Γεωγραφική απομόνωση, μεγάλη δημογραφική συρρίκνωση, πιέσεις στο φυσικό περιβάλλον, ενεργειακή και υδατική ανασφάλεια, αλλά και αυξημένες ανάγκες κοινωνικής συνοχής και ανθεκτικότητας. Αυτή είναι η σημερινή πραγματικότητα για τη νησιωτική Ελλάδα, γι’ αυτό και η διαμόρφωση μιας συνεκτικής εθνικής στρατηγικής για τη νησιωτικότητα δεν αποτελεί επιλογή, αλλά αναγκαιότητα.
Ο Νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Κ.Τ.Α.) έρχεται να αποτελέσει έναν θεσμικό καταλύτη αυτής της συζήτησης. Κι όπως εξηγεί στα «ΝΕΑ» ο δικηγόρος, Πρόεδρος Επιστημονικού Συμβουλίου του Ινστιτούτου Τοπικής Αυτοδιοίκησης της ΚΕΔΕ και πρώην Δήμαρχος Σάμου, Μιχάλης Αγγελόπουλος, σύμφωνα με το νέο Κώδικα, οι νησιωτικοί δήμοι, πέραν των κοινών αρμοδιοτήτων όλων των δήμων, ασκούν 55 ειδικές και ρητώς κατοχυρωμένες αρμοδιότητες.
«Κρίσιμο στοιχείο του νέου πλαισίου είναι η αποκλειστικότητα: οι αρμοδιότητες αυτές δεν μπορούν να ασκηθούν από τις οικείες περιφέρειες εντός της χωρικής αρμοδιότητας των νησιωτικών δήμων. Με τον τρόπο αυτό, ο Κώδικας θωρακίζει τη διοικητική αυτοτέλεια των νησιών και ενσωματώνει έμπρακτα την αρχή της εγγύτητας, φέρνοντας τη λήψη αποφάσεων πιο κοντά στις τοπικές κοινωνίες», σημειώνει.
Η μεταβίβαση των 55 αποκλειστικών αρμοδιοτήτων, προσθέτει ο κ Αγγελόπουλος, δεν αποτελεί απλώς μια διοικητική ανακατανομή. «Συνιστά μια στρατηγική επιλογή διακυβέρνησης, που μετατρέπει τον νησιωτικό δήμο από παθητικό αποδέκτη αποφάσεων σε κεντρικό διαχειριστή των πλουτοπαραγωγικών και κοινωνικών πόρων του τόπου του. Ο Νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης προσφέρει το θεσμικό υπόβαθρο ώστε η νησιωτικότητα να αναδειχθεί σε διοικητικό και αναπτυξιακό πλεονέκτημα, εφόσον ενταχθεί σε μια ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική που θα υπηρετεί την οικονομική βιωσιμότητα, την κοινωνική ευημερία, την περιβαλλοντική προστασία και τη δημοκρατική εγγύτητα».
Ποιες είναι, λοιπόν, οι 55 ειδικές αρμοδιότητες των νησιωτικών δήμων, που καλύπτουν κρίσιμους τομείς για την οικονομική βιωσιμότητα, την κοινωνική ευημερία, την περιβαλλοντική προστασία και τη σύγχρονη διακυβέρνηση των νησιών;
Α. Γεωργία, Κτηνοτροφία και Δασοκομία
Προστασία γεωργικής γης, τήρηση μητρώων αγροτών, στήριξη ομάδων παραγωγών, διαχείριση αμπελουργίας και δασοπονίας.
Β. Αλιεία και Υδατοκαλλιέργειες
Μίσθωση ιχθυοτρόφων υδάτων, ίδρυση και χωρικός καθορισμός ιχθυοσκαλών, έλεγχος περιβαλλοντικών όρων και ρύπανσης.
Γ. Μεταποίηση, Ενέργεια και Φυσικοί Πόροι
Στήριξη ΜΜΕ, αξιοποίηση ήπιων μορφών ενέργειας, αδειοδότηση ενεργειακών και ναυπηγικών δραστηριοτήτων.
Δ. Μεταφορές και Συγκοινωνίες
Καθορισμός υποχρεωτικών δρομολογίων, κομίστρων και –καινοτόμα– δυνατότητα ανάθεσης της συγκοινωνιακής εξυπηρέτησης του νησιού στον ίδιο τον δήμο.
Ε. Υποδομές και Χωροταξία
Κατασκευή, συντήρηση και μελέτη οδικών δικτύων, καθώς και ευθύνη διαδικασιών αναγκαστικών απαλλοτριώσεων.
ΣΤ. Ύδρευση και Διαχείριση Υδάτων
Αφαλάτωση, έλεγχος υδάτινων πόρων και αδειοδότηση χρήσης νερού – ζητήματα ζωτικής σημασίας για τη νησιωτική ανθεκτικότητα.
