Ανταλλάσσοντας υλικό και ιδέες

«Η 26η Μαΐου θα είναι ένα δημοψήφισμα ανάμεσα στην επισφάλεια και την εργασία, τις τράπεζες και τον λαό, το παρόν και το μέλλον!». Η φράση υπό τη μορφή ανάρτησης στο Twitter βγήκε από τα χείλη του ακροδεξιού λαϊκισμού έτσι όπως τον ενσαρκώνει ο Ματέο Σαλβίνι της ιταλικής Λέγκας. Θα αρκούσε όμως να αλλάξει κανείς μια δυο λέξεις για να βγει η ίδια φράση αυτούσια από τα χείλη του αριστερού λαϊκισμού. Θα αρκούσε να αντικαταστήσει την επισφάλεια με την επταήμερη εργασία ή τις τράπεζες με τις ελίτ για να μεταφραστεί από τα ιταλικά στα ελληνικά.

Οι ευρωεκλογές ως δημοψήφισμα δεν είναι ιταλική πατέντα. Ηταν και ελληνική προτού υποβαθμιστούν από τον Αλέξη Τσίπρα σε δημοσκόπηση, σε μια αποτύπωση της εκλογικής διάθεσης μιας στιγμής και μόνο, σε εργαλείο ανάλυσης ενόψει της μάχης των εθνικών εκλογών. Για την άλλη μάχη, εκείνη κατά του ακροδεξιού νεοφιλελευθερισμού στην Ευρώπη, δεν στήθηκαν ποτέ χαρακώματα, οι ευρωπαϊκές κάλπες μετατράπηκαν σε δημοσκοπικά ερωτηματολόγια και οι ψηφοφόροι σε στατιστικά δείγματα. Ο ελληνικός εθνολαϊκισμός όμως είχε προλάβει να δώσει το στίγμα του με τον χαρακτηρισμό του Μάνφρεντ Βέμπερ, του υποψήφιου του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, ως ανθέλληνα. Ο χαρακτηρισμός δεν βγήκε από ακροδεξιά χείλη όπως θα υπέθετε κανείς, βγήκε πολλές φορές από τα αρχηγικά χείλη της λαϊκιστικής Αριστεράς.

Τι μένει; Η απόδοση του χαρακτηρισμού σε άλλες γλώσσες. Μένει να ανακαλύψει ο Σαλβίνι στην Ιταλία αντιιταλούς, το Vox στην Ισπανία αντιισπανούς και η Λεπέν στη Γαλλία αντιγάλλους. Μένει ο ακροδεξιός λαϊκισμός να δανειστεί επιχειρήματα και να αντλήσει έμπνευση από τον αριστερό λαϊκισμό όχι για να υποβαθμιστούν οι ευρωεκλογές σε μια οποιαδήποτε δημοσκόπηση αλλά σε μια απόδειξη του γεγονότος ότι ο υπερεθνικισμός μπορεί να δανειστεί υλικό από παντού. Από εκεί που θα το περίμενε κανείς. Αλλά και από πού δεν θα το περίμενε, ενώ θα έπρεπε.