Μεταρρύθμιση αντί για παραπονεμένα λόγια

Οπως κάθε χρόνο, αυτή την περίοδο της έκδοσης των αποτελεσμάτων για τις βάσεις εισαγωγής στα Πανεπιστήμια επαναλαμβάνονται τα ίδια παραπονεμένα λόγια. Ακούγονται κλαυθμοί και οδυρμοί για τις παθογένειες του εξεταστικού συστήματος, για την εισαγωγή φοιτητών σε Πανεπιστημιακά Τμήματα με βαθμολογίες κάτω του 10, έως και πολύ κοντά στο μηδέν, για τη συνεχιζόμενη απόσταση του ελληνικού συστήματος δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης από τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά δεδομένα. Και κάθε φορά, ο πολιτικός, κοινωνικός και εκπαιδευτικός διάλογος εξαντλείται στα συμπτώματα της κρίσης, συγκαλύπτοντας τις βαθύτερες αιτίες της, όπως πρόσφατα για την επαναφορά της βάσης του 10 και άλλες παρόμοιες «μαγικές» λύσεις. Στο τέλος, τα ουσιαστικά προβλήματα παραπέμπονται σε μελλοντικές μεταρρυθμίσεις, οι οποίες ξεχνιούνται ή εγκαταλείπονται πριν έρθει η ώρα της συμπλήρωσης των μηχανογραφικών της επόμενης χρονιάς.

Στη νέα εποχή στην οποία εισέρχεται η χώρα με το τέλος της πανδημίας, τα παραπονεμένα λόγια μοιάζουν πλέον γραφικά όσο και υποκριτικά και πάντως είναι επιζήμια για το μέλλον της νέας γενιάς της πατρίδας μας. Σήμερα γνωρίζουμε ότι δεν μπορεί να επιχειρηθεί ούτε να υπάρξει ανασυγκρότηση του παραγωγικού μοντέλου της χώρας, χωρίς μια βαθιά και ολοκληρωμένη μεταρρύθμιση στο εκπαιδευτικό σύστημά μας. Οι συνθήκες για μία μεγάλη αλλαγή την εκπαίδευση ωρίμασαν τόσο πιεστικά, όσο βίαιη υπήρξε η επιδείνωσή τους στα Σχολεία και στα Πανεπιστήμιά μας. Οι εκπαιδευτικοί το γνωρίζουν καλύτερα από όλους. Δεν έχουμε την πολυτέλεια άλλου χαμένου χρόνου.

Η αρχή πρέπει να γίνει από την αναμόρφωση των σπουδών στο Λύκειο, τη θεσμοθέτηση ενός ισχυρού Εθνικού Απολυτηρίου και τη διαμόρφωση ενός αδιάβλητου, αντικειμενικού και δίκαιου εξεταστικού συστήματος εισαγωγής στα ΑΕΙ. Η σύνδεση του προγράμματος του Λυκείου με το Εθνικό Απολυτήριο προϋποθέτει τη συγκρότηση των σπουδών της δευτέρας και τρίτης Λυκείου σε κύκλους επιστημονικών αντικειμένων – κατευθύνσεων. Οι επιδόσεις των μαθητών στο Εθνικό Απολυτήριο πρέπει να έχουν έναν συντελεστή βαρύτητας για την εισαγωγή τους στο Πανεπιστήμιο. Τέλος, οι εισαγωγικές εξετάσεις πρέπει να διενεργούνται σε εθνικό επίπεδο από έναν ανεξάρτητο οργανισμό, με βάση έναν σταθερό αριθμό μαθημάτων και με δυνατότητα βελτίωσης των επιδόσεων του μαθητή σε ένα εκ των μαθημάτων, επαναληπτικά, όπως από χρόνια έχει προτείνει ο Καθηγητής Γ. Μπαμπινιώτης.

Η μεταρρύθμιση της τριτοβάθμιας είναι πλέον σήμερα μονόδρομος, μετά τις καταστροφικές συνέπειες που είχε η ανερμάτιστη πολιτική των Κυβερνήσεων του ΣΥΡΙΖΑ, με την κατάργηση της τεχνολογικής εκπαίδευσης και τον πολλαπλασιασμό των Πανεπιστημιακών Τμημάτων ανά τη χώρα. Επομένως, βασικές και άμεσες προτεραιότητες είναι η αξιολόγηση του συνόλου των Τμημάτων, Σχολών και Πανεπιστημίων, ο ανασχεδιασμός του ακαδημαϊκού χάρτη, η ανασύσταση της τεχνολογικής εκπαίδευσης, όχι σαν μία εκπαιδευτική οντότητα υποβαθμισμένων προσόντων, αλλά ως επιλογή αριστείας σε ευθεία συνάρτηση με την αγορά εργασίας και την ανάπτυξη. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η επαναφορά της βάσης του 10 σε συνδυασμό με τις προϋποθέσεις που θα θέσουν τα Πανεπιστήμια ανά γνωστικό αντικείμενο. Η αξιολόγηση, η αριστεία και η καινοτομία είναι η βάση της μεταρρύθμισης του ενιαίου χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και έρευνας. Ο σημερινός ακαδημαϊκός χάρτης παρουσιάζει αδιανόητες αντιφάσεις, μεγάλη γεωγραφική διασπορά, πολλά Τμήματα χωρίς διδάσκοντες, κατακερματισμένα γνωστικά αντικείμενα και σε ορισμένες περιπτώσεις πτυχία με περιορισμένο επιστημονικό αντικείμενο. Η αναμόρφωσή του και η επικέντρωσή του σε μεγάλα και ορατά γνωστικά – επιστημονικά αντικείμενα, όπως και η σύμπραξη των ΑΕΙ σε ισχυρούς πανεπιστημιακούς πόλους είναι υπαρξιακές συνθήκες για το ποιότητα του ελληνικού Πανεπιστημίου και για την ανάπτυξή του στο μέλλον.

Την ώρα που η χώρα αλλάζει εποχή, η μεταρρύθμιση της εκπαίδευσης είναι ανάγκη να υλοποιηθεί χωρίς άλλη καθυστέρηση.

Ο Θεόδωρος Π. Παπαθεοδώρου είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, πρ. υφυπουργός Παιδείας