Αδιαφορία μπροστά στη βεβήλωση

Πριν από μερικές ημέρες, στον χώρο του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, εκεί όπου δεν μπαίνει η πανεπιστημιακή αστυνομία διότι δεν το επιτρέπουν οι νεολαίοι της Αριστεράς και δεν ρισκάρει να συγκρουστεί μαζί τους η κυβέρνηση, συνέβη ακόμα ένα αποτροπιαστικό γεγονός, που επειδή είναι γιορτές σχεδόν δεν προβλήθηκε από τον Τύπο. Εσπασαν και βεβήλωσαν με φασιστικά σύμβολα το  μνημείο για το Εβραϊκό Νεκροταφείο, που βρίσκεται μέσα στον χώρο του Πανεπιστημίου. Δεν είναι η πρώτη φορά, και όχι μόνο στη Θεσσαλονίκη. Ο αντισημιτισμός συχνότατα συναντάται με μια ευρύτερη τάση χουλιγκανισμού και καταστροφής δημόσιων σημάτων σε τέτοιο βαθμό ώστε να μοιάζει με συρμό. Πριν ορμήσουν στην οδυνηρή μνήμη οι ακραίοι, η κοινωνία έχει προλάβει να αποδεχτεί πολλές μικρές καθημερινές βεβηλώσεις ως κανονικότητα. Οι υποτιθέμενες δηλώσεις οργής όταν συμβεί κάποιο τέτοιο περιστατικό («πράξη ύβρεως», «απερίφραστη καταδίκη», «οργή», «αποτροπιασμός» και, βέβαια, «να χυθεί άπλετο φως») είναι απλή ανακλαστική στάση εξευμενισμού της μικρής πια εβραϊκής κοινότητας που πραγματικά αναστατώνεται, μέσα στο κυρίαρχο κλίμα αδιαφορίας.

Η επίθεση στο συγκεκριμένο μνημείο εντός του Πανεπιστημίου, όμως, έχει επιπλέον μηνύματα και για τον «προοδευτισμό», που αγωνίζεται για ένα πανεπιστημιακό κάμπους χωρίς την παρουσία των «δυνάμεων καταστολής» του κράτους – αλλά και για τους «συναινετικούς», που δήθεν για να μη διαταραχθεί το κλίμα αποδέχονται αυτή την κατάσταση. Το ότι πολύ πρόσφατα, τον Ιούλιο 2018 και τον Ιανουάριο 2019, το συγκεκριμένο μνημείο ξαναέγινε στόχος, απλώς φορτίζει περισσότερο τους συμβολισμούς.

Οπως είναι ελάχιστα γνωστό, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης έχει χτιστεί πάνω στο παλιό εβραϊκό νεκροταφείου, το οποίο απαλλοτριώθηκε και καταστράφηκε τα χρόνια της Κατοχής από τους Γερμανούς και τους συνεργάτες τους, πριν από τη σχεδόν ολοσχερή εξόντωση του εβραϊκού πληθυσμού της Θεσσαλονίκης στα στρατόπεδα θανάτου του ναζισμού. Πολύ αργά, μόλις το 2014, το Πανεπιστήμιο σε συνεργασία με την Ισραηλιτική Κοινότητα της πόλης, ανήγειραν αναμνηστικό μνημείο. Το μνημείο αυτό, έκτοτε, παραμένει ανυπεράσπιστο, όπως και η μνήμη που ανακαλεί.

