Νέο ξεκίνημα ή νέες ίντριγκες;

Το ποσοστό 17% που πήρε ο ΣΥΡΙΖΑ στις εκλογές του 2023 επικύρωνε μια σκληρή και στρατηγικού επιπέδου ήττα. Σήμερα το ίδιο ποσοστό μοιάζει με ένα πολύ δυνατό και ελπιδοφόρο ζητούμενο. Οι αυτοκαταστροφικές διασπάσεις (οι οποίες συνεχίζονται αμείωτες), ο τραγέλαφος εσωτερικών εκλογών και συνεδρίων, οι απίστευτης έντασης προσωπικές, χωρίς καν πολιτικό άλλοθι, συγκρούσεις δημιούργησαν την έρημο μέσα στην οποία μια στοιχειώδης επανασυσπείρωση μέρους του παλιού ακροατηρίου μοιάζει με νίκη.

Ο Αλέξης Τσίπρας μαζεύει τα σπασμένα γυαλιά και συγκροτεί κάτι, όταν (εδώ και καιρό) δεν υπάρχει τίποτα. Βέβαια αυτό το «τίποτα» είναι άδικο, αφού ο ΣΥΡΙΖΑ και εν μέρει η Νέα Αριστερά (παρόλο τον ιδεολογικό φορμαλισμό τους και τις αντιφάσεις τους) είχαν κοινοβουλευτική παραγωγή, αξιόλογη, απλώς αυτή δεν έφτανε «κάτω», στην πλατεία. Στο «τίποτα» δεν συνέβαλαν μόνο οι θόρυβοι από τις εσωκομματικές συγκρούσεις, αλλά και η λύπη του κόσμου, η συναισθηματική απόσπασή του από τα αυτοφθειρόμενα κομματικά στέγαστρα. Ποιος θα τρέξει για το κόμμα; Και ποιο κόμμα; Πέρα από το γεγονός ότι η (κάθε φορά νέα) διάσπαση έφτανε με ιδιαίτερη ένταση και τοπικά. Ανθρωποι που δεν ήθελαν (και συνεχίζουν να μη θέλουν) να δουν ο ένας τον άλλον, ένα μακελειό σε παλαιές «ανθούσες» οργανώσεις, ο χώρος έχανε τα νήματα που τον συνέδεαν με το κοινό του. Ετσι ο Αλέξης Τσίπρας εμφανίζεται να προσφέρει φαντασιακή στέγη σε ένα κοινό που τη στερήθηκε βίαια. Αυτό βέβαια, αν και ευδιάκριτο ως σχήμα, είναι αμυντικό, δεν συγκροτεί ανάπτυξη, δεν συνθέτει προοπτική, αλλά στοιχειοθετεί δυνατότητα.

Είναι σίγουρο ότι υπάρχουν δυνατότητες στο νέο εγχείρημα. Από την άλλη, όμως, ενεργοποιεί ακόμα μία φάση ευτέλειας, ιδίως στο στελεχιακό πεδίο. Υπό μεταγραφή στελέχη ή βουλευτές που, αφού εγκαταλείπουν άκομψα το παλιό κομματικό κέλυφος, διαπραγματεύονται (ή απλώς προσπαθούν να διαπραγματευτούν) μια προσωπική συμφωνία ένταξης, σπασμωδικές κινήσεις που καταλήγουν σε αλληλοκατηγορίες και προσβολές, αλλά και μια οίηση από νέους πορτιέρηδες. Περιπτώσεις εξαιρετικά ευνοημένων (και από τον ίδιο τον Τσίπρα) που προσκολλήθηκαν ανενδοίαστα σε διαδοχικά, μεταγενέστερα αρχηγικά σχήματα και τούμπαλιν, τέως υβριστές που γίνονται εκθειαστές, περιπτώσεις εξαιρετικής ανεπάρκειας που χειρίζονταν το «όλοι εναντίον όλων» απλώς για να επιβιώσουν μικρόψυχα και τιποτένια, αυτό υπήρξε το βραστερό τοπίο που μια παράταξη που επικαλούνταν τη συλλογικότητα, την έκανε να φαίνεται απλώς ως παράταξη καιροσκοπισμού και καριέρας.

Αυτό το τοπίο ευτέλειας που εξώθησε στην ιδιώτευση μεγάλο μέρος ψηφοφόρων φαίνεται ότι αποτελεί τον μεγαλύτερο κίνδυνο για το νέο εγχείρημα. Είναι σίγουρο ότι αυτοί που αποκλείονται (που βρίσκουν κλειστή πόρτα) θα κακολογούν, αυτοί που «προσλαμβάνονται» (ανεξαρτήτως ηθικής συγκρότησης και συνέπειας) θα εκθειάζουν (μέχρι να διαψευσθούν οι φιλοδοξίες τους, οπότε θα αρχίσουν και αυτοί να βρίζουν). Η σφαίρα των αναρτήσεων ίσως είναι αναξιόπιστος δείκτης πολιτικής ακμής ή όχι, αφού εκεί εκφράζεται ο προσωπικός καημός και σπανίως διατυπώνεται πολιτικό σχέδιο ή αντισχέδιο. Ομως σε ένα κουρασμένο (και πολυδιασπασμένο) κοινό, που μάλιστα είναι πρόθυμο να πειστεί και να ακολουθήσει, αν η αύρα είναι υπόμνηση του παλατιανού λασπερού τόπου, αν η αύρα είναι υπόμνηση των συνωμοσιών, των κολακειών, των διαβολών, τότε ακόμα μία φορά το εγχείρημα θα καμφθεί στην ίδια του την εκκίνηση. Και τότε δεν θα φταίει κανένας Μητσοτάκης.

Ο Δημήτρης Σεβαστάκης είναι ζωγράφος και καθηγητής στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