Καμία εκ των προτάσεων της Νέας Δημοκρατίας για τη Συνταγματική Αναθεώρηση δεν συγκέντρωσε τις απαραίτητες 180 ψήφους, ώστε να εγκριθεί η αναθεώρηση των υπό συζήτηση άρθρων με 151 ψήφους, κατά την πρώτη ψηφοφορία που προβλέπει το άρθρο 110 του Συντάγματος.
Η διαδικασία, όπως είχε οριστεί από το προεδρείο, ξεκίνησε λίγο μετά τις 18:00 – διεξήχθη ηλεκτρονικά, ήταν ονομαστική και φανερή.
Κατά τη συζήτηση, η αντιπολίτευση εξαπέλυσε σφοδρή κριτική στις κυβερνητικές προτάσεις, τόσο σε θεσμικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης αναφέρθηκαν σε θεσμικά παραπτώματα της κυβέρνησης, όπως οι παρακολουθήσεις, το δυστύχημα στα Τέμπη και ζητήματα στη δικαιοσύνη, υποστηρίζοντας ότι στόχος της ΝΔ είναι η προσαρμογή του Συντάγματος στα μέτρα της και όχι μια ουσιαστική αλλαγή με προοπτική το μέλλον.
Από την πλευρά τους, τα κυβερνητικά στελέχη τόνισαν πως πρόκειται για πρόταση που θα εκσυγχρονίσει το ελληνικό Σύνταγμα εν όψει των μελλοντικών προκλήσεων.
Τα περισσότερα άρθρα έλαβαν τις ψήφους της κυβερνητικής πλειοψηφίας (158) και σε κάποιες περιπτώσεις πήραν και θετικές ψήφους από βουλευτές της αντιπολίτευσης, φτάνοντας τις 159, 160 και 161 ψήφους.
Επί του πρακτέου, η τύχη της συνταγματικής αναθεώρησης μετατίθεται στους νέους κοινοβουλευτικούς συσχετισμούς της επόμενης αναθεωρητικής Βουλής. Με άλλα λόγια, η κυβερνητική πλειοψηφία της επόμενης Βουλής δεν θα μπορεί να διαμορφώσει μόνη της το τελικό περιεχόμενο των αναθεωρητέων διατάξεων, αλλά θα είναι αναγκαία η συνεργασία με ένα ή περισσότερα κόμματα της αντιπολίτευσης.
Παρά τις δυσκολίες, το εγχείρημα της αναθεώρησης παραμένει ενεργό, υπό την προϋπόθεση ότι η επόμενη κυβερνητική πλειοψηφία θα προχωρήσει στις απαραίτητες «παραχωρήσεις» προς τα κόμματα της αντιπολίτευσης ώστε να μην ακυρωθεί η πρωτοβουλία. Η δεύτερη ψηφοφορία αναμένεται να πραγματοποιηθεί σε έναν μήνα.
