Στα καταναλωτικά δάνεια και στις πιστωτικές κάρτες οι «παγίδες» κρύβονται,

συνήθως, στα εξής σημεία:

1. Προμήθειες. Δεν επιτρέπεται η είσπραξη οποιασδήποτε προμήθειας για

όλα τα δάνεια και τις κάρτες. Επιτρέπονται οι εφάπαξ δαπάνες και έξοδα υπέρ

τρίτων (π.χ. συμβολαιογραφικά, έξοδα εκταμίευσης κ.λπ.).

2. Επιτόκιο. Το ύψος των βασικών επιτοκίων θα πρέπει να διακρίνεται από

τις λοιπές επιβαρύνσεις.

3. Περίοδος εκτοκισμού. H έναρξη και η λήξη της περιόδου εκτοκισμού,

δηλαδή από πότε αρχίζει να «τρέχει» το επιτόκιο, θα πρέπει να διευκρινίζεται

από την τράπεζα.

4. Περίοδος χάριτος. Πρέπει να διευκρινίζεται πότε ακριβώς αρχίζει και

πότε λήγει και αν είναι έντοκη ή άτοκη.

5. Τόκος. H τράπεζα πρέπει να διευκρινίζει τον τρόπο με τον

οποίο υπολογίζει τους τόκους.

6. Κυμαινόμενο επιτόκιο. Πρέπει να διευκρινίζεται πώς προκύπτει το

κυμαινόμενο επιτόκιο. Δηλαδή, ποιο επιτόκιο είναι η βάση και τι μεταβάλλεται.

7. Μεταβολή επιτοκίου. Ο δανειολήπτης πρέπει να ενημερώνεται από την

τράπεζα πόσο μπορεί να επιβαρυνθεί από ενδεχόμενη αύξηση των επιτοκίων. Πρέπει

να ζητά τουλάχιστον τρία σενάρια.

8. Ανάλυση δόσεων. Ο δανειολήπτης πρέπει να ζητά την ανάλυση των

δόσεων, δηλαδή έναν ξεχωριστό πίνακα που να αναφέρει πόσο από το κεφάλαιο και

ποιο κομμάτι των τόκων πληρώνει κάθε μήνα.

9. Επιτόκιο υπερημερίας. H τράπεζα πρέπει να αναφέρει το ύψος του

επιτοκίου υπερημερίας αλλά και το πώς και το πότε εφαρμόζεται.

10. Επιπτώσεις. Ο δανειολήπτης πρέπει να γνωρίζει τις συνέπειες και τις

σχετικές επιβαρύνσεις σε περιπτώσεις που παραβεί κάποιους από τους όρους της

σύμβασης.

11. Ολική ή μερική εξόφληση. H τράπεζα πρέπει να διευκρινίζει το

κόστος και τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να γίνει μερική ή ολική προεξόφληση

του δανείου.

12. Εξασφαλίσεις. Ο δανειολήπτης κατά την έρευνα αγοράς θα πρέπει να

αναζητήσει τράπεζα που του προσφέρει εξασφαλίσεις από ενδεχόμενη αύξηση των

επιτοκίων.

13. Άνοιγμα λογαριασμού. Ο δανειολήπτης πρέπει να μαθαίνει, αν είναι

υποχρεωμένος να ανοίξει καταθετικό λογαριασμό στην τράπεζα που του δίνει

δάνειο ή κάρτα. Επίσης, το ελάχιστο ποσό κατάθεσης και για πόσο διάστημα

μπορεί να έχει ακίνητο τον λογαριασμό. Προβλέπονται επιβαρύνσεις για μικρά

ποσά και για ακίνητους λογαριασμούς.

14. Δάνεια εκτός τραπέζης. Προσοχή στις συμβάσεις για χορήγηση

καταναλωτικών δανείων και πιστωτικών καρτών εκτός τράπεζας. Καλό είναι να

αποφεύγεται η πρακτική αυτή και κατά την υπογραφή των συμβάσεων να παρίσταται

αρμόδιο τραπεζικό στέλεχος. Μόνο αυτό φέρει την ευθύνη έναντι της τράπεζας.

15. Ληξιπρόθεσμες οφειλές. H τράπεζα πρέπει να ενημερώνει εγκαίρως

τους πελάτες της για τυχόν ληξιπρόθεσμες οφειλές, για τις συνέπειες και για

τον τρόπο αντιμετώπισής τους.

16.. Μεταφορά υπολοίπου. Τα ψιλά γράμματα έχουν σχέση κυρίως με τους

όρους και τις προϋποθέσεις «υποδοχής» του παλιού χρέους από τη νέα τράπεζα.

