Βραβείο Costa για την Αγγλία του Brexit

«Η Βρετανία πάσχει από κρίση ταυτότητας… Εχει ξεκινήσει εδώ και καιρό – ίσως από τις ημέρες της Θάτσερ, ίσως από τη δεκαετία του 1970, ίσως ακόμη παλιότερα. Και αρκετοί μύθοι κυριαρχούν στην εθνική μας συνείδηση – ο μύθος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας ως εκπολιτιστικής δύναμης στον κόσμο, ο μύθος του ρόλου μας στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο κ.ά. Το μοιραίο λάθος μας ήταν η υπερβολική πίστη στον «εξαιρετισμό», ο οποίος δεν ταιριάζει καθόλου στον πολύπλοκο πλανήτη μας όπου το ένα έθνος εξαρτάται από το άλλο. Η βασική διαίρεση στη Βρετανία είναι μεταξύ των ανθρώπων που αποδέχονται αυτό το γεγονός και όσων το αρνούνται. Αυτή διαχωρίζει τις γενιές περισσότερο από οτιδήποτε άλλο: σε γενικές γραμμές, οι παλιοί θέλουν το Brexit και οι νέοι όχι. Αλλά είναι οι τελευταίοι που πρέπει να μάθουν να ζουν μ’ αυτό». Αυτά, εκτός άλλων, έλεγε στον γράφοντα τον περασμένο Μάιο στο «Βιβλιοδρόμιο» ο Τζόναθαν Κόου, ο οποίος από προχθές είναι κάτοχος του βραβείου Costa χάρη στη «Μέση Αγγλία» (στα ελληνικά από τις εκδόσεις Πόλις, μτφ. Αλκηστις Τριμπέρη, 2019). Με το μυθιστόρημα αυτό, που ξαναπιάνει το νήμα στη ζωή των ηρώων από τη «Λέσχη των Τιποτένιων» (Πόλις, 2012, μτφ. Γιώργος Τσακνιάς), ο Κόου ανήκει στους συγγραφείς που αντιμετώπισαν το Brexit τη στιμγή που συνέβαινε (μαζί με την Αλι Σμιθ και το «Φθινόπωρο», τον Ιαν Μακ Γιούαν και την «Κατσαρίδα», στον Καστανιώτη και τον Πατάκη αντιστοίχως).

Νοσταλγία. Με την ολοκλήρωση της de facto τριλογίας του – μετά και τον «Κλειστό κύκλο» (Πόλις, μτφ. Λύο Καλοβυρνάς, 2012) – στέκεται απέναντι στην περίφημη «βρετανικότητα» και όλα όσα μπορεί να επιφέρει. Οχι κατ’ ανάγκην για να την απορρίψει. Αλλά μάλλον για να νοσταλγήσει όσα χάθηκαν μαζί της.

Οπως ο ήρωάς του Μπέντζαμιν, για τον οποίο οι τηλεοπτικές εκπομπές του 1970 αποτελούν στη «Μέση Αγγλία» «τον ακρογωνιαίο λίθο της αντίληψης που έτρεφε ότι η Βρετανία ήταν ένα πιο συνεκτικό, ενωμένο, συναινετικό μέρος στα παιδικά του χρόνια (όλα αυτά είχαν αρχίσει να καταρρέουν με το αποτέλεσμα των εκλογών του 1979)… Η θολή λάμψη που διέκρινε ακόμα, όταν έβλεπε κωμωδίες της δεκαετίας του ’70, το αποδείκνυε κατά κάποιον τρόπο».

To βραβείο Costa απονέμεται κάθε χρόνο στο καλύτερο αγγλόφωνο βιβλίο σε τέσσερις κατηγορίες. Εκτός από τον Κόου, ο οποίος κέρδισε και τις 5.000 λίρες που συνεπάγεται η διάκριση, νικήτρια στην κατηγορία της πρωτοεμφανιζόμενης συγγραφέως είναι η Σάρα Κόλινς («The confessions of Frannie Langton»), η ποιήτρια Μέρι Τζιν Τσαν για την πρώτη συλλογή της με τίτλο «Flèche», η Τζασμπίντερ Μπίλαν για το παιδικό βιβλίο «Asha and the Spirit Bird» και ο πολεμικός ανταποκριτής Τζακ Φεργουέδερ για τη βιογραφία «The volunteer» («Ο εθελοντής»), όπου ανασυστήνει τη ζωή και δράση του πολωνού αξιωματικού Witold Pilecki, ο οποίος κατάφερε να διεισδύσει στο Αουσβιτς το 1941 για να οργανώσει κίνημα αντίστασης και να δραπετεύσει το 1943.