Ο ταύρος έλειψε φέτος από το πανηγύρι του Ταύρου στην Αγία Παρασκευή, λόγω των κτηνιατρικών περιορισμών. Η περιφορά της εικόνας του Αγίου Χαραλάμπους, όμως, ανακοινώθηκε με τη συνοδεία 50 αλόγων. Στην Αγιάσο, τα ιπποειδή βρέθηκαν ξανά στο κέντρο του τριημέρου, στολισμένα και έφιππα μέσα στα στενά, ενώ στην Καλλονή αναρτήσεις από το φετινό πανηγύρι της Αγίας Τριάδας κατέγραψαν οργανωμένη παρουσία τους.
Το ερώτημα είναι ποιος ενέκρινε τη συμμετοχή των ζώων, ποιος κτηνίατρος ήταν παρών, ποιος συνέταξε τις υποχρεωτικές εκθέσεις και ποια αρχή έλεγξε τους όρους ευζωίας.
Η παράδοση δεν καταργεί τον νόμο. Και η πολυετής ανοχή μιας παράβασης δεν τη μετατρέπει σε νόμιμο έθιμο.
Το νομικό κενό πίσω από την «παράδοση»
Το άρθρο 23 του Ν. 4830/2021 επιτρέπει τη συμμετοχή ζώων σε θρησκευτικές και λαϊκές εκδηλώσεις μόνο με απόφαση Δημοτικού Συμβουλίου, διαρκή παρουσία κτηνιάτρου, εκθέσεις πριν και μετά και τήρηση των κανόνων ευζωίας.
Εδώ, όμως, βρίσκεται το κρίσιμο κενό: ο νόμος δεν προσδιορίζει με σαφήνεια τι συνιστά «παράδοση» ούτε πώς μπορεί μια πρακτική να θεωρείται επιτρεπτή όταν περιλαμβάνει φόβο, εξαναγκασμό, καταπόνηση ή βασανισμό ζώων. Ποιος αποφασίζει ότι μια συνήθεια υπερισχύει στην πράξη της προστασίας που ο ίδιος νόμος εγγυάται;
Η διάταξη απαιτεί αποσαφηνίσεις και βελτίωση. Δεν μπορεί η αόριστη επίκληση ενός εθίμου να λειτουργεί ως διοικητικό καταφύγιο. Ούτε η «ιππική δεξιοτεχνία» αποτελεί γενικό άλλοθι: οι αθλητικές διοργανώσεις απαιτούν νόμιμο χώρο, κανονισμούς και εγκρίσεις. Εισαγγελική παραγγελία προς τις κοινότητες της Λέσβου υπενθύμισε ότι η συμμετοχή ζώων χωρίς τις νόμιμες προϋποθέσεις αποτελεί αυτεπαγγέλτως διωκόμενο αδίκημα.
Στοιχεία και επίσημα έγγραφα στη διάθεση των «ΝΕΩΝ» χαρτογραφούν 34 εκδηλώσεις με ζώα στη Λέσβο. Για μεγάλο μέρος τους δεν προκύπτει η απαιτούμενη απόφαση για τη συμμετοχή ιπποειδών, ενώ τουλάχιστον 12 είχαν λάβει χρηματοδότηση, παραχώρηση χώρων, κυκλοφοριακές ρυθμίσεις, συνδιοργάνωση ή δημόσια προβολή.
Δεν πρόκειται για μεμονωμένη αστοχία, αλλά για επαναλαμβανόμενο μοντέλο: οι φορείς που οφείλουν να αδειοδοτούν και να ελέγχουν εμφανίζονται να διευκολύνουν τις ίδιες διοργανώσεις που καλούνται να ελέγξουν.
Αγιάσος: άδεια για το βοοειδές, «αόρατα» τα άλογα
Η Αγιάσος αποτυπώνει καθαρότερα το διοικητικό παράδοξο. Για το πανηγύρι του 2025, η Κτηνιατρική Υπηρεσία της Περιφέρειας βεβαίωσε ότι η δημοτική άδεια και ο έλεγχος του κτηνιάτρου αφορούσαν την περιφορά του βοοειδούς. Τα άλογα δεν ελέγχθηκαν, επειδή δεν είχαν περιληφθεί στην εντολή. Η Αστυνομία ήταν παρούσα, αλλά δεν ενεργοποιήθηκε για τα ιπποειδή.
Ο Συνήγορος του Πολίτη κατέγραψε αποκαλυπτική εικόνα. Ο Δήμος Μυτιλήνης απάντησε ότι από το 2024 έως τις αρχές του 2026 κανένα αίτημα δεν αφορούσε παρουσία ίππων, πριν εμφανιστούν, μετά τον Μάρτιο, οι πρώτες σχετικές αδειοδοτήσεις. Παράλληλα, η Διεύθυνση Αστυνομίας Λέσβου υποστήριξε ότι οι αναβάτες χρησιμοποιούν τα άλογα ως «μέσο μετακίνησης» και όχι ως μέρος της εκδήλωσης.
