Η διαπίστωση του ΟΟΣΑ για τους θεσμούς δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε θεσμική κατάρρευση. Αλλά ότι εμφανίζει χαμηλότερα επίπεδα εμπιστοσύνης στους δημόσιους θεσμούς από τον μέσο όρο των χωρών του Οργανισμού. Στην πιο πρόσφατη έρευνα, η εμπιστοσύνη προς την κεντρική κυβέρνηση μειώθηκε στο 24% το 2025 (από 32% το 2023), ενώ αντίστοιχη πτώση καταγράφηκε για το κοινοβούλιο, τα πολιτικά κόμματα και τη δημόσια διοίκηση. Οι κυριότεροι λόγοι είναι η μακρά οικονομική κρίση (2010-2018), που αποδυνάμωσε την εμπιστοσύνη των πολιτών προς το πολιτικό σύστημα και το κράτος. Η διεθνής έρευνα δείχνει ότι η εμπιστοσύνη στους θεσμούς κατέρρευσε εκείνη την περίοδο και δεν έχει ακόμη ανακάμψει πλήρως.
Η αντίληψη επίσης περί διαφθοράς και ατιμωρησίας είναι σημαντική. Υποθέσεις διαφθοράς, καθυστερήσεις στη Δικαιοσύνη και η αίσθηση ότι οι κανόνες δεν εφαρμόζονται ισότιμα υπονομεύουν την αξιοπιστία των θεσμών. Η χαμηλή ποιότητα ορισμένων δημόσιων υπηρεσιών, ιδιαίτερα στην υγεία και στη δημόσια διοίκηση, όπου οι Ελληνες δηλώνουν μικρότερη ικανοποίηση από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ παίζει επίσης ρόλο. Η πολιτική πόλωση, η οποία οδηγεί πολλούς πολίτες να αξιολογούν τους θεσμούς ανάλογα με την πολιτική τους τοποθέτηση και όχι μόνο με την απόδοσή τους, είναι εξίσου σημαντική.
Υπάρχει δυνατότητα βελτίωσης. Ομως απαιτείται μακροχρόνια και συνεπής προσπάθεια. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι η εμπιστοσύνη αυξάνεται όταν η Δικαιοσύνη λειτουργεί γρήγορα και ανεξάρτητα, η διαφθορά αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά, οι δημόσιες υπηρεσίες γίνονται πιο αξιόπιστες και είναι κατά βάση ψηφιοποιημένες και όταν η κυβέρνηση εξηγεί με διαφάνεια τις αποφάσεις της και λογοδοτεί για τα αποτελέσματα. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι η εικόνα δεν είναι αποκλειστικά αρνητική. Παρά τη χαμηλή εμπιστοσύνη στους πολιτικούς θεσμούς, η ελληνική οικονομία έχει βελτιωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια (ανάπτυξη, επενδύσεις, δημοσιονομική σταθερότητα). Αυτό δείχνει ότι η οικονομική ανάκαμψη δεν μεταφράζεται αυτόματα σε αποκατάσταση της θεσμικής εμπιστοσύνης.
Με άλλα λόγια, η Ελλάδα φαίνεται να αντιμετωπίζει σήμερα περισσότερο κρίση εμπιστοσύνης παρά πλήρη κρίση λειτουργίας των θεσμών. Η ανάκτηση αυτής της εμπιστοσύνης είναι συνήθως πιο αργή διαδικασία από την οικονομική ανάκαμψη. Και στηρίζεται στην αξιοπιστία των προσώπων που απαρτίζουν την κυβερνητική μηχανή.
