Πρώτο πρόστιμο, {CR}345 εκατ. ευρώ

Οταν ο Γκραντ Σναπς διορίστηκε υπουργός Αμυνας της Βρετανίας, στις αρχές του μήνα, μία από τις πρώτες ερωτήσεις που αντιμετώπισε αφορούσε τη χρήση σόσιαλ μίντια που κάνει. Πρώην υπουργός Ενέργειας, ο Σναπς ήταν ένα από τα πλέον ενεργά στο TikTok μέλη της βρετανικής κυβέρνησης, ΜΜΕ και ειδικοί σε στρατιωτικά ζητήματα, λοιπόν, ήθελαν να μάθουν αν είχε ακόμα την εφαρμογή στο προσωπικό του κινητό – η Βρετανία, όπως και η Κομισιόν, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Ευρωκοινοβούλιο, η Γαλλία, το Βέλγιο, το υπουργείο Αμυνας της Δανίας, ο Καναδάς, η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία έχουν ήδη απαγορεύσει στα στελέχη και τους υπαλλήλους τους να χρησιμοποιούν αυτό το δημοφιλές κοινωνικό δίκτυο στα επαγγελματικά τους τηλέφωνα. Ο λόγος; Η σύνδεσή του με την Κίνα. Η κινεζική εταιρεία που δημιούργησε το 2017 το TikTok, η ByteDance, έχει μεν την έδρα της στα νησιά Καϊμάν, το management της όμως γίνεται από το Πεκίνο. Η Επιτροπή Προστασίας Δεδομένων της Ιρλανδίας (IDPC), η ρυθμιστική αρχή που ελέγχει τη συμμόρφωση του TikTok με την ευρωπαϊκή νομοθεσία, ερευνά ήδη τις μεταφορές δεδομένων χρηστών του στην Κίνα. Η ίδια αρχή του επέβαλε την περασμένη Παρασκευή ένα πρώτο πρόστιμο: 345 εκατομμύρια ευρώ, για παραβίαση των κανόνων προστασίας προσωπικών δεδομένων ανηλίκων.

Η IDPC διαπίστωσε πως το TikTok όριζε ένα δημόσιο προφίλ ως προεπιλεγμένο (default) για τους χρήστες ηλικίας 13-17. Επιπλέον, δεν τους εξηγούσε επαρκώς τι συνέβαινε με τα δεδομένα τους, τους «ωθούσε» εμμέσως προς «χαλαρότερες» επιλογές αναφορικά με το απόρρητο και την ασφάλεια του λογαριασμού τους και, σε ό,τι αφορά τη λειτουργία γονικού ελέγχου, δεν φρόντιζε να επαληθεύει ότι ο συνδεδεμένος χρήστης ήταν πράγματι γονέας ή κηδεμόνας. Δεν είναι βέβαια το πρώτο κοινωνικό δίκτυο που τιμωρείται για αντίστοιχες παραβιάσεις από την IDPC. Και η έρευνα της ιρλανδικής ρυθμιστικής αρχής, που ξεκίνησε το 2021, αφορούσε την περίοδο Ιουλίου-Δεκεμβρίου 2020, το TikTok επιμένει λοιπόν πως έκτοτε έχει αλλάξει την πολιτική του σε όλα τα επίμαχα ζητήματα. Παραμένει όμως στο στόχαστρο, καθώς το ερώτημα αν είναι ήδη, ή μπορεί να γίνει, ένας δούρειος ίππος του Πεκίνου για την καταχρηστική συλλογή προσωπικών δεδομένων, και μια εν δυνάμει απειλή για την εθνική ασφάλεια άλλων χωρών, δεν έχει απαντηθεί επαρκώς.

Σε μια προσπάθεια να καθησυχάσει τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, το TikTok διαθέτει επί του παρόντος 1,2 δισεκατομμύρια δολάρια για την κατασκευή τριών νέων κέντρων δεδομένων – δύο στην Ιρλανδία και ένα στη Δανία – που σημαίνει ότι, μέχρι το τέλος του 2024, τα δεδομένων των ευρωπαίων χρηστών δεν θα βγαίνουν από την ευρωπαϊκή επικράτεια. Είναι μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου, του Project Clover, που περιλαμβάνει επίσης το άνοιγμα ενός ευρωπαϊκού «κέντρου διαφάνειας» και τον διορισμό ενός εξωτερικού συμβούλου, της βρετανικής NCC Group, για μια ανεξάρτητη αξιολόγηση της κυβερνοασφάλειάς του. Ενα ανάλογο σχέδιο, το Project Texas, προωθεί το TikTok και στις ΗΠΑ, που έδωσαν προ εξαμήνου στην κινεζική ByteDance ένα τελεσίγραφο: ή θα πουλούσε το μερίδιό της στο TikTok, ή η χρήση αυτού του τελευταίου θα απαγορεύονταν στη χώρα. Υπήρχαν ωστόσο πολλές αμφιβολίες για το κατά πόσο έχει η αμερικανική κυβέρνηση την εξουσία να απαγορεύσει από μόνη της το TikTok, και ένα νομοσχέδιο που θα της έδινε, ακριβώς, μεγαλύτερη εξουσία επί του θέματος κόλλησε στο Κογκρέσο εν μέσω πυρών τόσο από τους Ρεπουμπλικανούς όσο και από τους Δημοκρατικούς. Σύμφωνα λοιπόν με τη «Washington Post», ByteDance και Ουάσιγκτον έχουν επιστρέψει στο διαπραγματευτικό τραπέζι – και γενικότερα, το θέμα έχει «πέσει», η χώρα βρίσκεται άλλωστε σε προεκλογική τροχιά, και κανείς δεν θέλει να τα βάλει μια τέτοια περίοδο με ένα κοινωνικό δίκτυο τόσο αγαπητό στους νέους.