Richard Evans
Θεωρίες συνωμοσίας για το Γ’ Ράιχ
Το Τρίτο Ράιχ και η παρανοϊκή φαντασία
Μτφ. Ελένη Αστερίου
Αλεξάνδρεια, 2022, σ. 261
Ο κορυφαίος ιστορικός του Γ’ Ράιχ εδώ ασχολείται με τις θεωρίες συνωμοσίας που αναπτύχθηκαν μετά την ήττα του ναζισμού και την αυτοκτονία του Χίτλερ. Πέντε θέματα αποτελούν την πρόσοψη αυτού του γλαφυρά γραμμένου βιβλίου. Τι ήταν τα Πρωτόκολλα των Σοφών της Σιών και πώς οι Ναζί τα χρησιμοποίησαν για να νομιμοποιήσουν την Γενοκτονία των Εβραίων, η θεωρία του «πισώπλατου χτυπήματος» του γερμανικού στρατού το 1918, το ποιος πυρπόλησε το Ράιχσταγκ το 1933, το γιατί ο Ρούντολφ Ες διέφυγε στη Μεγάλη Βρετανία και τις πολλαπλές παράλογες θεωρίες για τη διαφυγή του Χίτλερ από το καταφύγιό του. Πίσω όμως απ’ αυτά αναλύεται η ιδεολογική χειραγώγηση που επιχειρείται με αυτές τις θεωρίες. Χειραγώγηση που αποσκοπεί στην επιστροφή του ναζισμού σήμερα. Γι’ αυτό και αυτό το βιβλίο αποτελεί πολύτιμο εργαλείο κατά κάθε νοσταλγού των Ναζί.
Γιώργος Α. Καζαμίας
Η Ελλάδα και ο Πόλεμος της Κορέας
Εστία, 2022, σ. 230
Μια προσεγμένη μελέτη του ερευνητή και συγγραφέα για μια σχετικώς φτωχά αναλυμένη στιγμή της ελληνικής ιστορίας, η οποία αφορά την ελληνική συμμετοχή στον Πόλεμο της Κορέας. Μέσα από αρχεία, μελέτες, ημερολόγια και απομνημονεύματα ελλήνων στρατιωτών αναδεικνύεται η ελληνική συμμετοχή σ’ έναν πόλεμο που έγινε τόσο μακριά από την πατρίδα τους. Ποιοι ήταν αυτοί οι άνθρωποι που πολέμησαν εκεί, τι σκέφτονταν και τι επιθυμούσαν, ποια ήταν η καθημερινότητά τους, πώς ζούσαν με τους συμμάχους, πώς έβλεπαν τους εχθρούς, τι διάβαζαν είναι μερικά από τα θέματα που προσεγγίζει ο συγγραφέας. Επίσης αναλύει τους λόγους συμμετοχής της Ελλάδας στον πόλεμο αλλά και τη διεθνή διάστασή του.
Σπύρος Αλεξίου
Μεγάλη Ιδέα
1844-1922
Από τους εθνικούς ύμνους στη φωτιά της Σμύρνης
Τόπος, 2022, σ. 466
Ο νέος ιστορικός και συγγραφέας συγγράφει μια αντισυμβατική ιστορία από τις απαρχές της Μεγάλης Ιδέας (1844) έως το οριστικό τέλος της που σήμανε και το τέλος του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας. Πώς εμφανίστηκε αυτή η ιδέα με κύριο εκφραστή τον Ιωάννη Κωλέττη. Πώς μετασχηματίστηκε μετά τον Κριμαϊκό Πόλεμο και την εδαφική επέκταση της χώρας. Και πώς από τους θριάμβους των Βαλκανικών Πολέμων φτάσαμε στην καταστροφή της Σμύρνης. Ο συγγραφέας δεν τη θεωρεί μια καλή ιδέα που απέτυχε στην εφαρμογή, αλλά μια ιδέα που η ανεδαφικότητά της και η αδιαφορία της για τους άλλους λαούς δεν μπορούσε να οδηγήσει πουθενά αλλού από εκεί που κατέληξε. Σωστά.