Μεταξύ των άρθρων που τέθηκαν σε ψηφοφορία περιλαμβάνονται:
- Νέο Άρθρο 5β: «Η τεχνητή νοημοσύνη οφείλει να υπηρετεί την ελευθερία του ατόμου και την ευημερία της κοινωνίας ώστε να μετριάζονται οι κίνδυνοι και να αξιοποιούνται τα πλεονεκτήματα που προσφέρει.» (ΝΑΙ: 161, ΟΧΙ: 94, ΠΑΡΩΝ: 39)
- Άρθρα 14 και 15: «Διεύρυνση της προστασίας της ελευθερίας της έκφρασης σε σύγχρονα μέσα ενημέρωσης. Προστασία του δημοσιογράφου και έναντι του εργοδότη του. Αφαίρεση λεπτομερειακών διατυπώσεων που δεν ταιριάζουν στο Σύνταγμα.» (ΝΑΙ: 160, ΟΧΙ: 94, ΠΑΡΩΝ: 40)
- Άρθρο 16: «Κρατική μέριμνα για την προστασία και την προαγωγή της ελληνικής γλώσσας… Δυνατότητα παροχής ανώτατης εκπαίδευσης από νομικά πρόσωπα πανεπιστημιακής εκπαίδευσης που μπορεί να έχουν δημόσιο ή ιδιωτικό χαρακτήρα…» (ΝΑΙ: 160, ΟΧΙ: 93, ΠΑΡΩΝ: 41)
- Άρθρο 21: «Κρατική μέριμνα για προσιτή στέγη. Λήψη υπόψη διαγενεακής δικαιοσύνης και αλληλεγγύης κατά τον σχεδιασμό των δημοσίων πολιτικών.» (ΝΑΙ: 161, ΟΧΙ: 94, ΠΑΡΩΝ: 39)
- Άρθρο 24: «Λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής… και την προστασία των ζώων.» (ΝΑΙ: 158, ΟΧΙ: 94, ΠΑΡΩΝ: 42)
Κρίσιμα ζητήματα και αποτελέσματα
Ανάμεσα στις διατάξεις που συζητήθηκαν περιλαμβάνονται θέματα όπως η εξαετής θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας, η κατάργηση της δυνατότητας παροχής αμνηστίας για πολιτικά εγκλήματα, η δυνατότητα επιστολικής ψήφου, η ενίσχυση της διαφάνειας στη δημόσια διοίκηση και η προστασία του περιβάλλοντος.
Επιπλέον, προτείνονται αλλαγές στη διαδικασία επιλογής ανώτατων δικαστών, στη λειτουργία των ανεξάρτητων αρχών και στην αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων. Επίσης, τίθενται ρυθμίσεις για την ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας στη δημόσια διοίκηση.
Η πλειοψηφία των προτάσεων έλαβε από 158 έως 161 θετικές ψήφους, με την αντιπολίτευση να καταψηφίζει ή να δηλώνει παρούσα σε όλες τις περιπτώσεις. Τα τελικά αποτελέσματα της διαδικασίας θα κριθούν στην επόμενη Βουλή, όπου ο σχηματισμός ευρύτερων συναινέσεων θα είναι απαραίτητος για την ολοκλήρωση της συνταγματικής αναθεώρησης.
Βολές Ανδρουλάκη κατά Μητσοτάκη για την Αναθεώρηση
Ο Νίκος Ανδρουλάκης, πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, κατηγόρησε τον Κυριάκο Μητσοτάκη για «θεσμικό οπορτουνισμό» και επιδίωξη ενός Συντάγματος που, όπως αναφέρει, «αφήνει όσο το δυνατόν πιο ανεξέλεγκτη την εκτελεστική εξουσία». Σε ανάρτησή του στα social media, ο κ. Ανδρουλάκης υποστήριξε ότι η στάση του πρωθυπουργού στη διαδικασία της Συνταγματικής Αναθεώρησης «αποδεικνύει ότι δεν θέλει να δεσμεύεται από την ανάγκη ευρύτερων πολιτικών συναινέσεων».
Με αφορμή την ολοκλήρωση της συζήτησης στη Βουλή, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ ανέφερε ότι «δυστυχώς, η κυβέρνηση μετέτρεψε μια κορυφαία θεσμική διαδικασία σε ακόμη ένα επικοινωνιακό παιχνίδι».
Η πρόταση του ΠΑΣΟΚ για τη Συνταγματική Αναθεώρηση
Ο Νίκος Ανδρουλάκης χαρακτήρισε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα τη στάση της κυβέρνησης απέναντι στο άρθρο 110 του Συντάγματος, το οποίο καθορίζει τον τρόπο αναθεώρησης του ίδιου του Συντάγματος.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ / EUROKINISSI
Σύμφωνα με τον ίδιο, το ΠΑΣΟΚ προτείνει οι συνταγματικές αλλαγές να απαιτούν ουσιαστικές συναινέσεις όχι μόνο για τα αναθεωρητέα άρθρα, αλλά και για το τελικό τους περιεχόμενο. Η πρόταση του ΠΑΣΟΚ προβλέπει ότι κάθε αναθεωρούμενη διάταξη θα πρέπει να συγκεντρώνει πλειοψηφία 180 βουλευτών και στη δεύτερη Βουλή, ώστε «καμία κυβέρνηση να μην μπορεί να διαμορφώνει μόνη της το περιεχόμενο του Συντάγματος».
