Άνδρα μοι έννεπε, μούσα, πολύτροπον…

«Kyrie! Je vous écoute» ήτοι «Κύριε! Σας ακούω». Δεν προέρχεται από κάποια Missa Solemnis, αλλά από εκφράσεις με ελληνικές λέξεις που χρησιμοποιεί ο E. Macron. Ισως, κάτι τέτοιο να είπε και στον έλληνα Πρωθυπουργό πριν ανέβει στην Πνύκα για να μιλήσει, τον Σεπτέμβριο του 2017. Νεοεκλεγμένος, είχε επιλέξει να κάνει στην Ελλάδα το πρώτο επίσημο ταξίδι του, γιατί ο πνευματικά καλλιεργημένος Ε. Μacron έχει εντρυφήσει στην αρχαία ελληνική δραματουργία και γνωρίζει πως η τραγωδία είναι «μίμησις πράξεως σπουδαίας και τελείας» που απαιτεί ισχυρούς συμβολισμούς, αν είναι τραγωδία πολιτική. Συμβολισμοί σωστά δοσμένοι ώστε να αποφευχθούν δυσάρεστες μελλοντικές εκπλήξεις. Το διαπιστώνουμε αυτό όταν επιλέγει οι δηλώσεις του που αφορούν την Ελλάδα να αναρτώνται και στη γλώσσα μας. Το είδαμε και με την επιλογή του χώρου της Πνύκας. Από εκεί διάλεξε να απευθυνθεί στην Ευρώπη για να ζητήσει η «σύγχρονη ελληνική τραγωδία», συνέπεια οικονομικής κρίσης και δογματικών πολιτικών, να τελειώσει και να ανακοινώσει πως από τον ίδιο χώρο που συναντιόντουσαν οι πολίτες στην Αρχαιότητα, θα κινούσε ο ίδιος όλα τα νήματα για να ξανασυναντηθούν «πολίτες και ΕΕ». Εκεί, στην Πνύκα, υπερασπίστηκε τους στρατηγικούς του στόχους: επίτευξη της ευρωπαϊκής κυριαρχίας και συμπόρευση με την Ελλάδα.

Ο Ε. Macron όταν αποφασίζει να πει τα πράγματα με το όνομά τους η Α. Μέρκελ διαμαρτύρεται ότι μαζεύει «τα ποτήρια που σπάει», γι’ αυτό επιλέγει να εκφράζεται με αναφορές στην αρχαιότητα. Στην Πνύκα είπε: «…η στιγμή που μοιραζόμαστε, είναι η στιγμή για την οποία μιλούσε ο Χέγκελ, η στιγμή που η κουκουβάγια της Μινέρβας απλώνει τα φτερά της…». Με την αναφορά του στη Μινέρβα, την Αθηνά της ρωμαϊκής μυθολογίας, ο E. Macron βγήκε από το κάδρο του διανοούμενου πολιτικού και εμφανίσθηκε ως ο εκφραστής της γεωπολιτικής Ευρώπης: η Ρώμη ήταν Αυτοκρατορία και ο Χέγκελ θαυμαστής του Ναπολέοντα Α’ γιατί ήθελε να ενώσει την Ευρώπη κατά το πρότυπο των αρχαίων ελληνικών Αμφικτιονιών. Το 2017, λίγοι υποψιάστηκαν ή πήραν στα σοβαρά τον πραγματικό του στόχο. Πριν λίγες ημέρες, δίπλα στη γερμανίδα καγκελάριο, με αφορμή την τουρκική προκλητικότητα, τον επανέλαβε: «Ο στόχος μας παραμένει ο ίδιος: ευρωπαϊκή κυριαρχία και σταθερότητα…». Μέσα σε αυτό το πλαίσιο «δεν έχει θέση η Μare Νostrum που θέλει ο Τ. Ερντογάν», είχε πει. Ηταν ξεκάθαρος: η Μare Νostrum ήταν πάντα ευρωπαϊκή υπόθεση και η Ευρώπη που ξεκίνησε από την Ελλάδα φέρνει μαζί της την ταύτισή της με την Αθηναϊκή Δημοκρατία. Η επιλογή του Ε. Μacron να συνδέσει την Ευρώπη με τις αχρονικές έννοιες της Δημοκρατίας και της ελευθερίας, δείχνουν και το μέγεθος των δυσκολιών της επικοινωνίας του με την παρούσα ηγεσία της Τουρκίας. Δεν είναι τυχαίο, ότι η πρώτη ρήξη στις σχέσεις E. Macron – Τ. Ερντογάν ήρθε όταν ζήτησε από τον τούρκο πρόεδρο (τέλη 2017) την απελευθέρωση ενός γάλλου δημοσιογράφου που είχε παράνομα συλληφθεί. Με τη λήξη της συνομιλίας τους, ο Τ. Ερντογάν ανακοίνωσε την παράταση της φυλάκισής του! Το διμερές τους μέλλον ήταν προδιαγεγραμμένο. Οταν φάνηκε ότι ο Τ. Ερντογάν χρησιμοποιεί τους πρόσφυγες για να εκβιάσει την Ευρώπη, τότε ο E. Macron αποφάσισε πως δεν θα άφηνε τον επικίνδυνο ανατολικό γείτονα της Ευρώπης να εκβιάσει και τον «kairos» της, όπως τον εννοούσε ο Ομηρος, δηλαδή το πλέον νευραλγικό σημείο του σώματος της Mare Nostrum. Για τον E. Macron πρόκειται για την περιοχή μεταξύ Λιβύης και παραλίων του Λιβάνου, συμπεριλαμβανομένων των ενεργειακών κοιτασμάτων της Ανατολικής Μεσογείου. Ομως, ο πολιτικός E. Macron γνωρίζει άριστα πως όποιος μπορεί να συνδιαλέγεται με τον «αρχαιοελληνικό καιρό/χρόνο» θεωρείται οραματιστής ηγέτης που σε περιόδους χάους αναδεικνύεται σε μοναδικό σημείο αναφοράς. Τα πάντα μπορεί να προσάψει κάποιος στον E. Macron, όμως ότι απέκρυψε τις φιλοδοξίες του κανείς δεν μπορεί να το ισχυριστεί, μα! τον Δία! Αλλωστε, το είχε πει και ο ίδιος την παραμονή της ανάληψης των προεδρικών καθηκόντων του: «Θέλω να τα ασκήσω κατά τον τρόπο του Δία» (Jupiter, για την ακρίβεια), δηλαδή να μην ασχοληθεί με τις λεπτομέρειες της καθημερινότητας, αλλά με μεγάλους μακροπρόθεσμους στόχους, όπως π.χ. την επίτευξη και κατοχύρωση της ευρωπαϊκής κυριαρχίας.

Συνεπώς, την επόμενη φορά που θα τον ακούσουμε να αναφέρεται στη Ναυμαχία της Σαλαμίνας, όλοι θα καταλάβουμε ότι μιλά για τις γαλλικές φρεγάτες που δεν αγοράσαμε.

Η Ξένη Δ. Μπαλωτή είναι ιστορικός του Πανεπιστημίου της Σορβόννης, εκπρόσωπος στην Ελλάδα του γαλλικού κέντρου μελετών «Souvenir napoléonien»