Προτού κάνουν χθες άτυπη τηλεδιάσκεψη για να ανταλλάξουν απόψεις σχετικά με το πώς θα αντιμετωπίσει η ΕΕ συντονισμένα την ενεργειακή κρίση που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, οι υπουργοί ενέργειας είχαν λάβει επιστολή από τον επίτροπο για την Ενέργεια και τη Στέγαση. Σε αυτή τους πρότεινε να σκεφτούν «εθελοντικά μέτρα μείωσης της ζήτησης» με «ιδιαίτερη έμφαση στον τομέα των μεταφορών».
Πώς μεταφράζεται από τη γλώσσα της γραφειοκρατικής ορθότητας στην καθημερινή πράξη η συγκεκριμένη εισήγηση; Η Κομισιόν ρίχνει στο τραπέζι την ιδέα οι κυβερνήσεις να υποδείξουν στους πολίτες τους να οδηγούν και να ταξιδεύουν λιγότερο προκειμένου να εξοικονομήσουν καύσιμα. Η προτροπή δεν είναι παράλογη, η Ευρώπη βασίζεται στον Περσικό Κόλπο για το 40% των εισαγωγών της σε καύσιμα αεροσκαφών και ντίζελ, ενώ η δυνατότητα να βρει εναλλακτικούς προμηθευτές είναι – κατά τα γραφόμενα του αξιωματούχου – «περιορισμένη».
«Τα κράτη-μέλη θα πρέπει να αποφύγουν μέτρα τα οποία ίσως αυξήσουν την κατανάλωση καυσίμων, περιορίσουν την ελεύθερη ροή προϊόντων πετρελαίου ή αποθαρρύνουν την παραγωγή των ευρωπαϊκών διυλιστηρίων», συμβουλεύει επίσης ο Γιόργκενσεν. Δηλαδή, οι Βρυξέλλες προειδοποιούν πως γενικευμένες επιδοτήσεις και περιορισμοί στις διασυνοριακές ροές πετρελαιοειδών ενδέχεται να φέρουν αύξηση της ζήτησης – άρα, κι άλλη πίεση στις τιμές, που θα απειλήσουν την ευρωπαϊκή συνοχή.
Δαπάνες
Εξού κι αντιπροτείνουν ενθάρρυνση της τηλεργασίας και μείωση των ορίων ταχύτητας (όπως έχει συστήσει ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας). Παρότι τέτοιες πολιτικές εφαρμόζονται ήδη στην Ασία – θυμίζοντας τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970, όταν μοιραζόταν βενζίνη με το δελτίο και κάποια κράτη απαγόρευαν τη χρήση αυτοκινήτου τις Κυριακές – δεν έχουν συζητηθεί σοβαρά στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Για την ιστορία, η «Κυριακή χωρίς αυτοκίνητο» σε συνδυασμό με την επιβολή ενός χαμηλότερου γενικού ορίου ταχύτητας θα μπορούσε να μειώσει την κατανάλωση καυσίμων κατά 10%, είχαν εκτιμήσει το 2022 γερμανοί αναλυτές. Ωστόσο, αρκετοί φοβούνται πως όταν η προσφορά είναι τόσο περιορισμένη, η υπερβολική κρατική παρέμβαση ενδέχεται να φέρει τα αντίθετα απ’ τα προσδοκώμενα αποτελέσματα – να εντείνει το πρόβλημα αντί να το λύσει.
Ταυτόχρονα, υπάρχουν κι εκείνοι που εκτιμούν ότι η σκληρή ενεργειακή πραγματικότητα δίνει στην Ενωση την ευκαιρία να επιταχύνει την πράσινη μετάβαση. Αυτή η πλευρά επικαλείται μελέτες, σύμφωνα με τις οποίες, αν το 50% της ευρωπαϊκής οικονομίας «ηλεκτροποιηθεί», οι εισαγωγές πετρελαίου θα πέσουν στο μισό μέχρι το 2040. Πάντως, όποιον δρόμο κι αν διαλέξουν οι Ευρωπαίοι για να βγουν από το σημερινό αδιέξοδο, θα χρειαστεί να αυξήσουν σημαντικά τις δημόσιες δαπάνες τους – το έχουν δείξει όλες οι προηγούμενες έκτακτες καταστάσεις.