Ο κ. Ανδρουλάκης υπογράμμισε πως αυτό αντανακλά το πραγματικό πνεύμα του Συντάγματος, που προβλέπει ότι η αναθεώρηση ολοκληρώνεται σε δύο διαφορετικές βουλευτικές περιόδους, με εθνικές εκλογές να μεσολαβούν. Τόνισε επίσης ότι «η συνταγματική αναθεώρηση δεν σχεδιάστηκε για να επιβάλλεται από μία πρόσκαιρη πλειοψηφία, αλλά για να αποτελεί προϊόν ευρύτερης πολιτικής συμφωνίας».
Επιπλέον, σημείωσε ότι «γι’ αυτό προτείναμε την αναθεώρηση του άρθρου 110 και δεσμευτήκαμε ότι, αν η κυβέρνηση το συμπεριλάβει στη διαδικασία, το ΠΑΣΟΚ θα το υπερψηφίσει».
Κριτική στον Κυριάκο Μητσοτάκη για «πολιτική υποκρισία»
Ο Νίκος Ανδρουλάκης υποστήριξε πως «εδώ ακριβώς αποκαλύπτεται η πολιτική υποκρισία του κ. Μητσοτάκη».
Ειδικότερα, ανέφερε ότι το 2018, ως αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε καταθέσει επίσημη πρόταση συνταγματικής αναθεώρησης που περιλάμβανε και το άρθρο 110. Την πρόταση αυτή είχε εισηγηθεί στη Βουλή ο τότε εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας και σημερινός Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας. Σήμερα, όμως, ο πρωθυπουργός αρνείται να θέσει προς αναθεώρηση το ίδιο άρθρο.
«Τι άλλαξε από τότε;» διερωτήθηκε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, επισημαίνοντας πως «δεν αναιρέθηκε η ανάγκη για ισχυρότερες θεσμικές εγγυήσεις. Μεταβλήθηκε μόνο η πολιτική θέση του κ. Μητσοτάκη. Και μαζί με την καρέκλα, άλλαξε και η αντίληψή του για τους θεσμούς».
Ο κ. Ανδρουλάκης πρόσθεσε ότι «δεν είναι η πρώτη φορά που ο κ. Μητσοτάκης επιδεικνύει μηδενική συνέπεια στα θεσμικά ζητήματα. Το ίδιο συνέβη και με την πρότασή του για την καθιέρωση τριετούς ασυμβίβαστου για τους δικαστικούς λειτουργούς μετά την αφυπηρέτησή τους, την οποία εγκατέλειψε μόλις έγινε πρωθυπουργός».
Η ανάγκη για πολιτική αλλαγή
Ολοκληρώνοντας, ο κ. Ανδρουλάκης υποστήριξε ότι η στάση του πρωθυπουργού «αποδεικνύει ότι δεν θέλει να δεσμεύεται από την ανάγκη ευρύτερων πολιτικών συναινέσεων» και ότι «επιδιώκει ένα Σύνταγμα που να αφήνει όσο το δυνατόν πιο ανεξέλεγκτη την εκτελεστική εξουσία».
«Αυτό δεν είναι μεταρρυθμιστική τόλμη. Είναι θεσμικός οπορτουνισμός», κατέληξε, σημειώνοντας πως «όταν οι θεσμοί εργαλειοποιούνται τόσο προκλητικά από την εκάστοτε εξουσία, η πολιτική αλλαγή γίνεται δημοκρατική αναγκαιότητα».
