Η φιλελεύθερη {LF}δημοκρατία να δώσει τη μάχη ιδεών και πολιτικών

Η ελληνική Ακροδεξιά, όπως τη γνωρίσαμε στα χρόνια της οικονομικής κρίσης, αλλά και μετά τις τελευταίες βουλευτικές εκλογές, ήταν – και παραμένει – ένας κατακερματισμένος κομματικά χώρος. Αν και οι ισορροπίες στο εσωτερικό του έχουν μεταβληθεί – ειδικά αφότου η Χρυσή Αυγή (ΧΑ) έχασε την κοινοβουλευτική της εκπροσώπηση και  η οργάνωση αναγνωρίστηκε από τη δικαιοσύνη ως εγκληματική συμμορία τον Οκτώβριο του 2020 – το εκλογικό της αποτύπωμα παραμένει διακριτό, με τη λαϊκιστική ριζοσπαστική εκδοχή της Ελληνικής Λύσης (ΕΛ) να έχει μετά το 2019 την αποκλειστικότητα εκπροσώπησης του χώρου εντός Κοινοβουλίου και άλλους μικρότερους κομματικούς σχηματισμούς να διεκδικούν το κατώφλι του 3% προκειμένου να εισέλθουν σε αυτό.

Οι εκλογείς που στρέφονται στα κόμματα αυτά – ως επί το πλείστον άνδρες, άτομα χαμηλού μορφωτικού επιπέδου, εργαζόμενοι – κάνουν μια ξεκάθαρα αρνητική επιλογή. Εμφορούμενοι από ματαίωση και θυμό, δεν επιβραβεύουν κόμματα ή υποψηφίους, ούτε δημόσιες πολιτικές. Τιμωρούν τα συστημικά κόμματα, στα οποία αποδίδουν την ευθύνη για τη δική τους έκπτωση και για την «παρακμή» της χώρας. Νοσταλγώντας μονίμως ένα καλύτερο παρελθόν – υπαρκτό ή κατασκευασμένο –  επιζητούν έναν ισχυρό ηγέτη, ενώ όσοι έχουν περάσει στο φάσμα του εξτρεμισμού, αντιμάχονται το δημοκρατικό πολίτευμα, ανέχονται, υποστηρίζουν ή/και χρησιμοποιούν τη βία.

Τα δεδομένα της μετεκλογικής έρευνας, μας δείχνουν ότι η ψήφος στη ΧΑ και στην ΕΛ είναι κατεξοχήν ψήφος διαμαρτυρίας εναντίον του πολιτικού κατεστημένου (Γεωργιάδου και Ρόρη 2022). Οι ψηφοφόροι τους εμφορούνται από αυταρχικές και ολοκληρωτικές αντιλήψεις: ο βαθμός αποδοχής της δημοκρατίας ως καλύτερου πολιτεύματος είναι σημαντικά χαμηλότερος από ό,τι στο υπόλοιπο εκλογικό σώμα, ενώ ταυτόχρονα υποστηρίζουν σθεναρά αντιδημοκρατικά καθεστώτα και επιθυμούν έναν ισχυρό ηγέτη που θα παρέκαμπτε τις εκλογές και το Κοινοβούλιο. Στην Ακρα Δεξιά, οι πολίτες αυτοί βλέπουν τον προστάτη του λαού από τα συμφέροντα του οικονομικού και πολιτικού κατεστημένου.

Ηδη, από το 2020, οι ψηφοφόροι της Ακρας Δεξιάς θεωρούσαν ότι «το κράτος θέλει να εξαφανίσει τη ΧΑ γιατί είναι ένα κόμμα που λέει αλήθειες» (50% των ψηφοφόρων της ΕΛ και 79% της ΧΑ), ότι «στο Κοινοβούλιο υπάρχουν πιο επικίνδυνοι για τη χώρα άνθρωποι από τους Χρυσαυγίτες» (76% της ΕΛ, 96% της ΧΑ), ότι «η ΧΑ έκανε λάθη αλλά αρκετές από τις ιδέες της ήταν σωστές» (64% της ΕΛ, 92% της ΧΑ), ενώ εξέφραζαν έντονη δυσαρέσκεια για την καταδικαστική απόφαση της ΧΑ. Το αυταρχικό υπόβαθρο των εκλογέων και η προηγούμενη ψήφος στην Ακρα Δεξιά αναδεικνύονται ως οι πλέον κρίσιμες μεταβλητές, ειδικά υπέρ της εξτρεμιστικής επιλογής (Γεωργιάδου και Ρόρη 2022).

Εκτοτε η επικοινωνιακή στρατηγική του έγκλειστου Ηλία Κασιδιάρη και η έκταση που έχει λάβει στη δημόσια ατζέντα το εάν θα είναι ή όχι υποψήφιος, το μόνο βέβαιο είναι ότι έχει ισχυροποιήσει τις απόψεις αυτές στο εκλογικό του ακροατήριο, αλλά και σε ματαιωμένους ψηφοφόρους, με αυταρχικό υπόβαθρο, επιρρεπείς σε αντιδημοκρατικές και βίαιες συμπεριφορές.

Οποια απόφαση και να λάβει ο Αρειος Πάγος, το υπάρχον και ελλοχεύον δυναμικό αυτού του χώρου δεν θα εξαφανιστεί, ενώ η διάθεση εκδίκησης και το αίσθημα θυματοποίησης στο εσωτερικό του έχει αυξηθεί. Στην περίοδο 2008-2019, τουλάχιστον 504 βίαιες επιθέσεις έχουν διαπραχθεί από ακροδεξιούς βίαιους δρώντες (Rori, Georgiadou, Roumanias 2022). Οσο η φιλελεύθερη δημοκρατία οφείλει να μάχεται έναντι των εχθρών της, άλλο τόσο οφείλει να δίνει τη μάχη των ιδεών και των πολιτικών, ώστε οι πολίτες αυτοί να ξαναβρούν το νόημα εντός των τειχών της.

Η Λαμπρινή Ρόρη είναι επίκουρη καθηγήτρια Πολιτικής Ανάλυσης στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών