Ρολόι της Αποκάλυψης: 85 δευτερόλεπτα πριν η ανθρωπότητα φτάσει στην απόλυτη καταστροφή

Οι επιστήμονες της Επιτροπής Ατομικών Επιστημόνων (Bulletin of the Atomic Scientists) έφεραν το περίφημο «Ρολόι της Αποκάλυψης» πιο κοντά από ποτέ στα μεσάνυχτα, προειδοποιώντας για αυξανόμενους κινδύνους παγκόσμιας καταστροφής. Ανέφεραν ως βασικούς λόγους την επιθετική συμπεριφορά των πυρηνικών δυνάμεων —Ρωσίας, Κίνας και Ηνωμένων Πολιτειών—, την αποδυνάμωση των συμφωνιών για τον έλεγχο των πυρηνικών όπλων, τις συγκρούσεις στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή, καθώς και τις ανησυχίες γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη.

Το ρολόι ορίστηκε στα 85 δευτερόλεπτα πριν από τα μεσάνυχτα, δηλαδή τέσσερα δευτερόλεπτα πιο κοντά σε σχέση με πέρυσι. Το μη κερδοσκοπικό ίδρυμα με έδρα το Σικάγο δημιούργησε το 1947 το συμβολικό ρολόι, εν μέσω του Ψυχρού Πολέμου, για να υπενθυμίζει πόσο κοντά βρίσκεται η ανθρωπότητα στην αυτοκαταστροφή.

Οι επιστήμονες εξέφρασαν ανησυχία για την ανεξέλεγκτη ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης σε στρατιωτικά συστήματα και τη χρήση της στη δημιουργία βιολογικών απειλών ή στη διάδοση παραπληροφόρησης. Παράλληλα, υπογράμμισαν ότι η κλιματική κρίση συνεχίζει να αποτελεί σημαντική πρόκληση.

«Φυσικά, το Ρολόι της Αποκάλυψης αφορά παγκόσμιους κινδύνους, και αυτό που βλέπουμε είναι μια παγκόσμια αποτυχία ηγεσίας», δήλωσε στο Reuters η πρόεδρος και διευθύνουσα σύμβουλος του Bulletin, Alexandra Bell. «Όποια κι αν είναι η κυβέρνηση, η στροφή προς τον νεοϊμπεριαλισμό και μια οργουελική προσέγγιση στη διακυβέρνηση δεν θα κάνει παρά να φέρει το ρολόι πιο κοντά στα μεσάνυχτα».

Ήταν η τρίτη φορά τα τελευταία τέσσερα χρόνια που οι επιστήμονες μετακίνησαν το ρολόι πιο κοντά στο σημείο μηδέν.

Αυξανόμενοι πυρηνικοί κίνδυνοι και διεθνείς εντάσεις

«Όσον αφορά τους πυρηνικούς κινδύνους, τίποτα μέσα στο 2025 δεν κινήθηκε προς τη σωστή κατεύθυνση», τόνισε η Bell. «Τα διπλωματικά πλαίσια βρίσκονται υπό πίεση ή καταρρέουν, η απειλή για επανέναρξη πυρηνικών δοκιμών επέστρεψε, οι ανησυχίες για διάδοση πυρηνικών αυξάνονται και τρεις στρατιωτικές επιχειρήσεις πραγματοποιούνται υπό τη σκιά πυρηνικών όπλων. Ο κίνδυνος χρήσης τους είναι απαράδεκτα υψηλός».

Η Bell αναφέρθηκε στον συνεχιζόμενο πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία, στους βομβαρδισμούς των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν, καθώς και στις συγκρούσεις στα σύνορα Ινδίας – Πακιστάν. Επισήμανε επίσης τις εντάσεις στην Ασία, με την Κίνα να απειλεί την Ταϊβάν, αλλά και την επιδείνωση του κλίματος στη Δύση μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο πριν από έναν χρόνο.

Η τελευταία συμφωνία ελέγχου πυρηνικών όπλων μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας, η New START, λήγει στις 5 Φεβρουαρίου. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν πρότεινε να τηρηθούν οι περιορισμοί της για έναν ακόμη χρόνο, όμως ο Τραμπ δεν έχει απαντήσει επίσημα. Οι δυτικοί αναλυτές διχάζονται για το αν πρέπει να γίνει δεκτή η πρόταση.

Η επανεκκίνηση των πυρηνικών δοκιμών

Τον Οκτώβριο, ο Τραμπ διέταξε τον αμερικανικό στρατό να ξεκινήσει εκ νέου τη διαδικασία δοκιμών πυρηνικών όπλων, μετά από διακοπή άνω των τριών δεκαετιών. Καμία πυρηνική δύναμη, εκτός της Βόρειας Κορέας το 2017, δεν έχει πραγματοποιήσει εκρηκτική δοκιμή τα τελευταία 25 χρόνια.

Σύμφωνα με τη Bell, καμία χώρα δεν θα ωφελούνταν περισσότερο από την πλήρη επαναφορά των δοκιμών από ό,τι η Κίνα, λόγω της συνεχιζόμενης προσπάθειάς της να επεκτείνει το πυρηνικό της οπλοστάσιο.

«Επιθετικές και εθνικιστικές» μεγάλες δυνάμεις

Ο Τραμπ έχει ανατρέψει τη διεθνή τάξη, στέλνοντας δυνάμεις για τη σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο, απειλώντας χώρες της Λατινικής Αμερικής και μιλώντας για προσάρτηση της Γροιλανδίας. Παράλληλα, έχει θέσει σε κίνδυνο τη διατλαντική συνεργασία ασφάλειας.

Η Ρωσία συνεχίζει την εισβολή της στην Ουκρανία, χρησιμοποιώντας μεταξύ άλλων τον υπερηχητικό πύραυλο Oreshnik, ικανό να φέρει πυρηνική κεφαλή. Τον Δεκέμβριο, η Μόσχα δημοσιοποίησε βίντεο από την ανάπτυξη του όπλου στη Λευκορωσία, ενισχύοντας την απειλή για την Ευρώπη.

«Η Ρωσία, η Κίνα, οι Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες μεγάλες δυνάμεις έχουν γίνει ολοένα και πιο επιθετικές και εθνικιστικές», είπε η Bell. Η ανταγωνιστική αυτή λογική, πρόσθεσε, υπονομεύει τη διεθνή συνεργασία που είναι απαραίτητη για την αντιμετώπιση των κινδύνων από πυρηνικά, κλιματική αλλαγή, βιοτεχνολογία και τεχνητή νοημοσύνη.

Η απειλή της παραπληροφόρησης

Η βραβευμένη με Νόμπελ Ειρήνης δημοσιογράφος Maria Ressa συμμετείχε στην ανακοίνωση, εκφράζοντας ανησυχία για τη διάδοση ψευδών ειδήσεων μέσω της τεχνολογίας. «Ζούμε μια πληροφοριακή αποκάλυψη που προκαλείται από την τεχνολογία που καθορίζει τη ζωή μας, από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έως την γενετική τεχνητή νοημοσύνη. Τίποτα από αυτά δεν βασίζεται σε γεγονότα. Το chatbot σας είναι απλώς μια πιθανολογική μηχανή», δήλωσε σε διαδικτυακή συνέντευξη Τύπου.

Το Bulletin ιδρύθηκε το 1945 από επιστήμονες, μεταξύ των οποίων οι Albert Einstein και J. Robert Oppenheimer, με στόχο να ευαισθητοποιήσει το κοινό για τους κινδύνους που απειλούν την ανθρωπότητα.