Δεν είναι η πρώτη φορά που η δημόσια συζήτηση που αφορά μια Σύνοδο εγκλωβίζεται στις εικόνες, στις χειραψίες και στις φωτογραφίες των ηγετών, παραβλέποντας τη μεγάλη εικόνα.
Οι φωτογραφίες διαρκούν μία ημέρα. Η στρατηγική είναι αυτή που αφήνει αποτύπωμα στον χρόνο. Και αυτό αφορά τόσο το μέλλον της Συμμαχίας όσο και τη θέση της Ελλάδας μέσα στη νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας που διαμορφώνεται.
Η Σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα επιβεβαίωσε επισήμως ότι η Συμμαχία εισέρχεται σε μια νέα εποχή. Η ασφάλεια της Ευρώπης δεν μπορεί πλέον να θεωρείται ούτε δεδομένη ούτε αυτονόητη.
Ο ευρωπαϊκός πυλώνας του ΝΑΤΟ αναδεικνύεται σε κεντρικό στοιχείο της συλλογικής αποτροπής, καθώς οι Ευρωπαίοι αναλαμβάνουν μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για την άμυνά τους, ανταποκρινόμενοι στις νέες γεωπολιτικές ισορροπίες και στον σταδιακό αναπροσανατολισμό των αμερικανικών προτεραιοτήτων.
Το διακύβευμα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην αύξηση των αμυντικών δαπανών, καθώς η Ευρώπη βρίσκεται ήδη στην τροχιά υλοποίησης της απόφασης να επενδύσει περισσότερο στην ασφάλειά της.
Η πραγματική πρόκληση είναι βαθύτερη: να αποκτήσει στρατηγική κουλτούρα. Να ενισχύσει την αμυντική της βιομηχανία, να επενδύσει στην τεχνολογία, να μειώσει κρίσιμες εξαρτήσεις και να αποκτήσει την πολιτική βούληση για έγκαιρες και αποτελεσματικές αποφάσεις.
Υπό αυτή την έννοια, η σημαντικότερη παρακαταθήκη της Συνόδου – έναν χρόνο μετά τις δεσμεύσεις που αποφασίστηκαν στη Χάγη – είναι η ενηλικίωση της Ευρώπης ως παράγοντα ασφάλειας. Το πραγματικό ερώτημα, συνεπώς, δεν είναι αν οι Ευρωπαίοι μπορούν να επενδύσουν περισσότερα, αλλά αν είναι έτοιμοι να αναλάβουν την ευθύνη που συνοδεύει την ισχύ.
Σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα προσέρχεται με την αυτοπεποίθηση ενός αξιόπιστου συμμάχου, ο οποίος διαχρονικά τηρεί τις δεσμεύσεις του – βρίσκεται ήδη μεταξύ των πρώτων χωρών της Συμμαχίας που υλοποιούν τους νέους στόχους που συμφωνήθηκαν στη Χάγη. Η χώρα μας διαθέτει ισχυρή οικονομία, αξιόπιστη αποτρεπτική ισχύ, σταθερές στρατηγικές συμμαχίες, οι οποίες δεν εξαρτώνται από τις συγκυρίες και ειδικό βάρος στις ευρωπαϊκές συζητήσεις για την ασφάλεια και την άμυνα.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η παρέμβαση του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στη Σύνοδο της Άγκυρας για το casus belli και την ανάγκη σεβασμού των σχέσεων καλής γειτονίας ως θεμελιώδους αρχής της Συμμαχίας. Η επισήμανση αυτή αναδεικνύει το μεγάλο παράδοξο του ΝΑΤΟ. Δεν είναι συμβατό μια Συμμαχία που θεμελιώνεται στο άρθρο 5 και στην αρχή της συλλογικής άμυνας να ανέχεται την ύπαρξη ενεργής απειλής χρήσης βίας μεταξύ κρατών – μελών της.
Πρόκειται για ζήτημα που υπερβαίνει τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και αγγίζει την αξιοπιστία της ίδιας της Συμμαχίας. Και είναι ένα μήνυμα με πολλούς αποδέκτες. Η ασφάλεια δεν μπορεί να είναι επιλεκτική, ούτε η αλληλεγγύη να εφαρμόζεται κατά περίπτωση.
Η σταθερότητα της Συμμαχίας προϋποθέτει τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου, της εθνικής κυριαρχίας και των σχέσεων καλής γειτονίας. Οι ίδιες αρχές οφείλουν να αποτελούν θεμέλιο και της νέας ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφάλειας.
Η Σύνοδος δεν θα μείνει στην ιστορία για τις φωτογραφίες της. Θα κριθεί από το κατά πόσο σηματοδότησε την απαρχή μιας πιο ώριμης γεωπολιτικά Ευρώπης, ενός πιο συνεκτικού ΝΑΤΟ και μιας Συμμαχίας που εφαρμόζει στην πράξη τις αρχές τις οποίες διακηρύσσει.
Γιατί η ιστορία δείχνει ότι η ισχύς δεν κρίνεται μόνο από τους πίνακες με τα μεγέθη των αμυντικών δαπανών. Κρίνεται, πρωτίστως, από τη βούληση να αναλαμβάνει κανείς την ευθύνη που αυτά συνεπάγονται.
Η Αριστοτελία Πελώνη είναι διευθύντρια του Γραφείου Διεθνούς Στρατηγικού Σχεδιασμού και Επικοινωνίας του Πρωθυπουργού