Ένα θέαμα που διαφημίζεται με τα άλογα ως βασικό χαρακτηριστικό του μετατρέπεται στα υπηρεσιακά έγγραφα σε μια σειρά… τυχαίων διελεύσεων. Η πραγματικότητα γίνεται αόρατη μόνο την ώρα του ελέγχου.
Καλλονή: από την εξέδρα στο εδώλιο
Η αναδρομή οδηγεί στις ιπποδρομίες της Αγίας Τριάδας Καλλονής το 2023, μέσα σε προστατευόμενη περιοχή Natura 2000. Δημόσια ανάρτηση της 5ης Ιουνίου παρουσίαζε φωτογραφίες των αγώνων μπροστά σε πλήθος, με τον τίτλο «Ιπποδρομίες 2023».
Το πρόβλημα δεν κρύφτηκε. Διαφημίστηκε.
Σύμφωνα με το κλητήριο θέσπισμα που βρίσκεται στη διάθεση των «ΝΕΩΝ», 26 πρόσωπα παραπέμπονται για πράξεις σχετικές με υποβάθμιση περιβάλλοντος και παραβίαση σφραγίδων. Ανάμεσά τους ο περιφερειάρχης Βορείου Αιγαίου Κώστας Μουτζούρης, στον οποίο αποδίδεται ότι, ενώ υπηρεσιακό έγγραφο απαγόρευε τις ιπποδρομίες, προχώρησε σε ανάκλησή του, παρέχοντας –κατά το κατηγορητήριο– συνδρομή πριν από τη διεξαγωγή τους. Ισχύει, αυτονόητα, το τεκμήριο αθωότητας.
Το 2024 η Περιφέρεια εμφανίζεται ξανά ως συνδιοργανώτρια, καλύπτοντας δαπάνες προβολής, αθλητικού υλικού, κυπέλλων, πλακετών και μεταλλίων. Ο φορέας που όφειλε να εγγυάται τη νομιμότητα δεν περιορίστηκε στην ανοχή. Χρηματοδότησε και τα σύμβολα επιβράβευσής της.
Ο Δήμος Δυτικής Λέσβου ενέκρινε κυκλοφοριακές ρυθμίσεις, μολονότι η τοπική κοινότητα είχε γνωμοδοτήσει αρνητικά. Στα πρακτικά καταγράφεται η ανάγκη η απόφαση να διατυπωθεί ώστε ο Δήμος «να μην έχει πρόβλημα». Το ζητούμενο μοιάζει να μετατοπίζεται: όχι πώς θα εξασφαλιστεί η νομιμότητα, αλλά πώς η ευθύνη θα μείνει εκτός κάδρου.
Η παράδοση ως πολιτική ασπίδα
Στην Αγία Παρασκευή, ο βουλευτής Λέσβου και πρώην υπουργός Δικαιοσύνης Χαράλαμπος Αθανασίου έσπευσε το 2025 να υπερασπιστεί δημόσια το πανηγύρι του Ταύρου, επικαλούμενος την ιστορική και θρησκευτική σημασία του εθίμου, τη φιλοζωία των κατοίκων και τα «όμορφα άλογά μας».
Η παρέμβασή του, όμως, δεν συνοδεύτηκε από εξίσου καθαρή απαίτηση να δημοσιοποιηθούν οι άδειες, οι κτηνιατρικές εκθέσεις και τα αποτελέσματα των ελέγχων. Και όταν ένας πρώην υπουργός Δικαιοσύνης υψώνει την παράδοση ως πρώτη γραμμή άμυνας, αντί να απαιτεί πρώτα την εφαρμογή του νόμου, το μήνυμα προς τις ελεγκτικές αρχές δύσκολα θεωρείται ουδέτερο.
Οι διοργανώσεις σε Πηγή–Κώμη και Κλειώ ακυρώθηκαν, προς το παρόν, το 2026. Αυτό δείχνει ότι όταν οι αρχές εφαρμόζουν το πλαίσιο, τα πράγματα αλλάζουν.
Σε Αγιάσο, Αγία Παρασκευή και Καλλονή, όμως, το κράτος εμφανίζεται ταυτόχρονα ως θεατής, υποστηρικτής και ελεγκτής. Και όταν εκείνος που πρέπει να ελέγξει στέκεται δίπλα στην εξέδρα, χρηματοδοτεί τα μετάλλια ή υψώνει την παράδοση ως πολιτική ασπίδα, απροστάτευτο δεν μένει μόνο το ζώο. Μένει ο ίδιος ο νόμος.
