Νέα έρευνα του Πανεπιστημίου του Warwick αποκαλύπτει ότι υπήρχαν δάση στην περιοχή του Doggerland– τη βυθισμένη σήμερα έκταση κάτω από τη Βόρεια Θάλασσα – πολύ νωρίτερα απ’ ό,τι θεωρούσαν έως τώρα οι επιστήμονες.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι το χαμένο αυτό τοπίο αποτέλεσε πιθανό καταφύγιο για φυτά, ζώα και ίσως ανθρώπους, πολύ πριν εξαπλωθούν τα δάση στη Βρετανία και τη βόρεια Ευρώπη.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS), αξιοποίησε αρχαίο ιζηματογενές DNA και εντόπισε παρουσία φυλλοβόλων δέντρων όπως δρυς, φτελιά και φουντουκιά, πριν από περισσότερα από 16.000 χρόνια. Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης DNA από ένα είδος δέντρου που θεωρούνταν εξαφανισμένο στην περιοχή εδώ και 400.000 χρόνια.
Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι τμήματα του Doggerland επέζησαν μεγάλων πλημμυρικών γεγονότων, όπως το τσουνάμι του Storegga πριν από περίπου 8.150 χρόνια. Ορισμένες περιοχές φαίνεται πως παρέμειναν πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας έως και πριν από 7.000 χρόνια.
Ο καθηγητής Robin Allaby από το Πανεπιστήμιο του Warwick, επικεφαλής της έρευνας, δήλωσε: “Αναλύοντας sedaDNA από το Νότιο Doggerland σε πρωτοφανή κλίμακα, ανασυνθέσαμε το περιβάλλον αυτής της χαμένης γης από το τέλος της τελευταίας Εποχής των Παγετώνων έως τη δημιουργία της Βόρειας Θάλασσας. Βρήκαμε απροσδόκητα δέντρα χιλιάδες χρόνια νωρίτερα απ’ ό,τι πιστευόταν – καθώς και στοιχεία ότι η Βόρεια Θάλασσα σχηματίστηκε αργότερα απ’ ό,τι θεωρούσαμε.”
“Από ανθρωπολογικής πλευράς, πρόκειται για την ισχυρότερη ένδειξη ότι το δασώδες περιβάλλον του Doggerland μπορούσε να υποστηρίξει κοινότητες της Μεσολιθικής εποχής πριν από την πλημμύρα, γεγονός που ίσως εξηγεί γιατί λίγα ευρήματα αυτής της περιόδου έχουν διασωθεί στη σημερινή Βρετανία.”
Ανασύνθεση του χαμένου τοπίου του Doggerland
Το Doggerland αποτελούσε κάποτε χερσαία γέφυρα που συνέδεε τη Βρετανία με την ηπειρωτική Ευρώπη, προτού η άνοδος της στάθμης της θάλασσας το κατακλύσει, σχηματίζοντας τη σημερινή Βόρεια Θάλασσα. Αν και ήταν γνωστό ότι η περιοχή είχε δασωθεί, ο ακριβής χρόνος εμφάνισης των δέντρων και η καταλληλότητά της για ανθρώπινη εγκατάσταση παρέμεναν ασαφή.
Για τη διερεύνηση του ζητήματος, οι επιστήμονες ανέλυσαν αρχαίο ιζηματογενές DNA από 252 δείγματα που συλλέχθηκαν από 41 θαλάσσιους πυρήνες κατά μήκος του προϊστορικού Νότιου Ποταμού. Η προσέγγιση αυτή επέτρεψε την ανασύσταση της οικολογικής ιστορίας του Doggerland από 16.000 χρόνια πριν έως τη βύθισή του.
Τα δεδομένα έδειξαν ότι είδη δασών εύκρατης ζώνης, όπως δρυς, φτελιά και φουντουκιά, υπήρχαν πολύ νωρίτερα απ’ ό,τι υποδείκνυαν τα δείγματα γύρης από τη Βρετανία. Επιπλέον, η φλαμουριά (Tilia), δέντρο που ευδοκιμεί σε θερμότερο κλίμα, εμφανίστηκε περίπου 2.000 χρόνια νωρίτερα απ’ ό,τι είχε καταγραφεί στη βρετανική ενδοχώρα. Αυτό υποδηλώνει ότι τμήματα του Doggerland λειτουργούσαν ως βόρειο καταφύγιο κατά την τελευταία Εποχή των Παγετώνων.
Εξίσου εντυπωσιακό ήταν το εύρημα DNA από το είδος Pterocarya, συγγενές της καρυδιάς, το οποίο θεωρείτο εξαφανισμένο στη βορειοδυτική Ευρώπη εδώ και 400.000 χρόνια. Η ανακάλυψη υποδηλώνει ότι το είδος επιβίωσε στην περιοχή πολύ περισσότερο απ’ ό,τι πίστευαν οι επιστήμονες.
Νέα στοιχεία για την Εποχή των Παγετώνων και τους πρώιμους ανθρώπους
Τα αποτελέσματα ενισχύουν την υπόθεση ότι μικρές προστατευμένες περιοχές, γνωστές ως «μικροκαταφύγια», επέτρεψαν στα φυτά εύκρατου κλίματος να επιβιώσουν στις σκληρές συνθήκες της Εποχής των Παγετώνων στη βόρεια Ευρώπη. Αυτές οι περιοχές ίσως εξηγούν το λεγόμενο Παράδοξο του Reid – πώς δηλαδή τα δάση εξαπλώθηκαν τόσο γρήγορα μετά το τέλος της παγετώδους περιόδου.
Η παρουσία δασικών οικοσυστημάτων στο νότιο Doggerland πριν από 16.000 χρόνια δείχνει ότι η περιοχή μπορούσε να υποστηρίξει πλούσια πανίδα και να προσφέρει πόρους στους ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένων ζώων όπως οι αγριόχοιροι. Αυτό τοποθετεί ένα ευνοϊκό περιβάλλον στην περιοχή χιλιάδες χρόνια πριν την εμφάνιση πολιτισμών όπως ο Maglemosian, περίπου 10.300 χρόνια πριν.
Ο συν-συγγραφέας της μελέτης, καθηγητής Vincent Gaffney του Πανεπιστημίου του Bradford, σημείωσε: “Για πολλά χρόνια, το Doggerland περιγραφόταν ως απλή χερσαία γέφυρα – σημαντική μόνο ως πέρασμα για την προϊστορική εγκατάσταση της Βρετανίας. Σήμερα γνωρίζουμε ότι αποτέλεσε κεντρική περιοχή πρώιμης ανθρώπινης παρουσίας, αλλά και καταφύγιο για φυτά και ζώα, επηρεάζοντας καθοριστικά τον τρόπο με τον οποίο οι προϊστορικές κοινότητες εγκαθίσταντο και επανεγκαθίσταντο στη βόρεια Ευρώπη.”