Είναι ανυπεράσπιστο όχι μόνο από τους ακραίους αντισημίτες που τους ενοχλεί και η ύπαρξή του. Αλλά είναι ανυπεράσπιστο και από εκείνους που θα έπρεπε να τους ενδιαφέρει, από την ακαδημαϊκή κοινότητα. Οι φοιτητές, οι υποτίθεται ανήσυχοι και δίκαιοι που θέλουν την αλήθεια, στην πλειονότητά τους νοιάζονται μόνο για ό,τι τους αφορά. Για τα μαθήματα, τις εξετάσεις και το πτυχίο – και όσοι έμαθαν την πολιτική δραστηριότητα στο πλαίσιο των φοιτητικών νεολαιών για τα συμφέροντα της νεολαίας τους, κορυφαίο εκ των οποίων αυτή τη στιγμή να μείνουν «οι μπάτσοι» έξω από το Πανεπιστήμιο, να διατηρηθεί δηλαδή το άβατο που τους διασφαλίζει την ηγεμονία. Η διοίκηση, πάλι, κάνει τα στραβά μάτια, αρκεί να έχουμε ησυχία – κι αν γίνει και καμιά ζημιά, υπάρχει ο προϋπολογισμός, θα διορθωθεί.

Τα κόμματα κάποιων από αυτούς τους φοιτητές, κάποια διαστήματα στο παρελθόν, όταν δεν κυριαρχούσε στον λόγο τους ένας λανθάνων αντισημιτισμός, διεκδίκησαν την αποκατάσταση της μνήμης και, ιδίως, του εβραϊκού παρελθόντος της Θεσσαλονίκης. Αλλά σήμερα οι κομματικές προτεραιότητες είναι άλλες, τα κόμματα είναι ταυτότητες. Και μπροστά σ’ αυτές, ποιος νοιάζεται για τα μνημεία και τη μνήμη – ιδίως τα μνημεία και τη μνήμη «των άλλων»;

Ούτε καν η ακαδημαϊκή κοινότητα – η διοίκηση, οι καθηγητές, οι φοιτητές. Τέτοια αδιαφορία;

Η χαμηλή φωνή του Νότη Μαυρουδή
Ο Νότης Μαυρουδής ήταν πολύ περισσότερα από το «Πρωινό τσιγάρο», το πιο γνωστό σουξέ του. Λόγιος της μουσικής, με σοβαρές σπουδές και ανάλογη αφιέρωση, και παρεμβατικά αριστερός υπέρ ενός πολιτισμού που να εμπλουτίζει τη λαϊκότητα με έντεχνα στοιχεία και πνευματικότητα, ανακατεύτηκε από νωρίς στα πιο ενδιαφέροντα ρεύματα της μουσικής. Σπούδασε κλασική κιθάρα με τον Δημήτρη Φάμπα, έκανε τα πρώτα βήματά του στη δισκογραφία με το Νέο Κύμα, δίδαξε κιθάρα τα χρόνια της χούντας στο Μιλάνο. Η επιστροφή του στην Ελλάδα συνδυάστηκε με την κυκλοφορία του κορυφαίου, νομίζω, δίσκου του «Ζωγραφιές απ’ τον Θεόφιλο» (στίχοι: Ακος Δασκαλόπουλος, ερμηνεία: Αλεξάνδρα και ένα τραγούδι για τον Παναή Κουταλιανό ο ρεμπέτης Γιώργος Μουφλουζέλης).
Μετέγραψε για κλασική κιθάρα ρεμπέτικα, Χατζιδάκι αλλά και Μπιτλς. Το 1982 εξέδωσε το περιοδικό «TaR» για την κιθάρα, μαζί με τον φίλο και συνάδελφό του Κωστή Γρηγορέα, που αναβίωσε τα χρόνια του Διαδικτύου. Η ζωή του περιέχει ακόμα δισκογραφία, συνθέσεις, συμμετοχές, ραδιόφωνο (διεύθυνση και εκπομπές), αρθρογραφία. Τα χρόνια της χρεοκοπίας και των μνημονίων ήταν από τους ελάχιστους αριστερούς που έγραψε νηφάλια. Αυτό άλλωστε ήταν: ένας λόγιος με χαμηλή φωνή που δεν περιφρόνησε τις τάσεις αλλά όταν χρειάστηκε δεν παρασύρθηκε από το ρεύμα.