Μια πρόσφατη επιστημονική μελέτη προκάλεσε αίσθηση, καθώς έδειξε ότι οι άνθρωποι που καταναλώνουν κρέας έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να φτάσουν την ηλικία των 100 ετών σε σύγκριση με όσους ακολουθούν διατροφή χωρίς κρέας. Ωστόσο, πίσω από αυτό το συμπέρασμα κρύβονται σημαντικές λεπτομέρειες που αλλάζουν ουσιαστικά την ερμηνεία των αποτελεσμάτων.
Η έρευνα παρακολούθησε περισσότερους από 5.000 Κινέζους ηλικίας 80 ετών και άνω, στο πλαίσιο μιας μεγάλης, μακροχρόνιας μελέτης για τη μακροζωία. Μέχρι το 2018, διαπιστώθηκε ότι όσοι δεν κατανάλωναν κρέας είχαν μικρότερη πιθανότητα να γίνουν αιωνόβιοι σε σχέση με όσους το περιλάμβαναν στη διατροφή τους. Με μια πρώτη ματιά, αυτό φαίνεται να έρχεται σε αντίθεση με δεκαετίες επιστημονικών δεδομένων που συνδέουν τις φυτικές δίαιτες με χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων, διαβήτη τύπου 2 και παχυσαρκίας.
Η εξήγηση, όμως, βρίσκεται στην ηλικία και στη φυσική κατάσταση των συμμετεχόντων. Οι ανάγκες του οργανισμού αλλάζουν δραστικά μετά τα 80. Η ενεργειακή δαπάνη μειώνεται, η όρεξη συχνά εξασθενεί και η απώλεια μυϊκής μάζας και οστικής πυκνότητας γίνεται πιο έντονη. Σε αυτή τη φάση της ζωής, ο κίνδυνος υποθρεψίας και ευθραυστότητας αυξάνεται σημαντικά.
Ενώ τα περισσότερα στοιχεία για τα οφέλη της χορτοφαγικής διατροφής προέρχονται από μελέτες σε νεότερους και κατά κανόνα υγιείς ενήλικες, τα δεδομένα για πολύ ηλικιωμένους πληθυσμούς είναι περιορισμένα. Ορισμένες έρευνες δείχνουν ότι οι ηλικιωμένοι που δεν καταναλώνουν ζωικά προϊόντα μπορεί να διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο καταγμάτων, λόγω χαμηλότερης πρόσληψης πρωτεΐνης και ασβεστίου.
Ένα κρίσιμο εύρημα της μελέτης είναι ότι η μειωμένη πιθανότητα να φτάσει κανείς τα 100 παρατηρήθηκε μόνο στους μη κρεατοφάγους που ήταν λιποβαρείς. Στους ηλικιωμένους με φυσιολογικό βάρος, δεν υπήρχε καμία διαφορά στη μακροζωία. Το χαμηλό σωματικό βάρος στην τρίτη ηλικία συνδέεται ήδη με αυξημένο κίνδυνο θανάτου, γεγονός που δείχνει ότι το βάρος –και όχι απλώς η επιλογή διατροφής– παίζει καθοριστικό ρόλο.
Παράλληλα, η μελέτη είναι παρατηρησιακή, κάτι που σημαίνει ότι καταγράφει συσχετίσεις και όχι αιτιώδεις σχέσεις. Το γεγονός ότι δύο παράγοντες συνυπάρχουν δεν σημαίνει ότι ο ένας προκαλεί τον άλλον. Τα αποτελέσματα ευθυγραμμίζονται και με το λεγόμενο «παράδοξο της παχυσαρκίας» στην τρίτη ηλικία, σύμφωνα με το οποίο ένα ελαφρώς αυξημένο βάρος μπορεί να σχετίζεται με καλύτερη επιβίωση στους πολύ ηλικιωμένους.
Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι οι αρνητικές συσχετίσεις δεν εμφανίστηκαν σε όσους δεν έτρωγαν κρέας αλλά κατανάλωναν ψάρι, γαλακτοκομικά ή αυγά. Οι τροφές αυτές παρέχουν κρίσιμα θρεπτικά συστατικά για τη διατήρηση της μυϊκής και οστικής υγείας, όπως πρωτεΐνη υψηλής ποιότητας, βιταμίνη Β12, ασβέστιο και βιταμίνη D. Οι ηλικιωμένοι που ακολουθούσαν τέτοιου τύπου διατροφή είχαν παρόμοιες πιθανότητες να φτάσουν τα 100 με τους κρεατοφάγους.
Το βασικό μήνυμα της έρευνας δεν είναι ότι το κρέας «εξασφαλίζει» τη μακροζωία, αλλά ότι η διατροφή πρέπει να προσαρμόζεται στο στάδιο της ζωής. Στην προχωρημένη ηλικία, η πρόληψη της απώλειας βάρους και της υποθρεψίας γίνεται συχνά πιο σημαντική από την πρόληψη χρόνιων νοσημάτων που αναπτύσσονται σε βάθος δεκαετιών.
Οι φυτικές δίαιτες μπορούν να παραμείνουν υγιεινή επιλογή και στα γεράματα, αλλά απαιτούν προσεκτικό σχεδιασμό και, σε ορισμένες περιπτώσεις, συμπληρώματα για να καλυφθούν οι αυξημένες ανάγκες του οργανισμού. Αυτό που λειτουργεί στα 50 δεν είναι απαραίτητα ιδανικό στα 90 – και η επιστήμη της διατροφής δείχνει όλο και πιο καθαρά ότι η ευελιξία είναι το κλειδί για υγιή γήρανση.
