Ηλιος ουχ {CR}υπερβήσεται μέτρα

Εκατό χρόνια πριν, τον Nοέμβριο του 1922, ο Μαρσέλ Προυστ (1) άφησε την τελευταία του πνοή στο Παρίσι σε ηλικία 51 ετών. Ο Ζαν Κοκτώ, που έφτασε για να αποτίσει φόρο τιμής στον εκλιπόντα συγγραφέα, εντόπισε το χειρόγραφό του «Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο» στο τζάκι – ένας σωρός από χαρτιά «ακόμα ζωντανά, σαν ρολόγια που χτυπούν στους καρπούς νεκρών στρατιωτών». Η δυνατότητα της αισθητηριακής μνήμης είναι κεντρικό στοιχείο της τέχνης του. Οπως και η κοινωνική κινητικότητα. Ενας αιώνας πέρασε και ο Προυστ ζει, εκτός χρόνου, στο αιώνιο έργο του.

Πέντε γυναίκες και κορίτσια δολοφονήθηκαν από μέλος της οικογένειάς τους, κάθε ώρα, το 2021: 45.000 γυναίκες και κορίτσια σκοτώθηκαν πέρσι από τον σύζυγο, τον σύντροφο ή άλλο συγγενή τους. Οι αριθμοί είναι «ανησυχητικά υψηλοί», προειδοποιεί η Γκάντα Γουάλι (2), διευθύντρια του Γραφείου του ΟΗΕ για τα Ναρκωτικά και το Εγκλημα, «αλλά ο πραγματικός αριθμός των γυναικοκτονιών είναι, πιθανότατα, πολύ υψηλότερος. Η έναρξη της πανδημίας Covid το 2020 συνέπεσε με σημαντική αύξηση των γυναικοκτονιών στη Βόρεια Αμερική και την Ευρώπη». Και οι αριθμοί δεν δείχνουν να μειώνονται.

H διάσκεψη για την κλιματική αλλαγή Cop27 μπορεί να απορρίφθηκε ως τσίρκο από κάποιους, αλλά μια ομάδα επιστημόνων και καλλιτεχνών έστησε ένα πραγματικό τσίρκο για την επιστήμη και το περιβάλλον στην Ιρλανδία. «Δεν θέλουμε οι άνθρωποι να αισθάνονται ανίσχυροι και μίζεροι και ότι είναι πολύ αργά», είπαν οι διοργανωτές του Circus Science by the Sea (3). «Θέλουμε ο κόσμος να γελάσει και να γεμίσει ελπίδα. Θέλουμε η χαρά του τσίρκου να γίνει μοχλός αλλαγής».

Ο κόσμος μας σήμερα «βρίσκεται σε μεγαλύτερη κρίση από ποτέ άλλοτε», λέει ο νομπελίστας οικονομολόγος Μοχάμεντ Γιουνούς (4). Πριν απ’ την πανδημία δεν είχαμε ιδέα για τα χειρότερα. «Ξαφνικά ο κόσμος άλλαξε, βρεθήκαμε κλεισμένοι και άνθρωποι έχασαν τις δουλειές τους. Μετά ήρθε ο πόλεμος στην Ουκρανία, ο οποίος άλλαξε ακόμα περισσότερο τα πάντα». Συμπέρασμα; «Αυτός ο πολιτισμός είναι ένα πλοίο που βυθίζεται. Χρειαζόμαστε έναν άλλο που θα βασίζεται σε ανθρώπινες αξίες όπως το μοίρασμα και η φροντίδα. Αλλιώς δεν έχουμε καμία πιθανότητα».

Ως παιδί φυλαγόταν για να μην «τις φάει» από τους ιρλανδούς πιτσιρικάδες στη γειτονιά του στη Νέα Υόρκη. Μεγαλώνοντας έγινε ένας από τους περίφημους διαφημιστές της Λεωφόρου Μάντισον σε βαθμό που, όπως λέγεται, ενέπνευσε τους δημιουργούς της διάσημης σειράς «Mad Men» για τον κεντρικό ήρωα, Ντον Ντρέιπερ. Ο Τζορτζ Λόις (5), ο «χρυσός Ελληνας», όπως ήταν το παρατσούκλι του, έφυγε σε ηλικία 91 ετών, αφήνοντας πίσω του μερικά από τα πιο εμβληματικά εξώφυλλα περιοδικών στις δεκαετίες του ’60 και του ’70.

«Η κακοποίηση χειραγωγεί και διαστρεβλώνει τη φυσική αίσθηση εμπιστοσύνης και αγάπης ενός παιδιού. Τα αθώα συναισθήματά του υποτιμούνται ή κοροϊδεύονται και μαθαίνει να τα αγνοεί. Δεν έχει την πολυτέλεια να νιώθει όλο το φάσμα των συναισθημάτων στο σώμα του ενώ κακοποιείται – πόνο, οργή, μίσος, εκδίκηση, σύγχυση. Ετσι τα βραχυκυκλώνει και μουδιάζει. Για πολλά παιδιά, οποιαδήποτε έκφραση συναισθημάτων, ακόμη και ένα δάκρυ, αποτελεί αιτία για πιο σοβαρή κακοποίηση. Τα συναισθήματα περνούν στην παρανομία». Λόρα Ντέιβις, παιδοψυχολόγος.