Αν και απόν στην Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα ως μη μέλος, το Ισραήλ υπήρξε «ο ελέφαντας στο δωμάτιο» των αμερικανοτουρκικών συναντήσεων και διαπραγματεύσεων.
Οι συζητήσεις για την αποκατάσταση των αμερικανοτουρκικών σχέσεων γίνονταν, ενώ με δηλώσεις του ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου παρενέβαινε σε κρίσιμες πτυχές των διαπραγματεύσεων όπως η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα συμπαραγωγής των F-35.
Αν παρακολουθήσει δε κανείς την εσωτερική πολιτική επικαιρότητα αμφοτέρων των χωρών, θα διαπιστώσει ότι οι διαξιφισμοί και οι ανταλλαγές απειλών είναι όλο και περισσότερο συνήθεις. O τέως υπουργός Εσωτερικών και αντιπρόεδρος του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Αναπτύξεως (ΑΚΡ) Σουλεϊμάν Σοϊλού απείλησε το Ισραήλ με «αφανισμό», ενώ ο τέως πρωθυπουργός του Ισραήλ Ναφτάλι Μπένετ υπεστήριξε προ μηνών ότι η Τουρκία είναι η νέα μείζων στρατηγική απειλή για το Ισραήλ, ή άλλως «το νέο Ιράν».
Η αντιπαράθεση Ισραήλ και Τουρκίας δεν περιορίζεται πλέον μόνον στην Παλαιστίνη, τον Λίβανο και τη Συρία. Εχει πλέον επεκταθεί και στην Ανατολική Μεσόγειο, ακόμη και στο Κέρας της Αφρικής, όπου η πρόσφατη αναγνώριση από το Ισραήλ της «Σομαλιλάνδης» εθεωρήθη ως ευθεία βολή εναντίον της αναδείξεως της Σομαλίας σε στρατηγικό εταίρο της Τουρκίας στην υποσαχάριο Αφρική.
Παρά τη λεκτική ένταση μια πολεμική αντιπαράθεση ή θερμό επεισόδιο μεταξύ του Ισραήλ και της Τουρκίας παραμένει ένα ελάχιστα πιθανό σενάριο, αν και η πιθανότητά του έχει αυξηθεί κατά την τελευταία διετία με τις τεκτονικές αλλαγές που επαναχαράσσουν την ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή και τη διεθνή έννομο τάξη.
Μπορεί το Ισραήλ να αισθάνεται ότι έχει την ψυχολογική υπεροχή και η Τουρκία να είναι όντως το ισχυρότερο διπλωματικό και στρατιωτικό αντίβαρο στα ισραηλινά σχέδια στη Μέση Ανατολή. Από την άλλη το πιθανό κόστος μιας αντιπαραθέσεως για αμφότερα τα μέρη είναι δυσθεώρητο και μη διαχειρίσιμο. Επιπλέον, παρά τη διπλωματική αντιπαράθεση οι οικονομικές σχέσεις δεν έχουν ατονήσει.
Στελέχη της τουρκικής αντιπολιτεύσεως σχολιάζουν την εκρηκτική άνοδο των τουρκικών εξαγωγών προς την Παλαιστινιακή Αρχή, υπογραμμίζοντας ότι είναι αδύνατον η πλειονότητα των εξαγομένων αγαθών να αφορούν Παλαιστινίους. Οι εξαγωγές στην Παλαιστινιακή Αρχή αποτελούν έναν εύσχημο τρόπο, ώστε να παρακαμφθεί το εμπάργκο εναντίον του Ισραήλ.
Η αντιπαράθεση θα συνεχισθεί, καθώς εξυπηρετεί τα εσωτερικά πολιτικά σχέδια τόσο του προέδρου Ερντογάν όσο και του πρωθυπουργού Νετανιάχου.
Ο πρώτος χρειάζεται να υποστηρίξει τη φιλοδοξία του να εμφανίζεται ως ο ηγέτης των διωκομένων μουσουλμάνων, πολλώ δε μάλλον στην ιερά – και για τους Μωαμεθανούς – πόλη της Ιερουσαλήμ.
Ο δεύτερος μετά την κατά τα φαινόμενα ατελέσφορη επιχείρηση ανατροπής του καθεστώτος του Ιράν με αμερικανική υποστήριξη χρειάζεται να διατηρήσει το πολεμικό μομέντουμ μέχρι τις προσεχείς βουλευτικές εκλογές στο Ισραήλ, ώστε να περάσουν σε δεύτερη μοίρα οι προσωπικές του ευθύνες τόσο για τη μη αποτροπή των τρομοκρατικών επιθέσεων της Χαμάς της 7ης Οκτωβρίου 2023, όσο και για διάφορες υποθέσεις διαφθοράς. Η απόσταση πάντως μεταξύ λόγων και πράξεων αναμένεται να παραμείνει μεγάλη.
Ο Ιωάννης Ν. Γρηγοριάδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Μπίλκεντ και επικεφαλής του Προγράμματος Τουρκίας του ΕΛΙΑΜΕΠ
