Ο πελλός και {LF}η ανάρμαστη

Επεσε στα χέρια μου ένα Γλωσσάρι από το βιβλίο Το βουνί της Λουίζας Παπαλοΐζου. Προορισμός του, προφανώς, να διευκολύνει την ανάγνωση του βιβλίου, γραμμένου εν μέρει στην κυπριακή διάλεκτο. Πολλές από τις λέξεις που περιλαμβάνονται στο Γλωσσάρι, ως απολύτως ιδιωματικές, είναι σχεδόν αδύνατον να «αποκρυπτογραφηθούν» ακόμα και από τον αρκετά υποψιασμένο αναγνώστη. Αυτές δεν θα είχε νόημα να τις παραθέσω, αφού έτσι θα κατέληγε το Γλωσσάρι συλλογή με γλωσσικές εξτραβγκάντσες – για τα μέτρα του μέσου έλληνα αναγνώστη, τουλάχιστον. Θα αρκεστώ να παραθέσω και να σχολιάσω λέξεις που «εφάπτονται» με δικές μας, που έστω με κάποια προσπάθεια είναι αποκρυπτογραφήσιμες.

Εχουμε λοιπόν και λέμε, με αλφαβητική σειρά: αβάσταος είναι ο ασυγκράτητος, ο παρορμητικός, ο εριστικός, ανάρμαστη είναι η ανύπαντρη κοπέλα, αντζελοσσιάζουμαι σημαίνει τρομάζω, αλαφιάζομαι, απόκοφτος είναι αυτός που δεν έχει απογαλακτιστεί (κυριολεκτικά ή μεταφορικά), άστομος αυτός που δεν έχει όρεξη, ο ολιγόφαγος. Συνεχίζοντας, πάντα αλφαβητικά, έχουμε το βουνάριν που σημαίνει στοίβα, σωρός, τον διπλόραχο που είναι ο εύσωμος, το ντερέκι, η «ντουλάπα», τον καραολή που είναι ο σγουρομάλλης (εξού, προφανώς, και το επώνυμο του γνωστού νεαρού που τον απαγχόνισαν οι Αγγλοι), τον καταρριμένο που υποδηλώνει τον παρατημένο, τον καταφρονεμένο, τον «φτυσμένο», τον λάλλαρο που παραπέμπει στο λιοπύρι, στην υπερβολική ζέστη. Μουζούρα δεν είναι η μουντζούρα αλλά η πολύ μελαχρινή γυναίκα, ενώ μαγείρισσα δεν είναι η μαγείρισσα αλλά η… κατσαρόλα. Παμός, πάλι, είναι η ησυχία, η ανάπαυση, πελλός ο ανόητος αλλά και ο σαλεμένος, πάτσαλος είναι ο παρδαλός, ποριψιμιός ο παραμελημένος, ο παραπεταμένος. Και για να πάω και λίγο στα ρήματα, ππουφφουρίζω σημαίνει καπνίζω, προφανώς από το πάφα πούφα του καπνιστή (προσοχή στα διπλά σύμφωνα, στα κυπριακά ακούγονται), σάζομαι σημαίνει ετοιμάζομαι, τσιριλλώ σημαίνει τσιρίζω, ξεφωνίζω, ενώ χογλώ/χογλάζω σημαίνει είμαι πυρ και μανία, βράζω.

Ας προσθέσω, όμως, και λίγο πιπεράκι στο κείμενο. Βίλλος λοιπόν ή βίλλα είναι το πέος, πούττος ή πουττίν όχι αυτό που νομίζετε αλλά το αιδοίον, ενώ η πορδή λέγεται πόρτος και οι μούντζες δέκατα (λόγω, προφανώς, χρήσης και των δέκα δακτύλων). Τέλος, καυλιάζω σημαίνει κάνω χειρονομία σηκώνοντας το μεσαίο δάχτυλο του χεριού (με ό,τι αυτό δηλώνει), ενώ το ρήμα καυλομαχεί δηλώνει αυτόν που ασχολείται μόνο με το να παίζει το πουλί του, αλλά και ευρύτερα αυτόν που τον ενδιαφέρει μόνον ο εαυτός του, που τους έχει όλους γραμμένους.

Επιδόρπιο

Και από την κοντινή Κύπρο, στη μακρινή Ιαπωνία. Και μάλιστα, σε δυο από τις πιο κοινολεκτούμενες ιαπωνικές λέξεις: την γκέισα και τα μάνγκα. Γκέισα, λοιπόν, σημαίνει κάτι σαν πρόσωπο της τέχνης, καλλιτέχνις, αφού gei (εκλατινισμένα) είναι η τέχνη και sha το πρόσωπο. Οσο για τα διάσημα κόμικ μάνγκα, man σημαίνει διασκεδαστικό και ga σύνολο εικόνων.