Κωνσταντίνα Ζάνου
Τραυλίζοντας το έθνος
Διεθνικός πατριωτισμός
στη Μεσόγειο, 1800-1850
Αλεξάνδρεια, 2002, σ. 319
Μια διεισδυτικότατη και πρωτοποριακή μελέτη της ιστορικού και καθηγήτριας στο Πανεπιστήμιο Columbia. Το πρώτο υλικό αυτής της εργασίας πάνω στις πρώιμες μορφές φιλελευθερισμού, πατριωτισμού και εθνογένεσης στη Μεσόγειο αλλά και στην υπόλοιπη Ευρώπη το δίνει το έργο τριών ποιητών: Ούγκο Φόσκολο, Ανδρέας Κάλβος, Διονύσιος Σολωμός. Μετά η σκυτάλη περνά στη ρωσική Αδριατική, στους Φαναριώτες και στους Επτανήσιους και από εκεί στην ανάπτυξη του συντηρητικού φιλελευθερισμού πρωτίστως στη μεταναπολεόντεια Ευρώπη. Ποια όμως ήταν η Ελληνική Επανάσταση μέσα από τα μάτια του Ορθόδοξου Διαφωτισμού και πώς συνδέθηκαν ο συντηρητικός φιλελληνισμός και ο θρησκευτικός εθνικισμός; Μια διαφορετική ματιά στην ιστορία των διασπορών και των Διαφωτισμών τους. Το βιβλίο ολοκληρώνεται με τα απομνημονεύματα και την ιστορία ανθρώπων που έζησαν ανάμεσα σε διαφορετικές πατρίδες και θρησκείες και την ιστορία διανοουμένων (Μουστοξύδης, Τομαζέο) που αποτέλεσαν γέφυρες των λαών της Αδριατικής.
Ραϋμόνδος Αλβανός
Σλαβόφωνοι και πρόσφυγες
Κράτος και πολιτικές ταυτότητας στη Μακεδονία του Μεσοπολέμου
Επίκεντρο, 2022, σ. 267
Μια «αιρετική» αλλά και ανοιχτόμυαλη προσέγγιση της διαδικασίας ενσωμάτωσης των προσφύγων αλλά και των σλαβόφωνων στη Μακεδονία από το 1923 έως το 1940. Δύο ομάδες που αντιμετωπίστηκαν από το ελληνικό κράτος αλλά και από την ελληνική κοινωνία ως «ξένοι». Ο εξαιρετικός συγγραφέας με λιτό αλλά και ανατρεπτικό για την επίσημη (κρατική) ιστορία λόγο παρακολουθεί τις εντάσεις που γέννησαν οι τρόποι με τους οποίους το ελληνικό κράτος επιχείρησε να εξελληνίσει αυτούς τους δύο «ξένους». Μη φανταστούμε όμως πως υπήρχε μόνο βία, όπως αυτή για την κατανομή της γης και τη μεταξύ των δύο κοινοτήτων ρήξη. Στο βιβλίο παρατίθενται και οι τρόποι ενσωμάτωσής τους μέσω της λειτουργίας υποτυπωδών μορφών πρόνοιας αλλά και μέσω πολιτισμικών και εκπαιδευτικών μοντέλων.
David Imhoof
Αυτή είναι η Ευρώπη μας
Μια ιστορία από τον Διαφωτισμό
ως σήμερα
Μτφ. Πέτρος Γεωργίου
Πατάκη, 2022, σ. 517
Η φιλοσοφία μέσα από τα λόγια της Ιστορίας και η Ιστορία ως φιλοσοφική διαδρομή, αυτό είναι το εξαιρετικό βιβλίο του αμερικανού καθηγητή Ιστορίας. Ποιες ήταν οι ιστορικές πορείες και οι φιλοσοφικοί σταθμοί που ακολούθησε η Ευρώπη μετά την Αναγέννηση για να γνωρίσει την εκβιομηχάνιση, τις επαναστάσεις, την ανάπτυξη των επιστημών, τον Διαφωτισμό, τους ιμπεριαλισμούς, τους Παγκόσμιους Πολέμους, τον Ψυχρό Πόλεμο για να φτάσει στο «τέλος της Ιστορίας ή κάτι τέτοιο» και τις πολιτικές της ταυτότητας; Σ’ αυτό το βιβλίο αποκαθίσταται ο τόσο υποτιμημένος σήμερα κόσμος των ιδεών και η κυρίαρχη σημασία του επίσης υποβαθμισμένου κόσμου του Διαφωτισμού. Την ίδια στιγμή με μια λογοτεχνική γλώσσα αναδεικνύεται και η σκοτεινή πλευρά εκείνων των ιδεολογιών που οδήγησαν στο μίσος και σε αιματοκυλίσματα. Αφοπλιστικό.
