Αγώνες προβλεψιμότητας

Θυμάμαι σε κάτι σεμινάρια δημοσιογραφίας και επικοινωνίας, την επικεφαλής, γκουρού στο είδος της, αμερικανίδα επικοινωνιολόγο να μας επισημαίνει την παγίδα του προβλέψιμου. «Be unexpected» φώναζε, παροτρύνοντάς μας να επενδύουμε επικοινωνιακά στην έκπληξη του απροσδόκητου, να μην ακούει κάποιος αυτά που περιμένει να ακούσει από εμάς. Ή να τα λέμε με νέο τρόπο, αναδεικνύοντας μια άλλη πλευρά του αφηγήματός μας ώστε να είναι σαν να τα ακούει για πρώτη φορά. Από τότε (πάνε καμιά εικοσιπενταριά χρόνια), βλέπω να ισχύει απόλυτα αυτό σε κάθε μορφής επικοινωνία. Από την πολιτική και τη δημοσιογραφία έως το φλερτ και τις διαφημίσεις ουίσκι. Εκτοτε έχω, βέβαια, πέσει πολλές φορές στην παγίδα του προβλέψιμου – είναι εύκολο, σας διαβεβαιώνω – αλλά, τουλάχιστον, έχω εξασκηθεί στο να διακρίνω τη θλιβερή αναποτελεσματικότητα της γραφικότητάς του (ακόμη κι αν πρόκειται για τον εαυτό μου).

Οταν πρωτοκυκλοφόρησε η αφίσα για τη συναυλία που θα δινόταν, υποτίθεται, υπέρ της ειρήνης, «φώναζε» ποιος ήταν από πίσω. Από την παρωχημένη ρητορική και διατύπωση του κεντρικού συνθήματος (παράφραση του «Ο Ανθρωπος είναι η απάντηση όποια κι αν είναι η ερώτηση» του Μπρετόν που έγινε ένα από τα «μηνύματα» του λυσσαλέου αντιμνημονιακού αγώνα) έως το λογότυπο. Μια ματιά στα ονόματα που θα συμμετείχαν (για παράδειγμα, σκηνοθέτης της εκδήλωσης ήταν ο σκηνοθέτης της Ακριβοπούλου στην ΕΡΤ) επέτεινε την εντύπωση. Και ένα δύο τηλεφωνήματα σε καλλιτέχνες που δεν συμμετείχαν, την επιβεβαίωσαν. («Με πήρε η Σία Αναγνωστοπούλου και της είπα ότι δεν πάω σε κομματικές συναυλίες» ήταν μία απάντηση και, βέβαια, δεν θα πω από ποιον ή ποια). Οπότε η, κατά λάθος, αποκάλυψη του Κραουνάκη περί της τομεάρχου Πολιτισμού στην ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ, παραβίαζε ανοιχτές πόρτες.

Το θέμα με το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης είναι ότι έχει αναγάγει την προβλεψιμότητα σε τακτική. Ο μέσος νους, με το που έβλεπε το κάλεσμα στη συναυλία ήξερε ακριβώς ποιος ήταν ο στόχος και πως θα τον εκπλήρωναν Θεανώ, Σία και σία. Προφανώς θα μαζευόταν κόσμος όχι μόνο λόγω της συμμετοχής κάποιων καλλιτεχνών αλλά διότι υπήρχε (όπως υπάρχει πάντα σε ανάλογες περιπτώσεις) κομματική γραμμή. Τόσο επιτακτική μάλιστα ώστε, ανήμερα της συναυλίας, οι δύο εφημερίδες του κόμματος της είχαν αφιερώσει ολόκληρο το πρωτοσέλιδό τους. Το μήνυμα περί ειρήνης θα ήταν τόσο αφηρημένο ώστε θα μπορούσε εύκολα να εκτραπεί. Και όλο αυτό να καταλήγει σε μια αντικυβερνητική εκδήλωση. Το θέμα ήταν να ακουστούν αντιμητσοτακικά μηνύματα – το γνωστό δηλαδή. Και, κατά την προσφιλή συνήθεια των Συριζαίων, να στοχοποιηθεί «άμαχος πληθυσμός», δηλαδή ο γιος του Πρωθυπουργού. Η Ουκρανία ήταν απλώς η πρόφαση.

Σημαία από νάιλον

Και όλα έγιναν έτσι όπως τα περιμέναμε. Ακριβώς. Ουκρανικές σημαίες δεν υπήρχαν. (Κάποιοι προσπάθησαν να ξεγελάσουν ανεβάζοντας φωτογραφίες, έτσι κροπαρισμένες ώστε οι σημαίες του μικροπωλητή που, μάλλον, δεν έκανε ούτε σεφτέ, να φαίνεται ότι ήταν εντός του κοινού). Το «λαϊκό δικαστήριο των καλλιτεχνών» αποφάσισε και διατράνωσε ότι για τον επεκτατικό πόλεμο του Πούτιν φταίνε οι Αμερικάνοι. Στο «μία είναι η απάντηση, όποια κι αν είναι η ερώτηση» μπήκε αστερίσκος αφού ένας καλλιτεχναράς είπε «…εκτός κι αν ο πόλεμος είναι ταξικός». Σπέσιαλ γκεστ σταρ ήταν οι αντιεμβολιαστές υγειονομικοί. Και πρώτο τραπέζι πίστα ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ που, μετά, σφιχταγκαλιάστηκε με καλλιτέχνες και «…κοιταχτήκανε βαθιά μέσα στα μάτια» (δεν ξέρω και αν «μια πεταλούδα πέταξε από τα στήθια τους» όπως στο ποίημα του Ελύτη). Το κλου όμως ήταν ο Πολάκης. Ετσι μπράβο παιδιά. Εκδήλωση για την ειρήνη και τη δημοκρατία, με σπόνσορα ένα πρώην υπουργό που απειλεί όποιον διαφωνεί με θάψιμο τρία μέτρα κάτω από τη γη και κρεμάλες.

Πριν από οκτώ, δέκα χρόνια μια τέτοια συγκέντρωση μπορεί και να ψάρωνε τους «απέναντι». Σήμερα αυτή η απόλυτη επανάληψη των ίδιων και των ίδιων ξεδοντιάζει τις εντυπώσεις και προκαλεί γέλιο.