Ocean Link: Το νέο τεστ για τα ελληνοτουρκικά

Ηπρογραμματισμένη επέκταση του έργου Ocean Link από την Εύβοια προς τη Χίο αναμένεται να αποτελέσει μία ακόμη σημαντική δοκιμασία για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Πρόκειται για ένα έργο στρατηγικής σημασίας, το οποίο ενισχύει τις ενεργειακές και τηλεπικοινωνιακές υποδομές της χώρας, αλλά ταυτόχρονα διέρχεται από μια περιοχή όπου η Αγκυρα προβάλλει μονομερείς διεκδικήσεις στο πλαίσιο της θεωρίας της «γαλάζιας πατρίδας». Η εξέλιξη των εργασιών κατά τη διάρκεια του Αυγούστου αναμένεται να παρακολουθείται στενά τόσο από την Αθήνα όσο και από την Αγκυρα, καθώς και από τους διεθνείς συμμάχους των δύο χωρών.

Η Τουρκία υποστηρίζει εδώ και χρόνια ότι σημαντικό τμήμα του κεντρικού και ανατολικού Αιγαίου εμπίπτει στη δική της υφαλοκρηπίδα. Η ελληνική πλευρά απορρίπτει τις θέσεις αυτές ως αντίθετες προς το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και υπογραμμίζει ότι τα ελληνικά νησιά διαθέτουν πλήρη δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες. Για τον λόγο αυτό, κάθε τεχνική δραστηριότητα που πραγματοποιείται ανατολικά του 25ου μεσημβρινού αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, ανεξάρτητα από τον καθαρά τεχνικό χαρακτήρα του έργου.

Με τα σημερινά δεδομένα, το πιθανότερο ενδεχόμενο είναι η Τουρκία να αντιδράσει πολιτικά και επιχειρησιακά, χωρίς όμως να επιδιώξει ανεξέλεγκτη στρατιωτική κλιμάκωση. Δεν αποκλείονται η έκδοση νέων NAVTEX, η πραγματοποίηση διαβημάτων ή ακόμη και η παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων στην ευρύτερη περιοχή, με στόχο την επίδειξη σημαίας και την υποστήριξη των γνωστών τουρκικών θέσεων. Αντίστοιχες πρακτικές έχουν εφαρμοστεί και στο παρελθόν, χωρίς να οδηγήσουν σε διακοπή των ελληνικών δραστηριοτήτων.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η σημερινή εικόνα των τουρκικών ερευνητικών και γεωτρητικών μέσων. Το γεωτρύπανο Abdulhamid Han εξακολουθεί να δραστηριοποιείται στη Μαύρη Θάλασσα, γεγονός που δείχνει ότι η Αγκυρα δεν έχει μεταφέρει προς το παρόν το βάρος των ενεργειακών της κινήσεων στο Αιγαίο. Παράλληλα, το «Oruc Reis» κινείται βόρεια της Κερύνειας, σε περιοχή υπό τουρκικό έλεγχο, χωρίς μέχρι στιγμής να δημιουργεί νέα δεδομένα στην ελληνοτουρκική αντιπαράθεση.

Η Αθήνα εμφανίζεται αποφασισμένη να συνεχίσει την υλοποίηση του έργου, θεωρώντας ότι υπηρετεί την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας και της Ευρώπης. Παράλληλα, η παρουσία μονάδων του Πολεμικού Ναυτικού στην ευρύτερη περιοχή λειτουργεί αποτρεπτικά, ενώ οι διπλωματικές επαφές με εταίρους και συμμάχους αποσκοπούν στη διατήρηση της σταθερότητας.

Ο Αύγουστος, επομένως, ενδέχεται να εξελιχθεί σε μήνα αυξημένης έντασης, αλλά όχι κατ’ ανάγκην κρίσης. Το βασικό ζητούμενο θα είναι κατά πόσο οι δύο πλευρές θα επιλέξουν να κινηθούν μέσα στα όρια της αποτροπής και της διπλωματίας, αποφεύγοντας ενέργειες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση. Η μέχρι σήμερα εμπειρία δείχνει ότι, παρά τις έντονες διαφωνίες, Αθήνα και Αγκυρα γνωρίζουν πως η σταθερότητα στο Αιγαίο αποτελεί κοινό στρατηγικό συμφέρον, ιδιαίτερα σε μια περίοδο αυξημένων διεθνών προκλήσεων και γεωπολιτικής αβεβαιότητας.

Ο Δημήτρης Σταθακόπουλος είναι δρ Παντείου Πανεπιστημίου, οθωμανολόγος / τουρκολόγος, συνεργάτης Εργαστηρίου Τουρκικών και Ευρασιατικών Μελετών (ΕΤΕΜ) του ΠΑΠΕΙ, δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, μέλος της ΕΑΔΗΣΥ