Πολυμέρης Βόγλης
Δυναμική αντίσταση
Υποκειμενικότητα, πολιτική βία και αντιδικτατορικός αγώνας 1967-1974
Αλεξάνδρεια, 2022, σ. 269
Τιμή 20 ευρώ
Η αντίσταση κατά της χούντας είναι μια πτυχή της ελληνικής ιστορίας που έχει μελετηθεί λίγο και η ίδια η αντίσταση κάτι που έχει διαστρεβλωθεί πολύ. Ευτυχώς που ο πολύ αξιόλογος ιστορικός θέτει τον πήχη πολύ ψηλά. Και τον υπερβαίνει. Εδώ περιγράφονται οι πολλές αντιδικτατορικές οργανώσεις που αντιστάθηκαν δυναμικά με την τοποθέτηση εκρηκτικών μηχανισμών μικρής ισχύος, μεγάλου όμως συμβολισμού. Σ’ ένα συντηρητικό πλαίσιο που η χρήση βίας ταυτίζεται με την τρομοκρατία ο συγγραφέας διαχωρίζει αυτές τις μορφές βίας. Εξάλλου, όπως δείχνει η μελέτη, δυναμικές ενέργειες κατά της χούντας δεν συνέβησαν μόνο από αριστερές οργανώσεις αλλά και από τον φιλελεύθερο χώρο. Σ’ αυτό το μεθοδολογικό πλαίσιο εντάσσει αυτές τις αντιστασιακές δυναμικές ενέργειες κατά της χούντας, αλλά και τις διώξεις, βασανιστήρια, εξορίες και φυλακίσεις των αγωνιστών εναντίον της.
Ανδρέας Στεργίου
Αντιμετωπίζοντας το «διάβολο»
Η ελληνική «Ostpolitik»
Πρόλογος: Νίκος Μαραντζίδης
Επίκεντρο, 2022, σ. 269
Τιμή 17 ευρώ
Ο πανεπιστημιακός και συγγραφέας αυτού του βιβλίου με μεθοδικό και αναλυτικό τρόπο μελετά πρωτογενείς πηγές (αρχεία και συνεντεύξεις) από Ελλάδα, Κύπρο, Ρωσία, ΗΠΑ για να περιγράψει τα προβλήματα ασφάλειας της Ελλάδας την εποχή του Ψυχρού Πολέμου, το ποια ήταν η σχέση της χώρας με τα κράτη του Ανατολικού Συνασπισμού στις δεκαετίες του 1950 και του 1960, πώς το Κυπριακό αποτέλεσε εργαλείο της σοβιετικής πολιτικής στην Ανατολική Μεσόγειο, πώς διαμορφώθηκε «η ανίερη συμμαχία» και οι δεσμοί της χούντας με το Κομμουνιστικό Μπλοκ, ποια ήταν η ελληνική Ostpolitik στο πλαίσιο της πολυδιάστατης ελληνικής εξωτερικής πολιτικής τη δεκαετία του 1970 και, τέλος, ποια ήταν η εξωτερική πολιτική του ΠΑΣΟΚ και οι σχέσεις της χώρας μας με τις σοσιαλιστικές χώρες τη δεκαετία του 1980. Η Εισαγωγή του Νίκου Μαραντζίδη μάς εισάγει καίρια στο πνεύμα και τους στόχους του βιβλίου.
