Πρωθυπουργοί που αφήνουν τις διακοπές τους για να επιστρέψουν κατηφείς και μελαγχολικοί στην ημερήσια διάταξη της ευρωπαϊκής κρίσης. Ανταριασμένοι υπουργοί Οικονομικών που κοιμούνται με έγνοιες και ξυπνούν με ενοχές. Συνεντεύξεις Τύπου στη ΔΕΘ για χαμηλές πτήσεις και πολύ γερά νεύρα. Σύμφωνα με αυτήν την ανάγνωση, η εποχή μας δεν προσφέρεται για τη μακροημέρευση των ηγετών και του πολιτικού τους μεγαλείου. «Ενσταση» φωνάζει ο αμερικανός ακαδημαϊκός και ψυχίατρος Νασίρ Γκεμί που ρίχνεται στη μάχη των εντυπώσεων με έναν τίτλο – περγαμηνή: «διευθυντής στο πρόγραμμα Διαταραχής του Θυμικού στο Ιατρικό Κέντρο του Πανεπιστημίου Ταφτς». Αν πάρουμε τοις μετρητοίς τα συμπεράσματά του, ο καλός ο καπετάνιος εκτός του ότι φαίνεται στη φουρτούνα πρέπει να πάσχει και από κατάθλιψη – ελαφράς έστω μορφής. Αντιθέτως, όποιος έχει περίσσευμα ψυχικής υγείας δεν φτουράει στους δύσκολους καιρούς. Κι έτσι, αυτό που ξεκίνησε σαν κομπλιμέντο του Αριστοτέλη για τους καταραμένους ποιητές των αιώνων γίνεται παράσημο για τους πρωθυπουργούς της οικονομικής αναμπουμπούλας: «Η κατάθλιψη κάνει τους ηγέτες ρεαλιστές και γεμάτους κατανόηση, η μανία πιο δημιουργικούς και ανθεκτικούς» γράφει ο Γκεμί στη «Μανία πρώτου βαθμού: αποκαλύπτοντας τη σχέση μεταξύ ηγεσίας και πνευματικής ασθένειας».
Το βιβλίο βρίσκεται στον αντίποδα εκείνου που έγραψε το 2008 ο λόρδος Ντέιβιντ Οουεν. Με το «Ασθενείς στην εξουσία» (Εκδ. Καστανιώτη), ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Αγγλίας έβγαζε στη φόρα τη μελαγχολία και τις καρδιακές διαταραχές του Λίντον Τζόνσον, τον αλκοολισμό του Νίξον, το λέμφωμα του Σάχη και το «σύνδρομο ύβρεως» του Τόνι Μπλερ (σ.σ.: ισοδυναμεί με τη «μέθη της εξουσίας»). Υστερα από όλα αυτά, υποστήριζε ότι οι υποψήφιοι ηγέτες πρέπει να υποβάλλονται σε ιατρικές εξετάσεις.
Τα ιστορικά παραδείγματα πρωταγωνιστούν και στο πόνημα του Γκεμί. Με πρώτη, καραμπινάτη, περίπτωση τον Αβραάμ Λίνκολν, χάριν του οποίου, άλλωστε, γράφτηκε πριν από έξι χρόνια η μελέτη «Lincoln’s melancholy». Τα καταθλιπτικά επεισόδια του 16ου προέδρου των ΗΠΑ, αναπόσπαστο κομμάτι του δαιδαλώδους βιογραφικού του, είναι αυτά που του χάρισαν «συμπόνια για τους πολίτες και ηγετική στόφα την ώρα της κρίσης». Οι νοητικές διαταραχές την περίοδο του Εμφυλίου υπήρξαν η πανοπλία του απέναντι στους μονοκόμματους αντιπάλους του, που γεμάτοι αυτοπεποίθηση, δεν μπορούσαν να νιώσουν στο πετσί τους όσα τραβούσαν οι στρατιώτες τους. Να το πούμε «καταθλιπτικό ρεαλισμό» να ξεμπερδεύουμε;
Χάπια για τον Αδόλφο
Ο Ουίνστον Τσόρτσιλ συνάντησε από νωρίς τον «μαύρο σκύλο» (σύμβολο της κατάθλιψης, από την εποχή των Κελτών). Αλκοολικός και πιθανότατα με διπολική διαταραχή, ο χαλκέντερος βετεράνος ενεργοποιούσε την «κυκλοθυμική διάσταση» όταν έβρισκε τα σκούρα – γεγονός καθόλου σπάνιο για έναν άνθρωπο που χρεώθηκε το φιάσκο της Καλλίπολης το 1915 και άκουσε τα γερμανικά βομβαρδιστικά πάνω από το Λονδίνο. Στην αντίπερα όχθη, «η μέτρια διπολική διαταραχή του Χίτλερ επηρέασε τη σταδιοδρομία του μέχρι το 1937 με θετικό τρόπο», γράφει ο Γκεμί. « Σαν να γέμισε τις μπαταρίες του με έμπνευση κι ανθεκτικότητα». Και μετά, και μετά; Μετά ήρθε ο γιατρός Τέοντορ Μόρελ, που τον γέμισε με αμφεταμίνες, «ενεργοποιώντας την έκρηξη».
Εδώ αρχίζουν τα δύσκολα της τεκμηρίωσης. «Δηλαδή, στο δικαστήριο της Νυρεμβέργης η ετυμηγορία του Γκεμί θα ήταν “υπερδοσολογία” στη συνταγή;» επισημαίνει ο Τόμας Μάλον στη βιβλιοκριτική της «Herald Tribune». Η ανάλυση του αμερικανού ψυχιάτρου παραείναι αισιόδοξη, για να είναι αληθινή. Το μεγαλύτερο μειονέκτημα είναι η ίδια η εξίσωση «”πειραγμένος” ηγέτης= εξασφαλισμένο μεγαλείο». Προφανώς, η ιστορική ευθύνη του Νέβιλ Τσάμπερλεν δεν ήταν ότι υπήρξε πνευματικά υγιής, αλλά ότι «υπνωτίστηκε» από τη γερμανική διπλωματία. Ο Φραγκλίνος Ρούζβελτ δεν υπέφερε από κατάθλιψη, όπως ο Τσόρτσιλ, αλλά από «υπερκοινωνικότητα». Κέρδισε, όμως, στον ίδιο πόλεμο. Και για να το χοντρύνουμε: εάν ο Καντάφι έπαιρνε πρόζακ, θα ήταν χειρότερος ηγέτης αλλά καλύτερος άνθρωπος;
Σχόλια