Υπάρχουν προγράμματα με τα οποία προσφέρονται εκπτώσεις έως και 14% (!)

ετησίως, κατά μέσον όρο. H έκπτωση αυτή όμως δίνεται υπό όρους. Ο πιο

συνηθισμένος όρος είναι να συνεχίσει ο καταναλωτής να κάνει αγορές μέσω της

νέας κάρτας με το υψηλό επιτόκιο (π.χ. 16%) και όχι με εκείνο που προσφέρεται

για τη μεταφορά υπολοίπου. Το ύψος των μηνιαίων συναλλαγών που πρέπει να

τοκίζονται με το υψηλό επιτόκιο μεγαλώνει ανάλογα με το ποσό που μεταφέρεται

(π.χ. κάθε μήνα απαιτούνται συναλλαγές 100 ευρώ για κάθε 1.000 ευρώ που

μεταφέρονται). Ακόμα και όταν δεν υπάρχουν ψιλά γράμματα, ο καταναλωτής ο

οποίος συνεχώς μεταφέρει τα χρέη του από τη μία τράπεζα στην άλλη κινδυνεύει

τελικά να μείνει για πάντα… χρεωμένος. Συνήθως η περίοδος χάριτος λήγει σε

έξι μήνες, το χρέος αυξάνεται (διότι εξακολουθεί να αγοράζει προϊόντα και

υπηρεσίες), ενώ τα έσοδα του καταναλωτή παραμένουν σταθερά. H «μετακόμισή» του

σε άλλη τράπεζα, απλώς θα μεταθέσει το πρόβλημα. Όσοι όμως έχουν τα χρήματα

και μπορούν να ανταποκρίνονται στις υποχρεώσεις τους, έχουν όφελος από τη

μεταφορά υπολοίπου, τόσο στις κάρτες όσο και στα καταναλωτικά δάνεια. Το

όφελος από τη μετακίνηση είναι ότι ο κάτοχος – της πιστωτικής κάρτας, για

παράδειγμα – μπορεί να πετύχει μείωση του επιτοκίου της έως και 12 μονάδες

και, φυσικά, περιορίζει και το ύψος της μηνιαίας δόσης του.

17. Το επιτόκιο δεν λέει (σχεδόν) ποτέ την αλήθεια. Με πάνω από 1.000

ευρώ μπορεί να επιβαρυνθεί ένας δανειολήπτης καταναλωτικών δανείων από τις

εφάπαξ δαπάνες και τα διάφορα έξοδα που εφαρμόζουν οι τράπεζες. Έτσι, ο

καταναλωτής δεν πρέπει να συγκρίνει τράπεζες και προϊόντα με κριτήριο μόνο το

επιτόκιο. Πρέπει, αντίθετα, να εξετάζει προσεκτικά και τις λοιπές επιβαρύνσεις

που συνοδεύουν το τραπεζικό προϊόν. Οι επιβαρύνσεις αυτές ενσωματώνονται στη

μηνιαία δόση. Συνεπώς, ο καλύτερος τρόπος για να αποφασίσει ο υποψήφιος

δανειολήπτης ποια τράπεζα τον συμφέρει καλύτερα είναι να ζητά προσφορές

(μηνιαία δόση) για το ίδιο ποσό δανείου και με την ίδια διάρκεια. H τράπεζα

που θα του προσφέρει τη μικρότερη μηνιαία δόση είναι η πιο συμφέρουσα. Ένας

άλλος τρόπος είναι να ζητά ο καταναλωτής από τις τράπεζες τη Συνολική Ετήσια

Πραγματική Επιβάρυνση (ή αλλιώς ΣΕΠΕ). H ΣΕΠΕ εκφράζεται ως ποσοστό και

περιλαμβάνει το επιτόκιο και τις λοιπές επιβαρύνσεις. Με τον τρόπο αυτό, οι

υποψήφιοι δανειολήπτες μπορούν να συγκρίνουν τη ΣΕΠΕ μεταξύ των τραπεζών, αλλά

για το ίδιο δάνειο (ίδιο ποσό και ίδια διάρκεια). Οι λοιπές επιβαρύνσεις

αυξάνουν σημαντικά το επιτόκιο, γεγονός που φαίνεται αμέσως στη ΣΕΠΕ.

