορία, είχε ουσιαστικά δύο στόχους: ο πρώτος ήταν να σώσει την Ευρώπη από τη Γερμανία. Ο δεύτερος, να σώσει, μετά, πρώτα τη Γερμανία και μετά την Ευρώπη, από την πάλαι ποτέ Σοβιετική Ενωση. Ο πρώτος στόχος επετεύχθη, όπως και ο δεύτερος: δηλαδή και οι δύο, αν και με διαφορετικό τρόπο, όχι πλήρως. Η Γερμανία ηττήθηκε, ενώ ο Αϊζενχάουερ δεν ήθελε άλλο πόλεμο. Και αρνήθηκε στον Πάτον να οδηγήσει τη στρατιά του στο Βερολίνο και αν ήταν αναγκαίο να συγκρουστεί με τον Ζούκοφ.

Το ΝΑΤΟ ιδρύθηκε τον Απρίλιο του 1949. Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας αμέσως μετά, τον Μάιο – όχι τυχαία φυσικά – και άρχισε να χτίζεται με φρενήρεις ρυθμούς μέσα από τα ερείπια. Πώς;

Οι Αμερικανοί τη γέμισαν με ατελείωτες χαριστικές επενδύσεις μέσω του Σχεδίου Μάρσαλ. Οι Αμερικανοί επέβαλαν σε όλες τις χώρες της Ευρώπης που είχαν υποστεί τη γερμανική κτηνωδία να αποποιηθούν κάθε πολεμική αποζημίωση. Οι Αμερικανοί της εξασφάλισαν την πιο προηγμένη άμυνα στον κόσμο έναντι της Μόσχας, χωρίς η Γερμανία να πληρώσει πεντάρα. Οι Αμερικανοί πίεσαν ασφυκτικά για την πτώση του Τείχους του Βερολίνου. Οι Αμερικανοί επέβαλαν την επανένωση της Γερμανίας χωρίς όρους και υποχρεώσεις. Και οι ίδιοι σηκώνουν το βάρος των δισεκατομμυρίων της ασφάλειάς της μέχρι και σήμερα, που είναι πλέον μία από τις πλουσιότερες χώρες στον κόσμο.

Και, μετά από όλα αυτά, αυτή η χώρα είχε εξαρχής σχεδόν, αλλά σήμερα περισσότερο από ποτέ, ένα πολύ έντονο πολιτικό στίγμα: τρέφει μίσος κατά ποιων; Των Αμερικανών! Και, τώρα, αυτό αισθάνεται έτοιμη, ισχυρή και να βρίσκεται στην κατάλληλη ιστορική ευκαιρία να το κάνει πλέον πράξη σέρνοντας πίσω της μία ολόκληρη άβουλη, χαμένη εδώ και χρόνια πίσω της, Ευρώπη.

Αυτή η Σύνοδος δεν έχει τόση σημασία όση της αποδίδεται. Επειδή απλά, το ρήγμα έχει ήδη βαθύνει τόσο πολύ, τόσο συνειδητά, κυρίως, τόσο σκόπιμα, ώστε ό,τι και αν ειπωθεί, δεν πρόκειται να κλείσει. Και αυτό είναι, παρά τη γενική εντύπωση, πρωταρχική επιθυμία του Βερολίνου. Επειδή η παρουσία των Αμερικανών στην Ευρώπη είναι ο μόνος παράγοντας που μπορούσε να ανασχέσει την ολοκληρωτική πλέον γερμανική ηγεμονία επ’ αυτής, κάτι που στο Βερολίνο το γνωρίζουν καλά, πλην δεν τους αρέσει – σήμερα μάλιστα καθόλου.

Ετσι, ό,τι και να γίνει στην Αγκυρα, η ουσία είναι ότι οι Αμερικανοί έχουν πλέον πάρει τον δρόμο της επιστροφής προς τη Νορμανδία. Οτι η Ευρώπη μένη μόνη. Α, και ότι δεν υπάρχει Ευρώπη: τώρα, υπάρχει μόνον Γερμανία…