Ενας Αμερικανός {LF}στην «ήσυχη» Αθήνα

^«Κάθισα κάτω από τα σπήλαια εκείνο το πρωί εκτιμώντας την ανάπαυλα από τον θόρυβο και, για λίγα λεπτά, απλώς άκουγα. Η επιδίωξη της ησυχίας, ειδικά στις αστικές περιοχές, με απασχολεί τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο, η ησυχία που βίωσα κάτω από τα σπήλαια του Δία Αστραπαίου, του Απόλλωνα και του Πανός δεν ήταν ακριβώς μια συνάντηση με τη σιωπή, διότι ήταν διάστικτη από πολλούς ήχους. Μια οικογένεια γατών κλαψούριζε. O άνεμος έριχνε παιχνιδιάρικες ριπές πότε στον σχιστόλιθο και πότε στον ασβεστόλιθο και έσπρωχνε τα φύλλα πάνω στο μονοπάτι. Ενα βουητό η ένταση του οποίου αυξανόταν περιστασιακά προερχόταν από τις φωνές των θαμώνων στα καφέ της Πλάκας. Και κάποιος, κάπου, έπαιζε μελαγχολικά κλαρίνο. Ολοι αυτοί οι ήχοι κατέληγαν ευχάριστοι στα αφτιά μου. Αυτή τη μορφή ησυχίας, η οποία δεν είναι ακριβώς σιωπή, χαρακτηρίζεται μάλλον από την απουσία θορύβου ή βοής, την ονομάζω “αβόηση”, δηλαδή απουσία βοής». Είναι η περιγραφή στο aeon.co του καθηγητή Περιβαλλοντικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Ντεπόλ του Σικάγου Λίαμ Χένεγκαν, ο οποίος επισκέφτηκε την Αθήνα τον περασμένο μήνα (οφείλουμε, λοιπόν, εν μέσω των περιορισμών λόγω κορωνοϊού μια νέα ανάγνωση στην αυτοψία του).

Η μεγάλη αποκάλυψη για τον καθηγητή ήταν ο Περίπατος – το μονοπάτι που «αγκαλιάζει» περιμετρικά την Ακρόπολη κατά μήκος των ριζών του βράχου -, και συγκεκριμένα η βόρεια πλευρά του, όπου είναι κρυμμένες στα σπήλαια του βράχου λατρείες πολλών θεών. Εκεί φαίνεται να βρήκε καταφύγιο από τη μάστιγα των μεγάλων αστικών κέντρων: τον θόρυβο που έχει ως πηγή την ανθρώπινη δράση. Και εκεί βρήκε την ησυχία που είναι απαραίτητη, όπως επισημαίνει, για να καλλιεργήσουμε το πνεύμα μας.

ΟΙ ΠΡΩΤΟΙ ΗΧΟΙ. Αργότερα ο καθηγητής μετακινήθηκε προς τα ανατολικά και οι πρώτοι ήχοι της πόλης άρχισαν να διαταράσσουν την απουσία βοής. Η κόρνα ενός αυτοκινήτου, η σφυρίχτρα ενός φύλακα της Ακρόπολης επειδή κάποιος επισκέπτης είχε παραβιάσει την περισχοίνηση… «Είχα αφήσει πίσω μου την ησυχία. Ο χρόνος μου με τους θεούς είχε τελειώσει». Η Αθήνα, όπως την περιγράφει, εμφανίζεται ιδιαιτέρως ελκυστική με τις πολυσύχναστες αγορές, τους πλανόδιους πωλητές και τις ατέρμονες συζητήσεις τους, τους πλανόδιους μουσικούς, τις αδέσποτες γάτες, τα πεζοδρόμια που απαιτούν την προσήλωση του διαβάτη για να μην πέσει στις παγίδες τους, τα γκραφίτι – πολιτικά, αστεία ή άσεμνα -, την αίσθηση ότι η ποίηση ήταν ανέκαθεν παρούσα εδώ και εν τέλει τον σεβασμό που έχει η Αθήνα για το παρελθόν της όπως και την αίσθηση ότι το παρελθόν δεν πρέπει να καθορίζει το μέλλον της.

«Μπορεί να μην είναι ρεαλιστικό να περιμένουμε από την Αθήνα να είναι σιωπηλή. Είναι, εξάλλου, μια απέραντη και γεμάτη κίνηση μητρόπολη. Αρχισα, ωστόσο, να αναρωτιέμαι αν αυτές οι ήσυχες στιγμές στη βόρεια κλιτύ της Ακρόπολης ήταν ένα υπόλειμμα μιας αρχαιότερης σιωπής», σημειώνει ο επιστήμονας, που επισκέφθηκε για πρώτη φορά την Αθήνα ως φοιτητής. «Η παρατήρησή μου ότι οι μητροπολιτικές περιοχές σπάνια είναι ήσυχες δεν είναι μύθος. Ο θόρυβος είναι συχνά ένα σημείο της υπερηφάνειάς τους: “η πόλη που δεν κοιμάται” πρέπει σίγουρα να είναι θορυβώδης. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής συχνά προσπαθούν να καταπολεμήσουν το φαινόμενο της ηχορρύπανσης εξαλείφοντας τον επιβλαβή θόρυβο στον χώρο εργασίας, επιβάλλοντας ώρες κοινής ησυχίας στις γειτονιές και ούτω καθεξής. Ωστόσο, ανακάλυψα ότι η ποσοτικοποίηση της αστικής ησυχίας και η αναγνώριση των ευκαιριών για αφοσίωση στη σιωπή γίνονται σπάνια», παρατηρεί.

«Πόση σιωπή χρειάζεται για να μπορούν οι άνθρωποι να σκεφτούν τον προσωπικό τους χώρο; Τι καθορίζει την ποιότητα ενός χώρου χωρίς βοή; Οταν σταμάτησα να περπατώ στον Περίπατο και ο θόρυβος μειώθηκε, βρέθηκα όχι σε απόλυτη σιωπή, αλλά σε ένα μέρος όπου συναντήθηκαν τα βράχια και το μονοπάτι, το ψιθύρισμα των φωνών και η ριπή του ανέμου…».