Διακόσια πενήντα χρόνια από την ανεξαρτησία των ΗΠΑ. Μια ζηλευτή χώρα, ένας αγωνιστής λαός αλλά και με πολλές τις σκοτεινές όψεις κυρίως στο πεδίο της εξωτερικής της πολιτικής. Ο πρόεδρος Μάο πριν από πολλά χρόνια – αρχές ’50 – προέβλεψε πως η Κίνα θα ανταγωνιστεί την Αμερική, ύστερα από μια ντουζίνα πενταετή πλάνα. Εκανε τη ριψοκίνδυνη εκτίμηση όταν οι ΗΠΑ ήταν πρώτες σε όλα. Σήμερα που μάλλον διανύουμε ακριβώς την επαλήθευση αυτής της θέσης, ο αιώνας λέγεται «σινικός» ήδη. Αν η Κίνα ξεπεράσει και το θέμα της γλώσσας και ένα μέρος της βιομηχανικής της ανάπτυξης θα μιλάμε ολοκληρωτικά για νέα εποχή.
Λέμε για τη γλώσσα, αφού μέρος της ηγεμονίας των ΗΠΑ ήταν και είναι ο βαρύς και ο pop πολιτισμός. Μα η Αμερική δεν είναι μόνο τα μπέργκερ. Είναι το Χόλιγουντ, ο Μέιλερ, ο Μίλερ, ο Καζάν, ο Βιντάλ, ο Τσόμσκι, ο Ντίλαν και τόσοι/ες ακόμη. Η χώρα μας είχε πάντα μια αμφίσημη στάση έναντι των Αμερικανών. Σκεπτικιστική, επικριτική, καυστική για χρόνια. Λογικό λόγω της εμπλοκής των ΗΠΑ, ενεργού και άμεσης για δεκαετίες στα πολιτικά θέματα και με μοιραία ανοχή και συμβολή στα της χούντας και της Κύπρου. Μόνο την τελευταία εποχή, μοιάζει να αμβλύνθηκε η πολεμική, μέχρι σήμερα βέβαια που αναζωπυρώθηκε λόγω Τραμπ.
Οι Ελληνες έχουν να θυμούνται πολλά από το σχέδιο Μάρσαλ και έπειτα από τους Αμερικανούς. Παρά βέβαια την κριτική θέση πολλών πολιτικών, δεν ήταν λίγες οι φορές που επικαλέστηκαν τις ελληνοαμερικαωικές σχέσεις. Η χώρα μας έχει δεσμούς με τις ΗΠΑ λόγω και των αμέτρητων Ελλήνων που ξενιτεύτηκαν εκεί και διέπρεψαν συγκροτώντας μια πολύ σοβαρή κοινότητα. Να ένα ακόμη όπλο των ΗΠΑ που μοιάζει να απομειώνεται εσχάτως. Υπήρξε – και συνεχίζει ως έναν βαθμό – η χώρα που ενθάρρυνε μια μεγάλη μεσαία τάξη.
Χώρα των ανισοτήτων, μα και των ευκαιριών. Μια ακόμη όψη της πολιτισμικής της ηγεμονίας. Σήμερα όλα μεταβάλλονται. Η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ μετράει αποτυχημένες παρεμβάσεις. Αφήνει πίσω «failed states». Και πολλές ζημιές. Υπερβαίνει κάθε διεθνή νομιμότητα. Σπάει κάθε δεσμευτικό κανόνα. Φέρεται να αμφισβητεί ακόμη και τη δομή και την επάρκεια του ΝΑΤΟ που η ίδια ίδρυσε – θα το δούμε έντονα αυτές τις ημέρες στην Σύνοδο στην Αγκυρα. Και στο εσωτερικό των ΗΠΑ ανατέλλει ένας διχασμός.
Οι γενιές σαν να ζουν τη δύση ενός μοντέλου που θα επιταχύνει μια προς τας ανατολάς ανάπτυξη. Οι ΗΠΑ του κοινωνικού συμβολαίου, των μεγάλων συνδικάτων, της λαμπρής τέχνης, των μαζικών διανοητικών κινημάτων, ψάχνει το παρελθόν της μόνο σε ασκήσεις ισχύος. Η μακρινή και κοντινή μας Αμερική, αυτό το παζλ αντιθέσεων όπου συνυπάρχουν ο Μαμντάνι και ο Μασκ, είναι σε απόλυτα κρίσιμο και καθοριστικό σταυροδρόμι.