Gwynne Dyer
Σύντομη ιστορία του πολέμου
Μτφ. Ηφαιστίωνας Χριστόπουλος
Εκδ. Παπαδόπουλος, σ. 300
Τιμή 16,99 ευρώ
Ο καναδικής καταγωγής συγγραφέας, ιστορικός και δημοσιογράφος στη βάση μιας δικής του επιτυχημένης τηλεοπτικής σειράς αφηγείται με συνοπτικό τρόπο την πολύπλοκη ιστορία του πολέμου από πρώτες στιγμές της ανθρώπινης ιστορίας (3500 π.Χ. – 1500 π.Χ.), περνά στους κλασικούς πολέμους (1500 π.Χ. – 1400 μ.Χ.) για να προχωρήσει στους πολέμους της νεωτερικότητας (1790 – 1900) και στη συνέχεια στους ολοκληρωτικούς του 20ού αιώνα και τη σημερινή τους τριχοτόμηση σε πυρηνικούς, συμβατικούς και τρομοκρατικούς, αφού πριν έχει αναλύσει την προέλευση, τις αιτίες και τη λειτουργία των μαχών. Το υστερόγραφό του το αφιερώνει στη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Επιμέλεια: Δημήτρης Καμούζης, Αλέξανδρος Μακρής,
Χαράλαμπος Μηνασίδης
Ελληνες στρατιώτες και μικρασιατική εκστρατεία
Πτυχές μιας οδυνηρής εμπειρίας
Eκδ. Εστία, σελ. 456
Τιμή 24,99 ευρώ
«Μέσα από τις 12 συμβολές επιχειρείται για πρώτη φορά η ψηλάφηση πτυχών… της αναμφίβολα οδυνηρής για τους εμπλεκομένους εμπειρίας, τόσο ως προς το βίωμα της συμμετοχής στις πολεμικές επιχειρήσεις όσο και ως προς το μείζον θέμα της ένταξής τους στην ελληνική κοινωνία του Μεσοπολέμου. Στη λογική αυτή τα θέματα που θίγονται είναι ενδιαφέροντα, επιστημονικά ρηξικέλευθα και αφορούν ανεξερεύνητες όψεις της Μικρασιατικής Εκστρατείας όπως η σεξουαλική βία στην οποία ενεπλάκησαν έλληνες στρατιώτες, τα συναισθήματα των στρατιωτών όπως αυτά αναδύονται μέσα από τις σελίδες ημερολογίων που τηρούσαν, η διασκέδασή τους στο μέτωπο, οι λιποταξίες, το ζήτημα της περίθαλψης αλλά και η κοινή μοίρα που βίωσαν οι παλαιοί πολεμιστές, σκληρή ως επί το πλείστον» (Κώστας Κατσάπης, «Β», 10/9/2022).
Σπυρίδων Πλουμίδης
Η «σιδηρά» δεκαετία: Οι Εθνικοί Πόλεμοι της Ελλάδας (1912-1922)
Εκδ. Μίνωας, σελ. 320
Τιμή 22,20 ευρώ
Οπως διαπίστωσε το 1934 ο Αριστοκλής Αιγίδης, ένας Μικρασιάτης στην καταγωγή δημοσιολόγος, το 1922 σήμανε τη λήξη ενός (διακεκομμένου) «εκατονταετούς πολέμου» μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων, ο οποίος ξεκίνησε το 1821. Η ανάλυση των εξελίξεων της εμπόλεμης δεκαετίας 1912 – 1922 βασίζεται κυρίως στα σχόλια των «Times» του Λονδίνου και της «Revue des Deux Mondes» (της γαλλικής επιθεώρησης των τεχνών, των γραμμάτων αλλά και της διεθνούς πολιτικής, που έχαιρε μεγάλης εκτίμησης και επιρροής εκείνη την εποχή στην Ευρώπη και την Αμερική). Τα απομνημονεύματα και οι αναλύσεις κορυφαίων ελλήνων αξιωματικών (του Βίκτωρος Δούσμανη, του Λεωνίδα Παρασκευόπουλου, του Ιωάννη Μεταξά, του πρίγκιπα Ανδρέου, του Κλεάνθους Μπουλαλά κ.ά.) αποτελούν επίσης βασική πηγή για την ανά χείρας μελέτη.
Τζάιλς Μίλτον
Χαμένος παράδεισος
Μτφ. Αλέξης Καλοφωλιάς
Εκδ. Μίνωας, σελ. 448
Τιμή 25,50 ευρώ
Η ιστορία καταστροφής, ηρωισμού και επιβίωσης που κατέγραψε ο δημοσιογράφος Τζάιλς Μίλτον ξετυλίγεται μέσα από τις αναμνήσεις επιζώντων, πολλοί απ’ τους οποίους μιλούσαν για πρώτη φορά δημόσια, και τις μαρτυρίες εκείνων που βρέθηκαν στη δίνη μιας από τις μεγαλύτερες καταστροφές της σύγχρονης ιστορίας.