Χαρακτηριστικά παρουσιάζεται το εξής παράδειγμα: Για ένα καταναλωτικό δάνειο

με επιτόκιο 9,25% σταθερό και για ποσό δανείου άνω των 1.500 ευρώ και με

διάρκεια αποπληρωμής από 12 έως 60 μήνες η ΣΕΠΕ είναι 15,83%. Ένα ακόμα

παράδειγμα είναι το εξής: Πρόγραμμα μεταφοράς υπολοίπου 60.000 ευρώ με

επιτόκιο 8,5% σε 60 μήνες, η συνολική ετήσια επιβάρυνση διαμορφώνεται σε

14,97%.

Πώς να…

… πάρω δάνειο με μικρότερο επιτόκιο: Επιλέγω καταναλωτικό δάνειο που

χορηγείται με εξασφαλίσεις.

… κάνω μεταφορά υπολοίπου: Κρατώ τους δύο τελευταίους λογαριασμούς

της πιστωτικής κάρτας ή του καταναλωτικού δανείου από την παλαιά μου τράπεζα.

Παίρνω το τελευταίο εκκαθαριστικό της Εφορίας και την ταυτότητά μου, πηγαίνω

στη νέα τράπεζα, στην οποία θα μεταφερθεί το υπόλοιπο, και κάνω αίτηση. H

μεταφορά συνήθως γίνεται σε δύο έως τέσσερις εβδομάδες – το αργότερο – και όλη

η διαδικασία αναλαμβάνεται από τη νέα τράπεζα.

… αποφύγω την υπερχρέωση: H μηνιαία δόση του καταναλωτικού δανείου

δεν πρέπει να ξεπερνά το 30% του καθαρού μηνιαίου εισοδήματος. Πρέπει να

αποφεύγω να πληρώνω την κάρτα μου με την ελάχιστη καταβολή.

… διαλέξω το κατάλληλο δάνειο: Αν έχω συνεχώς πρόβλημα ρευστότητας,

επιλέγω ανοικτό δάνειο. Αν μου τύχει κάτι έκτακτο, επιλέγω καταναλωτικό ή

προσωπικό.

… επιλέξω την κατάλληλη πιστωτική κάρτα: Προτιμώ την κάρτα που

καλύπτει ακριβώς τις ανάγκες μου. Δεν χρειάζεται να πληρώνω μεγάλη συνδρομή

για κάρτες που προσφέρουν πολλές υπηρεσίες, τις οποίες δεν χρησιμοποιώ.

… επιλέξω την τράπεζα που με συμφέρει: Επιλέγω εκείνη με τη μικρότερη

Συνολική Ετήσια Πραγματική Επιβάρυνση και αυτή που μου προσφέρει μεγαλύτερη

ευελιξία (στη δόση, την αποπληρωμή κτλ.).

Πώς να μη…

… γίνει «εφιάλτης» η μεταφορά υπολοίπου: Προσέχω τα… ψιλά γράμματα

με τους όρους και τις προϋποθέσεις «υποδοχής» του υπολοίπου από τη νέα

τράπεζα. Μεταφέρω το υπόλοιπο σε άλλη τράπεζα για να μειωθεί η μηνιαία δόση,

σταματώ τη χρήση της κάρτας και δεν παίρνω άλλο δάνειο.

… με «τρώνε» οι τόκοι: Αποφεύγω να κάνω ανάληψη μετρητών από

πιστωτική κάρτα. Αν γίνει αυτό, πληρώνω όσο γίνεται γρηγορότερα ολόκληρο το

οφειλόμενο ποσό, ακόμη και αν δικαιούμαι να πληρώσω με την ελάχιστη καταβολή

ύστερα από ένα μήνα. Πληρώνω τις δόσεις της κάρτας εγκαίρως.

… μπω στη «μαύρη λίστα» του «Τειρεσία». Είμαι συνεπής στις

υποχρεώσεις μου. Αν αντιμετωπίσω πρόβλημα, ενημερώνω έγκαιρα την τράπεζα, η

οποία θα μου δώσει «σιωπηρά» πίστωση χρόνου και λύση η οποία μπορεί να

κοστίσει κάτι παραπάνω μακροπρόθεσμα, αλλά θα με γλιτώσει από τον «Τειρεσία».

… τρέμω το δάνειο και την κάρτα. Αν έχω υπολογίσει σωστά τις

δυνατότητές μου και οι δόσεις πληρώνονται κανονικά, δεν υπάρχει λόγος

ανησυχίας. Αν φοβάμαι τα έκτακτα (π.χ. απόλυση), ζητώ από την τράπεζα να με

ασφαλίσει έναντι μικρού, σχετικά, ασφαλίστρου από έκτακτα γεγονότα (απώλεια

εργασίας, θάνατος κτλ.).