Σε κλίμα πολιτικής αντιπαράθεσης διεξάγεται στη Βουλή η συζήτηση για το νομοσχέδιο του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, με το οποίο η κυβέρνηση επιχειρεί την αναμόρφωση του Κώδικα Μετανάστευσης. Το νομοσχέδιο αντιμετωπίζει ευρύ αλλά ετερόκλητο μέτωπο ενστάσεων από την αντιπολίτευση, τόσο στα δεξιά όσο και στα αριστερά της Νέας Δημοκρατίας.
Παρουσιάζοντας το σκεπτικό των νέων διατάξεων, ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης υπογράμμισε ότι ο «βασικός κανόνας» του νέου πλαισίου είναι πως η παράνομη μετανάστευση «είναι πρόβλημα» και ότι «δεν δίνεται καμία δυνατότητα σε κανέναν από καθεστώς παρανομίας να μπει σε καθεστώς νομιμότητας». Όπως τόνισε, «οι κανόνες πλέον του παιχνιδιού είναι σαφείς. Όποιος έρχεται παράνομα δεν θα γίνει ποτέ νόμιμος».
Ο υπουργός επέμεινε και στη χρήση της ορολογίας, σημειώνοντας πως δεν αποδέχεται τον όρο «παράτυπος», αλλά τον όρο «παράνομος», τονίζοντας ότι αυτό αποτυπώνει την ιδεολογική διαφοροποίηση ανάμεσα στην κεντροδεξιά και την κεντροαριστερά στη θεώρηση της μετακίνησης πληθυσμών.
Κεντρικός άξονας του νομοσχεδίου, σύμφωνα με τον Θάνο Πλεύρη, είναι η αυστηροποίηση απέναντι στην παράνομη είσοδο και παραμονή, σε συνδυασμό με την «απλοποίηση» των διαδικασιών για όσους βρίσκονται νόμιμα στη χώρα. Ο υπουργός ανέφερε ότι ο νόμιμος πληθυσμός εργαζομένων ανέρχεται σε περίπου 800.000 άτομα και ότι οι άδειες διαμονής θα έχουν διετή διάρκεια, με πρόβλεψη «ασφαλών» ανανεώσεων όταν καθυστερούν οι διοικητικοί έλεγχοι χωρίς να υπάρχουν επιβαρυντικά στοιχεία.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη σύνδεση της νόμιμης παραμονής με την εργασία. Όπως εξήγησε ο υπουργός, η νόμιμη μετανάστευση προορίζεται για την κάλυψη αναγκών της αγοράς. Εάν ο κάτοχος άδειας παραμένει άνεργος για ορισμένο διάστημα, προβλέπεται ανάκληση. «Η λογική δεν είναι να έρθεις εδώ με άδεια και να μείνεις τελικά στη χώρα χωρίς να εργάζεσαι», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Νομιμότητα, επιστροφές και διεθνείς συνεργασίες
Όσον αφορά τις μετακλήσεις, η κυβέρνηση επισημαίνει ότι οι ανάγκες σε εργατικό δυναμικό θα καλύπτονται «μόνο μέσω των νόμιμων οδών». Ο Θάνος Πλεύρης γνωστοποίησε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις με τη Δανία, την Αυστρία, την Ολλανδία και τη Γερμανία για τη δημιουργία κέντρου επιστροφής εκτός Ευρώπης, ως μέσο αποτροπής για όσους δεν μπορούν να επιστραφούν άμεσα λόγω άρνησης των χωρών καταγωγής να τους δεχθούν.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και οι διακρατικές συμφωνίες με χώρες «με κοινά αξιακά κριτήρια», που θα περιλαμβάνουν ρητή πρόβλεψη για επιστροφές όσων εισέρχονται ή παραμένουν παράνομα.
Ρυθμίσεις για άσυλο, ΜΚΟ και ανήλικους
Αντιδράσεις προκαλούν οι ρυθμίσεις για το άσυλο, καθώς ο υπουργός παρουσίασε ένα μοντέλο που συνδέει την παραμονή με την ένταξη στην αγορά εργασίας και με γεωγραφική κατανομή μακριά από τα μεγάλα αστικά κέντρα. Η πολιτική ένταξης, όπως είπε, δεν μπορεί να ταυτίζεται με επιδοματικές παροχές, καθώς το άσυλο είναι κατ’ αρχήν προσωρινό και η επιστροφή πρέπει να αποτελεί τον κανόνα όταν εκλείπουν οι λόγοι προστασίας.
Για τις ΜΚΟ, το υπουργείο προωθεί αυστηρότερο πλαίσιο εγγραφής στο Μητρώο, περιορίζοντας τις κατηγορίες οργανώσεων που υποχρεούνται σε εγγραφή σε όσες δραστηριοποιούνται εντός δομών ή λαμβάνουν χρηματοδότηση. Προβλέπεται επίσης αυστηρότερη αντιμετώπιση όταν εμπλέκονται σε παράνομη διακίνηση πρόσωπα συνδεδεμένα με εγγεγραμμένες οργανώσεις. Ο υπουργός ανακοίνωσε την κατάργηση απευθείας προγραμματικών συμβάσεων και την εισαγωγή διαγωνιστικών διαδικασιών, επικαλούμενος επισημάνσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Αντιδράσεις αναμένονται και για τις διατάξεις που αφορούν τους ασυνόδευτους ανηλίκους. Ο Θάνος Πλεύρης υποστήριξε ότι η πλειονότητα βρίσκεται «στο όριο της ενηλικότητας» και ότι η υφιστάμενη ρύθμιση λειτουργεί ως «μαγνήτης», προαναγγέλλοντας αλλαγές που θα αποτρέπουν την παρατεταμένη παραμονή χωρίς σαφές προσφυγικό προφίλ.
Οι αντιδράσεις της αντιπολίτευσης
Η βουλευτής του ΠΑΣΟΚ, Νάντια Γιαννακοπούλου, χαρακτήρισε το νομοσχέδιο «κατώτερο των περιστάσεων», λέγοντας πως φέρει την προσωπική σφραγίδα του υπουργού. Τόνισε ότι ενέχει «πολύ σοβαρούς κινδύνους για την κοινωνική συνοχή» και κατηγόρησε τον Θάνο Πλεύρη ότι «αποφάσισε να κηρύξει πόλεμο σε συμπολίτες μας μετανάστες».
Από τον ΣΥΡΙΖΑ, ο βουλευτής Γιώργος Ψυχογιός εξέφρασε συνολική διαφωνία με το νομοθέτημα, λέγοντας πως «με αυτό το νομοσχέδιο, από τη μια ο μετανάστης παρουσιάζεται ως αναγκαίος και από την άλλη αντιμετωπίζεται ως απειλή». Κάλεσε την κυβέρνηση να αποσύρει τις διατάξεις και να προσέλθει σε διάλογο για την ένταξη.
Η βουλευτής του ΚΚΕ, Μαρία Κομνηνάκα, έκανε λόγο για «υποκρισία» της κυβέρνησης και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υποστηρίζοντας ότι το νομοσχέδιο «υπηρετεί τις επιταγές του κεφαλαίου» και «νομιμοποιεί τις νέες Μανωλάδες και τις εργασιακές Βαβέλ».
Ο Δημήτρης Τζανακόπουλος από τη Νέα Αριστερά κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι «διατηρεί ένα καθεστώς εργαλειοποίησης των μεταναστών» και έκανε λόγο για «πολιτική του θανάτου».
Τέλος, ο βουλευτής της Ελληνικής Λύσης, Βασίλης Γραμμένος, υποστήριξε ότι το νομοσχέδιο «αρχικά επιτρέπει και στη συνέχεια νομιμοποιεί την παρανομία», κατηγορώντας την κυβέρνηση ότι «μετατρέπει την Ελλάδα από κυρίαρχο κράτος σε διαχειριστή πληθυσμών».