Peter Frankopan
Οι δρόμοι του μεταξιού
Μια νέα ιστορία του κόσμου
Μτφ: Γιάννης Βογιατζής
Αλεξάνδρεια, σ. 659
Τιμή 39 ευρώ
Ο βρετανός, καταγόμενος από την Κροατία, πολλαπλά αναγνωρισμένος ιστορικός και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, με τη γνωστή στους έλληνες αναγνώστες δεξιοτεχνία αλλά και το βάρος των γνώσεων και την πολυγλωσσία του, μας ξεναγεί σ’ ένα ταξίδι στον χρόνο δείχνοντάς μας τους δρόμους παραγωγής και εμπορίας του μεταξιού και μαζί με αυτούς και τους δρόμους ανάπτυξης του καπιταλισμού και των πίστεων. Ενα ταξίδι 2.500 χρόνων από την αρχαία Περσία στον κατακτητή της Αλέξανδρο και από εκεί στις Ινδίες, στην Κίνα, στις Καυκάσιες χώρες έως τον σύγχρονο δυτικό κόσμο. Το μετάξι και η εμπορία του αποτέλεσε τον συνδετικό κρίκο που ενώνει δύο διαφορετικούς κόσμους: αυτόν της Ανατολής και αυτόν της Δύσης, αλλά και τις πιο διαφορετικές θρησκείες, λαούς και φυλές. Δεν μένει όμως μόνο στη θετική πλευρά αυτής της επικοινωνίας. Ως πολύ καλός ιστορικός αναδεικνύει και τη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού. Το πώς η λογική τους παγκόσμιου καπιταλιστικού κέρδους αλλά και των θρησκευτικών πίστεων οδήγησε στις γενοκτονίες του 20ού αιώνα, στον Ψυχρό Πόλεμο και στην κατάρρευση του κομμουνισμού έως τις ανατροπές στον αραβο-μουσουλμανικό κόσμο και την εμφάνιση της ισλαμικής τρομοκρατίας. Χειμαρρώδες και απολαυστικό βιβλίο με υψηλά μηνύματα.
Roderick Beaton
Οι Ελληνες
Μια παγκόσμια ιστορία
Μτφ: Μενέλαος Αστερίου
Πατάκη, σ. 567
Τιμή 22,90 ευρώ
Ο βρετανός καθηγητής και συγγραφέας είναι από τους καλύτερους μελετητές των θεμάτων της σύγχρονης και της μεσαιωνικής ελληνικής λογοτεχνίας και της ιστορίας της Ελληνικής Επανάστασης. Εδώ παρακολουθεί τη συνολική εξέλιξη του ελληνικού πολιτισμού και κόσμου. Ενας πολιτισμός-κόσμος που ανατέλλει στα λογιστικά κατάστιχα και τους θρύλους (1500 π.Χ. – 1180 π.Χ.). Συνεχίζει με τα ομηρικά έπη (1180 π.Χ. – 720 π.Χ.), επινοεί κατόπιν την Πολιτική και τη Δημοκρατία, τους πρώτους κατακτητικούς παγκόσμιους πολέμους (720 π.Χ. – 322 π.Χ.). Για να ακολουθήσουν ο εξελληνισμός των κατακτηθέντων (322 π.Χ. – 27 π.Χ.), η ελληνική Αυτοκρατορία της Ρώμης (27 π.Χ. – 337 μ.Χ.), ο εκχριστιανισμός (337-630), οι αντιφάσεις και δυσκολίες της Κωνσταντινούπολης (630-1018), η μετατροπή της σε περιπόθητη απ’ όλους πόλη (1018-1204), η διάψευση για την αναζωογόνησή της (1204-1453). Η οθωμανική κατάκτηση (1453-1669) τοποθετεί τον ελληνικό πολιτισμό και χώρο ανάμεσα σε δύο κόσμους. Η νεωτερικότητα φέρνει μαζί της την Ελληνική Παλιγγενεσία (1669-1833) και ένα νέο ευρωπαϊκό κράτος και παγκόσμιο έθνος (1833-1974) γεννιέται. Για να ζήσει κι αυτό νέους θρύλους και να καταγράψει νέα λογιστικά κατάστιχα από το 1974 έως τις μέρες μας. Το απόσταγμα που βγαίνει, είναι πως ο ελληνικός πολιτισμός δεν τελείωσε με την «κλασική αρχαιότητα», αφού η ιστορία των Ελλήνων είναι και παγκόσμια.
