Μία ακόμα ρωγμή στο τείχος αδιαφάνειας και συγκάλυψης

Tο 2021, εποχή που οι παρακολουθήσεις τηλεφώνων δεν απασχολούσαν παρά ελάχιστους δημοσιογράφους (κάποιοι υπήρξαν και θύματα), η κυβέρνηση έφερε αιφνιδίως προς ψήφιση στη Βουλή τροπολογία με την οποία καταργούσε το κατοχυρωμένο επί δεκαετίες δικαίωμα ενημέρωσης των θιγομένων. Αρκετοί απόρησαν τότε για ποιον λόγο να προωθήσει τέτοια ρύθμιση, σε ευθεία αντίθεση με το Σύνταγμα, την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), όπως ερμηνεύεται από το Δικαστήριο του Στρασβούργου αλλά και με το κοινοτικό δίκαιο, μάλιστα τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ (ΧΘΔ), όπως κρίθηκε στην τελευταία απόφαση του ΣτΕ. Γιατί δηλαδή να αποκλειστεί εντελώς μια δυνατότητα, να αιτηθεί ένας πολίτης, ο οποίος υποπτεύεται ότι έχει αρθεί το απόρρητο των τηλεφωνικών του συνδιαλέξεων, να ενημερωθεί εάν πράγματι παρακολουθήθηκε και για ποιον λόγο (μετά προφανώς τη λήξη του μέτρου);

Η απορία ήταν και εξακολουθεί να είναι εύλογη: Για ποιον λόγο να απαγορευθεί γενικά κάθε ενημέρωση; Αφού ούτως ή άλλως η ικανοποίηση του σχετικού αιτήματος είχε ως προϋπόθεση ότι η εθνική ασφάλεια, που αιτιολογούσε την παρακολούθηση, δεν θα απειλούνταν από την αποκάλυψη/ ενημέρωση, κατά την κρίση της συνταγματικά κατοχυρωμένης ανεξάρτητης αρχής, της ΑΔΑΕ.

Η εξήγηση είναι απλή: ο νομοθέτης του 2021, αυτός που αποδοκιμάστηκε ως παραβάτης του Συντάγματος, της ΕΣΔΑ και του ΧΘΔ με την ομόφωνη απόφαση της Ολομέλειας του Συμβουλίου Επικρατείας, δεν είχε προφανώς στον νου του να προστατεύσει την εθνική ασφάλεια. Σκοπός ήταν να προστατευθεί ένα συγκεντρωτικό και αδιαφανές σύστημα προσβολής δικαιωμάτων και αντιδημοκρατικών μεθοδεύσεων, το οποίο, δρώντας για ιδιοτελείς πολιτικούς και όχι μόνο λόγους, είχε ανάγκη την απόλυτη και καθολική απαγόρευση. Και τούτο διότι η έστω και υπό προϋποθέσεις διαφάνεια, το έστω υπό αίρεση δικαίωμα να ζητηθεί ενημέρωση, αποτελεί παρά ταύτα εγγύηση δημοκρατίας έναντι των προφανών καταχρήσεων εξουσίας.

Εδώ λοιπόν βρισκόμαστε σήμερα μετά την απόφαση του Συμβουλίου Επικρατείας. Ο Νίκος Ανδρουλάκης, όπως και όλοι όσοι υπήρξαν θύματα άρσης του απορρήτου, μπορεί να ζητήσει να μάθει ποιος εισηγήθηκε τι και για ποιον λόγο. Και οι αρμόδιες αρχές της Πολιτείας πρέπει διά της ΑΔΑΕ να τον ενημερώσουν, εκτός κι αν αρνηθούν με κυριολεκτικά απίστευτες δικαιολογίες: ότι ενώ όπως έχει διακηρύξει δημόσια ο ίδιος ο Πρωθυπουργός δεν υπήρχε κανένας λόγος εθνικής ασφάλειας να παρακολουθηθεί, υπάρχει λόγος εθνικής ασφάλειας να μην ενημερωθεί γιατί παρακολουθήθηκε. Ή ότι μετά τα όσα έγιναν, μετά το σκάνδαλο, τις αποκαλύψεις, μετά τα όσα ήδη ξέρουμε, χάθηκε ή καταστράφηκε ο σχετικός φάκελος. Θα το τολμήσουν;

Το σίγουρο είναι ότι το τείχος αδιαφάνειας και συγκάλυψης του σκανδάλου υπέστη, μετά τις δημοσιογραφικές αποκαλύψεις και τη γενναία στάση του προέδρου και ορισμένων μελών της ΑΔΑΕ, μία ακόμα ρωγμή. Μετά τη Διοικητική, μένει τώρα να δούμε πώς θα ασκήσει την αρμοδιότητά της η Ποινική Δικαιοσύνη.

Ο Γιάννης Φ. Ιωαννίδης είναι δικηγόρος, αντιπρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου