Συμφωνία για την προμήθεια από το 2019 και μετά μέσω του αγωγού TAP ποσότητας 1 δισ. κυβικών μέτρων αερίου το χρόνο αποκλειστικά για τις ανάγκες της ελληνικής αγοράς, έκλεισε η ΔΕΠΑ με τους Αζέρους, γεγονός που ανοίγει το δρόμο για φθηνότερο φυσικό αέριο σε νοικοκυριά και βιομηχανίες.

Η ποσότητα έίναι σημαντική καθώς αντιστοιχεί περίπου στο 25% των ετησίων αναγκών της χώρας (συνολικά 4 δισ. κ.μ.), και εκτιμάται ότι θα οδηγήσει μελλοντικά σε χαμηλότερες τιμές για νοικοκυριά, επιχειρήσεις και βιομηχανίες, ανάλογα φυσικά και με την σε εξέλιξη διαπραγμάτευση ΔΕΠΑ- Gazprom.

Η συμφωνία που πρόκειται να υπογραφεί στις 19 Σεπτεμβρίου στο Μπακού ανάμεσα στον πρόεδρο της ΔΕΠΑ Χάρη Σαχίνη και τους επικεφαλής της κοινοπραξίας που εκμεταλλεύεται το αζέρικο κοίτασμα του Σαχ Ντένιζ, δηλαδή τη BP και τη Socar, έκλεισε σύμφωνα με τις πληροφορίες σε αρκετά χαμηλότερες τιμές από εκείνες στις οποίες προμηθεύεται σήμερα η Ελλάδα το Ρωσικό αέριο.

Αν και περισσότερες λεπτομέρειες για τη συμφωνία δεν έχουν γίνει γνωστές, είναι σαφές ότι αποτελεί ένα πρόσθετο επιχείρημα στη «φαρέτρα» της ελληνικής πλευράς (ΔΕΠΑ) κατά τις διαπραγματεύσεις που διεξάγει με τη Ρωσική Gazprom για μείωση των τιμών άνω του 20%.

Θυμίζουμε ότι προσφορά προς τους Αζέρους για αγορά 1 δισ. κυβικών μέτρων αερίου το χρόνο μέσω του TAP, είχε καταθέσει η ΔΕΠΑ από τον περασμένο Ιούνιο, αμέσως μόλις έγινε γνωστό ότι η κοινοπραξία του Σαχ Ντενίζ επέλεξε το συγκεκριμένο αγωγό έναντι του Nabucco West για τη μεταφορά στην Ευρώπη του αζέρικου αερίου.

«Στο αέριο όσο μεγαλώνει το καλάθι προμηθειών τόσο θα είναι προς όφελος για τον τελικό καταναλωτή», είχε δηλώσει τότε ο υπουργός ΠΕΚΑ Γιάννης Μανιάτης.

Το θέμα απασχόλησε τη συνάντηση που είχε χθες η ηγεσία του ΥΠΕΚΑ (Μανιάτης- Παπαγεωργίου) με υψηλόβαθμους εκπροσώπους της Socar, του νέου ιδιοκτήτη του ΔΕΣΦΑ, όπου εκτός των άλλων συζητήθηκε και η πορεία μέχρι την ολοκλήρωση της πώλησης, καθώς εκκρεμεί ακόμη η έγκριση της Κομισιόν.

Επισήμως η ελληνική πλευρά τηρεί για την ώρα σιγήν ιχθύος για τη συμφωνία καθώς βρίσκεται ακόμη σε μια κρίσιμη φάση διαπραγμάτευσης με τους Ρώσους.

Αλλωστε αν ως το τέλος του 2013 δεν έχει επιτευχθεί συμφωνία με τη Gazprom, είναι πιθανό η Ελλάδα να προσφύγει σε διεθνή διαιτησία.

Γιατί είναι φθηνότερο το αέριο των Αζέρων

Γιατί όμως είναι φθηνότερο του Ρωσικού το αέριο των Αζέρων ; Η αιτία βρίσκεται σύμφωνα με γνώστες της αγοράς, στη φόρμουλα με την οποία τιμολογείται. Η μέθοδος με την οποία συνεχίζει να πουλά η Gazprom στην Ελλάδα βασίζεται ακόμη στον παραδοσιακό τρόπο, στον υπολογισμό δηλαδή της τιμής του αερίου συγκρινόμενη με εκείνης του πετρελαίου, και μάλιστα λαμβάνοντας υπόψη κάποια προϊόντα ακριβότερα του μπρέντ.

Αντίθετα, η εμπορική πολιτική που ακολουθούν οι Αζέροι είναι η ίδια με αυτήν που ισχύει πλέον στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες : Ένα ποσοστό της τιμής (80%) υπολογίζεται βάσει της τιμής του πετρελαίου. Αλλά το υπόλοιπο 20% αποσυνδέεται από το πετρέλαιο και τιμολογείται με βάση την τρέχουσα τιμή του φυσικού αερίου, όπως αυτή καθορίζεται με ημερήσιες συναλλαγές, μέσω των λεγόμενων κόμβων (ή Gas Price Hubs) που λειτουργούν ανά την ευρωπαϊκή επικράτεια.

Τι είναι οι κόμβοι

Με τον όρο κόμβοι φυσικού αερίου εννοούμε είτε αγορές που βασίζονται σε εικονικά σημεία εμπορικών συναλλαγών είτε σημεία transit που βασίζονται σε πραγματικές θέσεις διέλευσης. Τέτοιοι κόμβοι βρίσκονται στη Βρετανία, στο Βέλγιο, στην Ιταλία, στην Ολλανδία, στην Γαλλία, στην Αυστρία, στη Γερμανία (τρεις), κλπ.
Για να καταλάβει κάποιος τι σημαίνουν όλʼ αυτά στην πράξη, το 2012 οι όγκοι φυσικού αερίου που παραδόθηκαν σε ευρωπαϊκά Hubs κάλυψαν σχεδόν το 90% της ζήτησης στις χώρες που διέθεταν τέτοιους κόμβους, έναντι του 74% που αντιστοιχούσε για όλο το 2011.

Πάντως ένας τέτοιος κόμβος (hub) θα μπορούσε να δημιουργηθεί στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Η επιχειρηματολογία που αναπτύσσεται βασίζεται στο άνοιγμα των εναλλακτικών διαδρόμων που πρόκειται να δημιουργηθούν στην περιοχή, όπως, ο TAP, ο τουρκικός TANAP, ο South Stream, αλλά και ο ελληνοβουλγαρικός IGB.